Wajongers geven het nog niet op

Verlaging uitkering Gehandicapten met een Wajong-uitkering vallen vanaf 1 januari terug naar bijstandsniveau. Daar leggen ze zich niet bij neer.

Actievoerders tegen de verlaging van de Wajong-uitkering, vorige maand op het Plein in Den Haag. Foto Bart Maat/ANP

Lidia van der Klei lijkt de ideale werknemer. Ze is breed geïnteresseerd, komt goed uit haar woorden en doet vrijwilligerswerk.

Minder zichtbaar is haar handicap: ze heeft snel pijn aan haar voeten en haar rug en ze is extreem snel moe. Daarom zoekt ze een baan voor 12 tot maximaal 16 uur per week – tot nu toe zonder resultaat. „Ik solliciteer me suf”, zegt ze. „Keer op keer krijg ik een afwijzing.”

Van der Klei heeft een Wajong-uitkering, voor mensen die door hun handicap al vanaf jonge leeftijd minder kans hebben om een baan te vinden. Die uitkering gaat vanaf 1 januari omlaag. Alle 120.000 Wajongers die nog kunnen werken, ook al is het een beetje, kunnen straks niet langer terugvallen op een uitkering van 75 procent van het minimumloon, maar van 70 procent. Dat is evenveel als een bijstandsuitkering.

80 euro per maand minder

Van der Klei gaat er 80 euro per maand op achteruit. Oneerlijk, vindt ze. „Het voelt alsof we hiermee gestraft worden. En het is al geen vetpot. Er zijn amper vacatures voor ons.”

Ook een deel van de Wajongers die werken en een aanvullende uitkering krijgen, wordt hierdoor gekort. Deze week praat de Tweede Kamer over die Wajong-korting, in het debat over de begroting van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Vooral de linkse oppositiepartijen GroenLinks, SP en PvdA zijn fel tegen de kabinetsplannen.

Het kabinet wil gehandicapten laten werken onder het minimumloon. Lees ook: Veeg je de vloer nog wel voor half geld?

De tegenstanders wijzen het kabinet erop dat de overheid te weinig banen heeft gegeven aan gehandicapten. Vier jaar geleden is afgesproken dat het bedrijfsleven eind 2016 14.000 nieuwe banen zou hebben gecreëerd voor gehandicapten en de overheid 6.500. De overheid kwam niet verder dan 3.600. Bedrijven haalden hun doel wel ruimschoots. „De overheid houdt zich niet aan haar deel van de afspraak”, zegt Erica Hemmes, bestuurder van vakbond FNV. „En dan moet de doelgroep wél onmiddellijk gekort worden?”

Het belangrijkste argument van de FNV en de gehandicapten om wie het gaat: Rutte III zegt dat iedereen erop vooruit gaat onder dit kabinet. „Juist deze meest kwetsbare groep gaat erop achteruit”, zegt Hemmes.

Uitkering op bijstandsniveau

Er is ook een andere kant aan het verhaal. De verlaging is al bedacht door het vorige kabinet, Rutte II, mét de PvdA die er nu tegen protesteert. En die verlaging werd pas een concreet plan nadat de coalitie daarover een akkoord had gesloten met werkgevers en ook de vakbonden. Het idee was toen zelfs dat alle gehandicapten die kunnen werken hun Wajong-uitkering zouden verliezen en in de bijstand zouden komen.

Dat is wat sinds 2015 gebeurt met nieuwe gehandicapten die kunnen werken. Zij komen in de bijstand. Maar voor de ‘oude’ Wajongers werd besloten een uitzondering te maken. Zij zullen niet in de bijstand komen, maar wel een uitkering krijgen op bijstandsniveau. Daardoor blijven andere strenge bijstandsregels hen bespaard, zoals een lagere uitkering als je een werkende partner hebt.

Bij de huidige coalitiepartijen is te horen dat ze het ook echt wel vervelend vinden voor de Wajongers die er straks op achteruitgaan. Maar ze wijzen er ook direct op dat de PvdA en de FNV akkoord zijn gegaan met een strengere variant van deze korting. En dat dit mildere plan er pas kwam onder druk van D66, ChristenUnie en SGP. Dat is ook wat D66-Kamerlid Steven van Weyenberg zegt: „PvdA en FNV waren ermee akkoord gegaan om hen gelijk te behandelen met mensen in de bijstand. Dat vonden de ChristenUnie, SGP en wij te ruig. Dus wij hebben afgesproken om dat van tafel te halen.”

Wajongers geven het nog niet op. De afgelopen weken waren ze bij congressen van de coalitiepartijen ChristenUnie en CDA. In de Tweede Kamer overhandigde Lidia van der Klei, als voorzitter van de FNV Wajonggroep, onlangs een petitie met ruim 10.000 handtekeningen aan Tweede Kamerleden.

Woensdag voert de Wajonggroep weer actie, op de dag van het begrotingsdebat. Eerst is er een demonstratie op het Plein in Den Haag. Daarna, tijdens het Kamerdebat, gaan de Wajongers op de publieke tribune zitten. „We blijven strijden”, zegt Van der Klei. „Als je niks doet weet je sowieso dat er niks gaat gebeuren.”

Jonge gehandicapten moeten met hulp van gemeenten aan het werk. Maar lukt dat? Lees ook: Geen Wajong voor Christa

Correctie (18 december 2017): In een eerdere versie van dit stuk stond dat gehandicapten die kunnen werken in de bijstand terecht gaan komen. Dat is onjuist. Dit gebeurt sinds 2015 al. Hierboven is dat aangepast.