Foto Bram Petraeus

‘In onze onschuld gingen wij ervan uit: afspraak is afspraak’

Lelystad Airport In de media komen vooral de tegenstanders aan bod. Maar voor uitbreiding van Lelystad Airport is genoeg steun, zegt burgemeester Adema.

In de hal van het stadhuis van Lelystad hangt een geschilderd portret van burgemeester Ina Adema. In haar kapsel stijgt een vliegtuig op. Dat zegt iets over de verbondenheid die inwoners van Lelystad voelen met het vliegveld, zegt Adema op haar werkkamer. Op straat wordt ze er op aangesproken: Hoe is het met de luchthaven? Het gaat toch wel door? Adema: „Het is niet onze hobby, de samenleving is er mee bezig.”

Lelystad is bezorgd. De uitbreiding van Lelystad Airport is het laatste half jaar veranderd van ‘afgesproken’ in ‘omstreden’. De verhuizing van vakantievluchten van Schiphol naar Lelystad, per 1 april 2019, stuit vanwege lage vliegroutes op verzet van Friesland tot de zuidelijke Veluwe. De provincies Overijssel en Gelderland, en veel gemeenten in die provincies, willen uitstel van de opening om gemaakte fouten in de milieu effect rapportage te kunnen herstellen en het luchtruim te kunnen herzien. Mogelijk stemt een Kamermeerderheid dinsdagavond voor uitstel. Het lijkt alsof alleen Schiphol, eigenaar van Lelystad Airport, en de politici van Flevoland en Lelystad nog voorstander zijn van uitbreiding.

Onzin, zeggen Adema (VVD) en verantwoordelijk wethouder Jop Fackeldey (PvdA), die ook aan tafel zit. In de media komen vooral de tegenstanders aan bod, niet de ‘zwijgende meerderheid’. Vorige week publiceerde de gemeente een pamflet met argumenten waarom het vliegveld in 2019 open moet. Lokale ondernemers startten de actie ‘Lelystad Airport moet door’. Ze verzamelden tot nu toe ruim 6.400 handtekeningen en 16.400 van de 80.000 euro die nodig is voor een publiciteitscampagne.

Hoe verklaart u het brede verzet tegen de plannen voor het vliegveld?

Adema: „Alles loopt door elkaar heen. Er zijn mensen die überhaupt tegen vliegen zijn vanwege het klimaat. Er zijn mensen die tegen Lelystad Airport zijn omdat ze vinden dat Schiphol beter is voor de luchtvaart. En er zijn mensen die tegen de nu ingetekende vliegroutes zijn vanwege geluidsoverlast in hun woonplaats. Al dat verzet komt nu samen.”

Fotostudio Wierd

Bent u niet te laat met uw tegengeluid?

Fackeldey: „In onze onschuld gingen wij ervan uit: afspraak is afspraak. In 2015 is het Luchthavenbesluit genomen, we verwachten dat de rijksoverheid dat besluit uitvoert. We kregen geen signalen dat het anders zou gaan.”

Adema: „Het enige dat nog moest gebeuren waren die aansluitroutes, tussen start en landing en de routes in het hogere luchtruim. Op basis van inspraak moet daar een definitief besluit over worden genomen. Dat proces is nog niet afgerond. Opeens zijn er nu partijen die zeggen: voor ons kan het wel worden uitgesteld. Maar zo makkelijk is dat niet. Vier of vijf jaar in de ijskast heeft veel consequenties.”

Wat zijn de gevolgen van uitstel?

Adema: „Grote economische schade. Een internationale luchthaven brengt economische dynamiek met zich mee, dat zie je ook in Eindhoven. Bedrijven die willen investeren verliezen hun interesse als ze gaan twijfelen of het allemaal wel doorgaat. Van der Valk wil een hotel openen als het vliegveld opent, maar die gaat geen vijf jaar wachten. Economische dynamiek klinkt afstandelijk, maar het zijn banen die we hier hard nodig hebben. Dit biedt kansen op een beter bestaan voor veel mensen in de regio.”

Onderzoek uit 2014 gaat uit van 400 banen, plus 200 indirecte banen. Dat klinkt bescheiden.

Adema: „Dat is alleen in de eerste fase. Bij de maximale groei naar 45.000 vliegbewegingen per jaar, in 2043, gaat het om 2.500 banen, plus nog eens 500 indirecte banen.”

Fackeldey: „Alleen al bij Inditex, het Spaanse modeconcern achter Zara, gaat het om 400 tot 800 banen. We hebben hier juist behoefte aan laaggeschoolde arbeid, dus we sprongen een dubbel gat in de lucht. Inditex kiest voor het Lelystad Aiport Businesspark vanwege de goede verbinding met Schiphol, over de A6 die vanwege de luchthaven wordt verbreed. Zo zie je hoe betere infrastructuur bedrijven hierheen lokt. Vestiging van bedrijven draait ook om emotie. Zonder luchthaven zouden weinig mensen in het buitenland weten waar Lelystad ligt. Dat marketing-aspect is belangrijk.”

Fotostudio Wierd

Adema: „Het gaat vooral om onderhoudsbedrijven op de luchthaven zelf en logistieke bedrijven in het businesspark. We zijn in gesprek met een aantal buitenlandse bedrijven, met een gemiddelde omvang van 100 werknemers. Dat is een economische boost voor ons, maar ook voor Nederland.”

U benadrukt het economisch belang en gemaakte afspraken. Misschien leiden nieuwe maatschappelijke inzichten over klimaat tot nieuwe keuzes.

Fackeldey: „De discussie over luchtvaart moet steeds opnieuw worden gevoerd, dat klopt. Het kabinet heeft ook een nieuwe luchtvaartnota aangekondigd. Maar hoe dat ook uitpakt, met Lelystad Airport verminder je het aantal gehinderden voor heel Nederland. Er wonen hier nu eenmaal minder mensen dan rond Schiphol.”

Adema: „Vooralsnog gaan we alleen maar meer vliegen met z’n allen, dus die overlast moet ergens terecht komen. Een luchthaven zonder overlast bestaat niet.”

Lelystad offert zich dus eigenlijk op voor de rest van het land?

Adema: „Er staat voor ons iets tegenover. De overlast zal hier zeker toenemen. Maar inderdaad, ik denk dat heel Nederland zal profiteren van deze vakantieluchthaven. Al was het maar omdat je hier veel sneller bij je vliegtuig bent dan op Schiphol.”

De beslissing is nu aan de Tweede Kamer. Als PvdA-wethouder bent u vast niet blij met het standpunt van uw eigen fractie, die sinds kort uitstel bepleit?

Fackeldey: „Ik werd daar door overvallen, dat was erg zuur. Lokaal en landelijk zijn partijen het niet altijd met elkaar eens. Opportunistische politiek is niet mijn politiek, het moet door inhoud en waarde gedreven zijn. Ik vind deze kanteling de PvdA onwaardig. Maar goed, de fractie maakt een eigen afweging.”

Vreest u de politieke afweging?

Adema: „Nee, zo werkt het niet. Wij vertellen onze kant van het verhaal, de Kamerleden moeten onze argumenten kennen. Uiteindelijk moeten ze in Den Haag het totaalplaatje wegen. Dat is de mooie kant van de politiek, maar ook de lastige kant.”

De Kamerfractie van D66 heeft nog geen keuze gemaakt over uitstel van Lelystad Airport. Voormalig D66-politicus Jan Terlouw riep zijn partijgenoten vorige week in NRC op om voor uitstel te stemmen.