EU onderzoekt belastingontwijking Ikea via Nederland

Multinationals als Apple, Starbucks en Fiat werd na EU-onderzoek al eens opgedragen een naheffing te betalen.

Foto Alan Diaz/AP

De Europese Commissie begint een onderzoek naar belastingontwijking van Ikea via Nederland. Dat heeft Margrethe Vestager, de eurocommissaris van Mededinging, maandag bekendgemaakt. Zondag kwam het nieuws al naar buiten via de Britse zakenkrant Financial Times.

Ikea (2015: 155.000 medewerkers, 31,9 miljard euro omzet) heeft een ingewikkelde bedrijfsstructuur, waarin Nederland een belangrijke rol speelt. Het onderzoek moet uitwijzen of de afspraken die Ikea met de Nederlandse belastingdienst heeft in strijd zijn met EU-regels. Vestager laat in een verklaring weten:

“Alle bedrijven, groot of klein, multinational of niet, moeten een eerlijk deel van hun belasting betalen. De lidstaten mogen bedrijven niet toestaan minder belasting te betalen door kunstmatige verschuiving van hun winst. We gaan nu zorgvuldig de Nederlandse fiscale behandeling van Inter Ikea [het bedrijf dat het Ikea-concept bezit] onderzoeken”.

Sinds 2013 heeft de EU vier landen opgedragen naheffingen op te leggen aan ondernemingen omdat de belastingafspraken ingingen tegen EU-regels. Dat ging om de multinationals Apple (Ierland), Starbucks (Nederland), Fiat (Luxemburg) en Amazon (Luxemburg).

Nederland en Ikea

Hoewel Ikea van oorsprong Zweeds is, is het meubelconcern gevestigd in Nederland. Het bedrijf bestaat uit twee holdings: de stichting INGKA in Leiden, dat de meeste Ikea-winkels bezit en exploiteert, en Inter Ikea Holding, gevestigd in Luxemburg. Onder deze laatste holding valt het in Delft gevestigde Inter Ikea Systems, dat het intellectueel eigendom bezit, zoals het bedrijfsmerk en concept. Onder INGKA Holding vallen ongeveer 290 Ikea-warenhuizen in 26 landen. Ongeveer 40 warenhuizen zijn franchises.

Iedere franchisenemer betaalt 3 procent royalty’s aan de Nederlandse hoofdvestiging. Het onderzoek van de Europese Commissie gaat in eerste instantie over deze royalty’s. Uit voorlopig onderzoek blijkt dat belastingafspraken uit 2006 en 2011, zo schrijft de Commissie, de belastingbare winst van Ikea Systems “aanzienlijk te hebben verlaagd”. Dat komt neer op ongeoorloofde staatssteun.

De Groenen vroegen om onderzoek naar Ikea

De Europese partij De Groenen/EVA becijferde vorig jaar dat Ikea voor een miljard euro aan belasting heeft ontweken. Zij vroegen de Europese Commissie om een onderzoek naar het Zweedse warenhuis. In de vorm van een instructieboekje van Ikea (pdf) legde De Groenen de mogelijke belastingontwijking uit.