Eshetu A. krijgt levenslang voor oorlogsmisdaden

Ethiopische Nederlander

De 63-jarige Eshetu A. was volgens de Haagse rechter in 1978 verantwoordelijk voor de executie van 75 gevangenen in Ethiopië.

De Ethiopisch-Nederlandse Eshetu A. is vrijdag conform de eis veroordeeld tot levenslang voor oorlogsmisdaden. De rechtbank in Den Haag acht bewezen dat de 63-jarige man in 1978 in Ethiopië verantwoordelijk was voor de executie van 75 gevangenen, de marteling van negen mensen en het zonder vorm van proces vastzetten van ruim driehonderd politieke tegenstanders, veelal jonger dan twintig.

‘Duidelijk signaal’ van rechter

De rechtbank benadrukte dat de straf een „duidelijk signaal” moet zijn dat oorlogsmisdadigers ook jaren na het plegen van de misdrijven in Nederland niet veilig zijn. Rechtbankvoorzitter Renckens sprak over de „onbeschrijflijke pijnen” van de gemartelden, over hoe slachtoffers voor het leven getekend zijn en de jarenlange onzekerheid van de nabestaanden.

De rechtbank meende dan ook dat het alternatief voor levenslang – twintig jaar cel met, in de praktijk, vrijlating na 11 jaar – „volstrekt onacceptabel” zou zijn. Daarbij werd benadrukt dat A. geen spijt toonde en betrokkenheid ontkende. Bij het vonnis waren hij en zijn raadslieden afwezig.

De rechtbank noemde als belangrijkste bewijs twee lijsten met de namen van de 75 slachtoffers en daarbij het bevel tot ‘revolutionaire maatregelen’, ondertekend door ‘luitenant-assistent Eshetu A.’ Bij deze maatregelen ging het om standrechtelijke executies, aldus de rechtbank.

‘Dank u Nederlandse overheid’

Nadat de rechter het vonnis had voorgedragen, nam een Ethiopische man in het publiek het woord. „Rechtvaardigheid is gediend”, sprak hij in het Engels, „Dank u, Nederlandse overheid.” Deze Negus Temesgen, een van de getuigen, was 15 toen hij in de gewraakte gevangenis terecht kwam. Hij zag hoe 75 van zijn mede-gevangenen werden weggeleid. „En toen hoorde ik buiten stikkende stemmen”, zei hij. De volgende dag bleken de weggeleide gevangenen met touwen te zijn gewurgd.

Het Nederlandse politieteam voor internationale misdrijven stelde in 2012 een onderzoek in naar A., nadat hij in 2006 al bij verstek ter dood was veroordeeld in Ethiopië. Het Ethiopische strafdossier werd aangevuld met eigen onderzoek. Zo werden onder meer slachtoffers en getuigen in de VS en Canada gehoord. Ook luisterde het politieteam telefoongesprekken van A. af en won een undercoveragent diens vertrouwen, waarna hij tegen de mol over zijn verleden sprak.

Dat deze zaak na zoveel jaren nog is voorgekomen, is bijzonder maar niet uniek: in 2011 veroordeelde de Haagse rechtbank de Rwandees Joseph M. in 2011 tot levenslang wegens betrokkenheid bij de moord op honderden Tutsi’s in 1994. Oorlogsmisdaden verjaren niet, aldus een OM-woordvoerder. En sinds 2003 mag iemand die verdacht wordt van zeer ernstige (oorlogs)misdrijven door Nederland berecht worden als hij of zij op Nederlands grondgebied is. Bovendien werd Eshetu A. in 1998 Nederlander.

Na kritiek van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens kunnen levenslang gestraften in Nederland sinds juni 25 jaar na hun veroordeling pleiten voor reïntegratie. Eshetu A. heeft twee weken voor beroep.