NRC checkt: ‘Kinderen genieten meer als ze minder speelgoed hebben’

Dat schreef RTL Nieuws 5 december op zijn website.

Foto Ekaterina Minaeva

De aanleiding

In de feestmaand december krijgen kinderen vaak veel speelgoed voor Sinterklaas of Kerst. RTL Nieuws waarschuwt op de site voor speelgoedovervloed. Het geven van veel speelgoed is niet zo verstandig, want: „Kinderen die minder speelgoed hebben, genieten daar meer van én zijn creatiever.”

Waar is het op gebaseerd?

Als bron noemt RTL Nieuws een onderzoek van eind november door de universiteit van Toledo in de VS. De onderzoekers lieten 36 kleine kinderen tussen de 0 en 3 jaar een half uur lang spelen met of vier, of zestien stuks speelgoed. Het speelgoed bestond uit verschillende voorwerpen: van een brandweerwagen tot blokken. Met de vier stuks speelgoed speelden ze langer zonder onderbreking en bedachten ze nieuwe manieren om te spelen. Met zestien stuks raakten ze snel afgeleid en speelden ze uiteindelijk minder.

Conclusie: met vier stuks speelgoed concentreerde het kind zich beter en speelde het creatiever.

En, klopt het?

Het onderzoek aan de universiteit van Toledo is zeker niet het eerste onderzoek naar het effect van speelgoedovervloed op kleine kinderen. Aan de universiteit van Oxford werd in 2001 een soortgelijk onderzoek gehouden, daar bestond de onderzoeksgroep uit 3000 kinderen tussen de drie en vijf jaar oud. Kathy Sylva, professor in educatie en psychologie aan Oxford, concludeerde toen ook dat kinderen met veel speelgoed sneller afgeleid raken.

Twee jaar eerder werd een beroemd experiment gedaan bij een Duits kinderdagverblijf, bekend als Der Spielzeugfreie Kindergarten. De twee onderzoekers, Elke Schubert en Rainer Strick, verwijderden voor drie maanden al het speelgoed, enkel de meubels bleven staan.

De eerste twee weken waren niet makkelijk, zo rapporteerden de onderzoekers. Kinderen wisten niet goed hoe ze zich moesten vermaken en waren vervelend tegen elkaar en tegen de begeleiders. Maar daarna ging het beter, met dekens en stoelen werden forten gemaakt. Belangrijker was dat de kinderen meer contact met elkaar zochten.

Aan het eind van de drie maanden concludeerden de Duitse onderzoekers: „De kinderen bedachten samen nieuwe spelletjes, concentreerden zich beter en werkten meer samen dan toen ze allemaal met eigen speelgoed speelden.”

Er blijven bij het onderzoek van de universiteit van Toledo nog wel een paar vragen open: de kinderen werden een half uur onderzocht; zou het bij een langere speelduur, meerdere uren bijvoorbeeld, niet een voordeel zijn als er meer speelgoed voorhanden is? En de gevonden onderzoeken gaan uitsluitend over peuters en kleuters, hoe zit het met oudere kinderen?

Elly Singer is ontwikkelingspsycholoog en pedagoog en onderzocht onder andere het spelen van peuters in kinderdagverblijven. „Langere speelduur? Voor peuters en kleuters is een half uur aan een stuk door spelen al lang. Na een tijdje lopen ze even weg of kijken ze wat anderen aan het doen zijn. Ze hebben dan een volwassene nodig die het spel verandert.”

Oudere kinderen kunnen beter omgaan met meer speelgoed, zegt Singer. „Ze kunnen een plan maken met speelgoed. Peuters en kleuters worden nog sterk beïnvloed door directe prikkels. Met meer speelgoed om hun heen raken ze snel afgeleid, zoals uit onderzoeken ook is gebleken. Je ziet dat ouders met kinderen die veel speelgoed hebben overtollig speelgoed verbergen om te zorgen dat ze geconcentreerd spelen.”

Conclusie

Uit meerdere onderzoeken is gebleken dat kleine kinderen die over minder speelgoed beschikken zich beter kunnen concentreren. Bij oudere kinderen is dit minder het geval, omdat zij al beter kunnen plannen hoe ze omgaan met hun speelgoed. We beoordelen de stelling als grotendeels waar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt
    • Diederik Huffels