‘Creatieven weten niet goed wat ze waard zijn’

Business school Kevin de Randamie (Blaxtar) begint een zakelijke opleiding voor creatieven. Een van de eerste cursisten is Anita Doth van 2 Unlimited. „Ze zeggen: jij bent te druk voor het zakelijke. Maar je moet overzicht kunnen houden.”

Kevin de Randamie start begin januari 2018 een business school specifiek voor de creatieve sector. Foto Brand New Guys

Binnen een maand had Kevin de Randamie via crowdfunding de benodigde 50.000 euro binnen voor een business school voor de cultuursector: de Braenworks Academy. De school start begin januari met opleidingen in Amsterdam en Den Haag. De Randamie runde eerder het platenlabel Raen Music en maakte carrière als rapper Blaxtar en als manager van zijn broer Glenn (beter bekend als Typhoon). Hij zag dat er voldoende scholen zijn waar je kunt leren ondernemen, „maar er is nog niet veel specifiek voor de creatieve sector”.

Terwijl het daar misschien wel extra nodig is. In april dit jaar constateerden de Sociaal Economische Raad en de Raad voor Cultuur in een gezamenlijk rapport dat de arbeidsmarktpositie voor kunstenaars slecht is. Makers zouden te veel werken voor te weinig geld. „In de culturele wereld zijn mensen zo gepassioneerd dat ze bereid zijn voor bijna niets te werken. Dat is nergens zo extreem”, zei SER-voorzitter Mariëtte Hamer in een toelichting aan NRC. Maar passie is het probleem niet, vindt De Randamie. „Het is niet zo dat creatives bereid zijn om voor minder geld te werken, ze weten niet goed wat ze waard zijn.”

Lees ook dit opiniestuk van directeur van het Mondriaan Fonds Birgit Donker uit 2016: Iedereen krijgt betaald – behalve de kunstenaar

Codes en richtlijnen

In hun rapport adviseren de SER en de Raad voor Cultuur dat er meer richtlijnen voor honoraria voor culturele makers moeten komen. Ze pleiten voor een nieuwe code voor werkgevers en opdrachtgevers in de sector. „Dat is een mooi idee”, zegt De Randamie. „Maar uit eigen ervaring weet ik dat codes en richtlijnen nul effect hebben als makers die regelingen niet weten te gebruiken.”

De Randamie moest zijn huis verkopen om zijn tweede album alsnog uit te kunnen brengen

Het belangrijkste vindt De Randamie dat creatieven leren hoe ze zelfstandig hun product kunnen beheren, en weten wat de waarde ervan is. „Neem vloggers, als je een aantal jaar geleden had gezegd: ik ga op mijn slaapkamer in een camera praten en daar geld mee verdienen, dan had iedereen je uitgelachen. En kijk nu. Er is geen andere sector die uit lucht iets waardevols kan creëren zoals de creatieve sector dat doet. Daar hoort een zakelijke aanpak bij.”

Op zijn business school wil De Randamie dat de cursisten in zeven maanden met wekelijkse bijeenkomsten de lessen leren die hij zelf als artiest en ondernemer „met pijn, vallen en opstaan” leerde. Als Blaxtar brak hij in 2006 door met zijn debuutalbum Ozmoses, dat hij uitbracht bij zijn eigen label Raen Music. „Niet omdat ik per se ondernemer wilde worden, maar ik wilde me wel zelfstandig ontwikkelen.” Het album was een succes: „Ik stond in het voorprogramma van een grote rapper als Jay Z, heb in een uitverkochte HMH gestaan, we deden een tour door Nederland: het hele rijtje.” Voor het tweede album huurde hij een te dure studio. „Toen het album af was, was ik blut. Ik had geen geld om het album goed uit te brengen.” De Randamie moest zijn huis verkopen om het album alsnog uit te kunnen brengen. „Dat is nogal een offer. Dat kan beter.”

2 Unlimited

Anita Doth met 2 Unlimited. Foto Anneke Janssen

Een van de eersten die zich heeft aangemeld voor de Braenworks Academy is Anita Doth. Met haar groep 2 Unlimited verkocht ze, samen met rapper Ray Slijngaard, in de eerste helft van de jaren negentig wereldwijd miljoenen platen. Hun klassieker ‘No Limit’ was een nummer-1 hit in 35 landen. Na onderlinge ruzies en een zakelijk conflict ging 2 Unlimited in 1996 uit elkaar. Tegenwoordig treedt ze, zonder Ray, weer op met nummers van 2 Unlimited en geeft ze les aan de Herman Brood Academie. „Ik heb mezelf altijd gezien als artiest, maar eigenlijk ben ik al 25 jaar zelfstandig ondernemer. In de eerste vijf jaar was ik wereldberoemd, en deed ik niets zelf. Dat houden ze je ook voor: jij bent hier te druk voor, laat ons het maar doen. Maar dat is niet handig, je moet zelf overzicht kunnen houden.”

De belangrijkste reden voor Doth om zich nu aan te melden voor de Braenworks Academy is dat ze nu nieuwe projecten wil opzetten. „Ik doe het nu al 25 jaar op mijn manier, als autodidact: het lijkt me tijd om het zakelijker aan te gaan pakken. Optreden is altijd mijn grootste bron van inkomsten geweest, maar dat kun je niet tot je zeventigste blijven doen. Ja, als je het leuk vindt, maar het moet niet hoeven.” Daarom wil ze onderzoeken of ze meer kan doen met coaching van anderen. „Mensen denken altijd dat creativiteit alleen zingen of schilderen is, maar je kunt je creativiteit ook in het ondernemen kwijt: door ervoor te zorgen dat je onderneming echt helemaal past bij wie jij als artiest bent.”

    • Thomas van Huut