Opinie

Levensteken van een bijna vergeten Amerika

Er is dus nog hoop voor de Verenigde Staten en hun fans. In het conservatieve zuiden verloor een reactionair politicus, die het slavernijverleden ophemelt en die werd beschuldigd van het aanranden van tieners, de strijd om een zetel in de Senaat.

Het verlies van de Republikein Roy Moore in Alabama was uiteraard een opsteker voor de Democratische Partij. Het was voor het eerst in 25 jaar dat de Democraten een Senaatszetel in Alabama wonnen en het maakt het leven voor de Democraten in Washington er iets gemakkelijker op. De meerderheid van de Republikeinen in de Senaat krimpt tot 51 tegen 49 zetels.

De overwinning voedt ook de hoop onder Democraten dat ze na de Senaatsverkiezingen van november 2018 de Republikeinen weleens hun meerderheid afhandig kunnen maken. In november wordt gestreden om 33 van de 100 zetels. De verkiezing toonde aan dat de Republikeinen, ook onder president Trump, kwetsbaar zijn.

Maar ‘Alabama’ was meer dan een regionale overwinning voor de Democraten. In Alabama won het geloof in emancipatie.

Roy Moore is niet zomaar een Republikein. Moore is trots op het slavernijverleden van de zuidelijke staten. Hij is, vanuit zijn gezichtspunt logisch, ook trots op de standbeelden van de militairen die de slavernij destijds wilden behouden. Hij is tegen homorechten. Hij is tegen abortus. Hij is voor wapenbezit.

In Alabama, staat van Jeff Sessions en George Wallace, doet zo’n conservatief profiel het normaal gesproken goed. Maar Moore heeft zich ook schuldig gemaakt aan seksuele intimidatie en het aanranden van tieners en dat hielp vermoedelijk niet in het tijdperk van #MeToo.

De man die hem versloeg, de Democraat Doug Jones, maakte onder meer naam door als openbaar aanklager twee leden van de Ku Klux Klan veroordeeld te krijgen. Hij dankte zijn overwinning mede aan de hoge opkomst van zwarte kiezers. Bijna alle zwarte vrouwen – 98 procent – stemden op de Democraat.

In Alabama flakkerde iets op dat verstokte Amerika-fans even verloren hadden gewaand: de VS als lichtend voorbeeld in de eeuwige en ongelijke strijd om vrijheid en gerechtigheid; het verre van perfecte Amerika als inspiratie in het gevecht om een beter leven.

Het was de strijd van zwarte Amerikanen in steden als Birmingham en Montgomery – de steden waar Moore deze week verloor – die een hele generatie in de jaren vijftig en zestig binnen én buiten de VS inspireerde in strijd tegen racisme. Net zoals de #MeToo-beweging dezer dagen aantoont dat vrouwen wel degelijk vooruitgang kunnen boeken in de strijd tegen seksisme.

Tot Alabama was het een zwaar jaar geweest voor Amerika-fans. Trump stapte uit het Klimaatverdrag van Parijs, verzwakte milieuwaakhond EPA, nam natuurgebieden hun beschermde status af. Het budget voor ontwikkelingssamenwerking ging omlaag, het State Departement kromp, speciale posten voor mensenrechten werden opgedoekt. Een belastingplan moet de rijken rijker maken en de gedeeltelijke ontmanteling van Obamacare zal ertoe leiden dat weer meer Amerikanen zonder ziektekostenverzekering door het leven gaan. Veel goeds heeft Trump nog niet gebracht.

Eén Senaatsverkiezing is natuurlijk geen politieke kentering. En seksisme en racisme zijn niet volgende week uitgeroeid. De overwinning van Doug Jones was krap: hij kreeg 49,9 procent van de stemmen tegen 48,4 procent voor Moore. De Republikein kreeg nog steun van 63 procent van de blanke vrouwen en van 72 procent van de blanke mannen.

Ook het #MeToo-debat heeft nog een lange weg te gaan, bleek in de week van Alabama. De drie vrouwen die Trump al tijdens de campagne beschuldigden van seksuele intimidatie en aanranding en die deze week opnieuw hun verhaal deden, kregen weinig aandacht.

Het duurt nog wel even voordat de wereld een aangename plek is, maar het korte levensteken van een vergeten Amerika was bemoedigend.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.