Kindermisbruik kost kerk ruim 60 miljoen euro

Misbruik Katholieke Kerk Met het eindverslag van de stichting die zich over klachten en compensatieverzoeken boog, komt een einde aan acht jaar afhandeling van het misbruikschandaal in de Katholieke Kerk.

Het speciaal opgerichte meldpunt van de stichting Beheer & Toezicht inzake seksueel misbruik in de R.-K. Kerk ontving 3.712 meldingen. Lotgenotengroepen zeggen blij te zijn met het werk van de stichting, maar op bepaalde punten klinkt er ook kritiek. Foto Getty Images/iStockphoto

Het schandaal rond het grootschalig kindermisbruik heeft de Rooms-Katholieke Kerk in Nederland ruim 60 miljoen euro gekost. Daarvan ging 43,2 miljoen euro als smartengeld naar slachtoffers.

Dat blijkt uit het eindverslag van de stichting die de klachten en de compensatieverzoeken heeft afgehandeld, en uit een berekening van NRC. De stichting Beheer & Toezicht inzake seksueel misbruik in de R.-K. Kerk presenteerde maandag haar eindverslag aan de Kerk en de lotgenotengroepen.

Met het uitbrengen van het eindverslag komt een einde aan de bijna acht jaar durende afhandeling van het misbruikschandaal. Op 26 februari 2010 onthulden NRC en de Wereldomroep dat paters en broeders van de salesianen van Don Bosco zich jarenlang hadden vergrepen aan leerlingen in internaat Don Rua in ’s-Heerenberg. Daarna volgde een stroom meldingen over kindermisbruik in andere katholieke instellingen.

Lees ook het achtergrondverhaal: Tussen de cijfers over misbruik in de kerk klinkt de emotie door

Uit het eindverslag blijkt dat het meldpunt van de stichting 3.712 meldingen ontving. Uiteindelijk zijn 2.062 klachten ingediend. Na een procedure kregen 897 slachtoffers een schadevergoeding. Onder hen zijn 65 slachtoffers die de hoogste uitkering kregen van 100.000 euro.

De bisdommen, congregaties en ordes betaalden via de procedure van de stichting 28,6 miljoen euro smartengeld. Daarnaast kregen misbruikslachtoffers die wel een „authentiek verhaal” hadden maar onvoldoende steunbewijs, alsmede slachtoffers van fysiek geweld, samen nog 1,75 miljoen euro.

Detail van een kunstwerk voor de slachtoffers van seksueel misbruik in de Katholieke Kerk. Het kunstwerk werd onthuld tijdens een boeteviering in de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek in Maastricht in 2013. Foto Chris Keulen

Buiten de stichting om troffen 403 misbruikslachtoffers individueel of groepsgewijs schikkingen met kerkelijke instanties. Deze schikkingsbedragen zijn niet openbaar, maar uit een berekening van NRC blijkt dat het om naar schatting 12,8 miljoen euro gaat.

Tot slot gaf de Kerk nog 17,4 miljoen euro uit aan kosten van het klachtenmeldpunt en de commissie-Deetman, die namens de Kerk onderzoek deed.

Jarenlang misbruik

De commissie-Deetman becijferde dat er sinds 1945 „enkele tienduizenden” kinderen in Nederland seksueel misbruikt zijn door katholieke dienaren. Om de meldingen te onderzoeken, compensatie te bieden en hulp te bieden, ontstond in 2011 de stichting Beheer & Toezicht inzake seksueel misbruik in de R.-K. Kerk. Die beëindigt nu haar werk.

Volgens het bestuur van de stichting is „grosso modo” voldaan aan de verwachtingen van de slachtoffers. Het bestuur zegt zich te baseren „op reacties van slachtoffers, lotgenotengroepen en de waarneming van Tweede Kamerleden die klachtzittingen hebben bijgewoond”.

De lotgenotengroepen zeggen in een reactie blij te zijn met het werk van de stichting. Kritiek is er op het juridische gehalte van de klachtprocedure – waardoor honderden klagers wegens gebrek aan ‘steunbewijs’ geen of onvoldoende erkenning en compensatie kregen. „Lotgenoten hebben dat ervaren als een hernieuwde ontkenning, die minstens zo hard aankwam als eerdere ontkenning van het misbruik”, aldus de stichting Vrouwenplatform Kerkelijk Kindermisbruik.

Kritiek is er ook op de houding van vertegenwoordigers van de Kerk tijdens de afhandeling van klachten. In sommige zaken was sprake van „hard verweer”. Het bestuur van de stichting oordeelt echter „over het geheel genomen positief” over de medewerking van de Kerk. „Per saldo kunnen we als bestuur concluderen, dat alle slachtoffers conform de adviezen van de klachtencommissie en de compensatiecommissie erkenning en genoegdoening hebben gekregen.”

Het aantal mensen dat zei ooit misbruikt te zijn in katholieke internaten groeide na de eerste onthullingen dagelijks. Een eerste inventarisatie bracht 137 paters en broeders in verband met seksueel misbruik en fysiek geweld.

Kardinaal Eijk nam maandag het eindverslag in ontvangst. Hij erkende dat de Kerk ,,niet steeds adequate antwoorden heeft weten te geven op het probleem van seksueel misbruik”. De Kerk heeft daar van geleerd, zei Eijk. Hij is bereid de opgedane ervaringen te delen met ,,de wereld van de sport, en die van film, televisie en politiek” die nu met de #MeToo-discussie worden geconfronteerd.

    • Joep Dohmen