DNB: huizenmarkt veroorzaakt kwart van economische groei

Ramingen De Nederlandsche Bank verwacht dit jaar en volgend jaar ruim 3 procent groei. De onstuimige huizenmarkt stuwt het bbp op.

Een huis in de verkoop in Bloemendaal. De grillige woningmarkt trekt de Nederlandse economie naar boven én naar beneden. Foto Remko de Waal/ANP

Het gaat buitengewoon goed met de Nederlandse economie. Maar het zou fijn zijn als de economische groei iets minder afhankelijk was van de nu zo uitbundige huizenmarkt.

Dat was de dubbele boodschap die Job Swank, directielid van De Nederlandsche Bank (DNB), maandag gaf bij de presentatie van nieuwe economische ramingen.

De groei van het bruto binnenlands product (bbp) komt dit jaar uit op 3,3 procent, zo verwacht DNB. En ook in 2018 draait de economie, met 3,1 procent groei, „op volle toeren”, in de woorden van Swank. Ruim 3 procent – zoveel groei was er in Nederland sinds de crisis niet meer (in 2006-2007 kwam de toename van het bbp uit op meer dan 3,5 procent). Overigens is het met de onstuimige groei in 2019 wel een beetje voorbij, denkt DNB: dan is de prognose 2,3 procent groei.

Ramingen van economische groei, zoals DNB maandag deed, kunnen sterk afwijken van de daadwerkelijke economische groei, zo bleek laatst uit onderzoek van DNB-economen. Decemberramingen van verschillende instituten (DNB, Centraal Planbureau, banken) over hetzelfde jaar wijken gemiddeld meer dan 0,5 procentpunt af van de daadwerkelijke groei, die over het volgende jaar zelfs met ruim 1 procent.

‘Alles werkt mee’

Niettemin is er reden om aan te nemen dat het door DNB genoemde groeicijfer van ruim 3 procent dichtbij de werkelijkheid ligt. Het Centraal Bureau voor de Statistiek meldde onlangs dat het bbp in de laatste drie kwartalen van dit jaar zo’n 3 procent hoger lag dan een jaar eerder.

DNB spreekt nu van „hoogconjunctuur” en van „expansie”. „Alles werkt mee”, zei Swank. De uitvoer, verantwoordelijk voor bijna de helft van de bbp-groei dit jaar, ligt ruim 5 procent hoger dan een jaar geleden, de grootste groei in zes jaar. Dat komt vooral door het aantrekken van de wereldhandel, maar ‘made in Holland’ wint ook aan marktaandeel. Nederlanders zelf kopen ook meer spullen: de particuliere consumptie groeit tot en met 2019 jaarlijks met zo’n 2 procent, zo is de verwachting.

Meer export en meer binnenlandse vraag brengen meer mensen aan het werkt. De krapte op de arbeidsmarkt, vooral in de bouw, de zakelijke dienstverlening, het transport en de ICT, neemt toe. De werkloosheid daalt naar verwachting van DNB naar 3,5 procent in 2019 – lager nog dan vlak voor de crisis.

Nu het goed gaat met de economie, moeten beleidsmakers zich niet in slaap laten wiegen, vindt het IMF. Lees ook: IMF: groei wereldeconomie maskeert problemen

Grillige woningmarkt

En toch: Swank voelde zich niet helemaal comfortabel bij al deze mooie cijfers. Want de economie is wel érg afhankelijk van de woningmarkt, zo blijkt uit onderzoek van DNB dat bij de ramingen werd gepresenteerd. Modelmatig keek de bank hoe de economie zich had ontwikkeld als de huidige hausse op de woningmarkt was uitgebleven. De conclusie: ruim een kwart van de opleving van het bbp sinds medio 2013 kan aan het herstel van de woningmarkt worden toegeschreven. „Mooi meegenomen”, gaf Swank toe. Maar hij heeft er wel een „gemengd gevoel” bij.

Vaker uitte DNB haar zorgen over het nogal manische karakter van de economische groei in Nederland. De (dubbele) recessie was in Nederland dieper dan elders in Europa - en nu is de expansie bovengemiddeld sterk. De grillige woningmarkt trekt de economie naar boven én naar beneden: consumptie, investeringen en vertrouwen zijn sterk van die markt afhankelijk. Dat komt omdat Nederlanders zich fors in de schulden steken voor woningen en tegelijk veel sparen (voor hun pensioenen).

Het op-en-neergaan levert „geluk- en pechgeneraties” op, zei Swank. „Je zou willen dat de economie wat minder meebeweegt op de golven van de woningmarkt.” Het kabinet, zei hij, neemt wel de juiste maatregelen. De hypotheekrente-aftrek wordt ingeperkt en het pensioenstelsel wordt aangepakt, wat moet leiden tot minder schulden en minder besparingen. De consumptie en het vertrouwen zouden dan minder afhankelijk zijn van de huizenprijzen.

Lees ook: ‘Politici aan zet om problemen huizenmarkt op te lossen’
    • Mark Beunderman