Recensie

Stille Nacht klinkt in Aleppo anders dan hier

Frommerkerst met Tommy Wieringa geeft platgeslagen feest een nieuwe betekenis.

Tidings of comfort and joy, tijdingen van troost en vreugde, ze beginnen bij de zangers van vocaal mannenensemble Frommermann met een donkere toon van de vleugel, die van alles kan betekenen. Kerst is werkelijkheid en mysterie, sterven en geboren worden. Romancier Tommy Wieringa vult de onbeschreven bladzijden met vertellingen, over de jongeling bijvoorbeeld die kijkt hoe de slager konijnen slacht, maar ook zelf het mes hanteert. Maar hij heeft het niet begrepen. „Ik zocht een ervaring. De slager volbracht een ritueel. Hij kende de weg. Ik niet.” Een scherpe metafoor van het moderne leven. De zinsnede „je kleed wil mij iets leren” uit het aansluitende O Tannenbaum krijgt plots nieuwe dimensies.

Symbolen

De spanning tussen het tijdelijke en het eeuwige loopt als een rode draad door de Frommerkerst. Symbolen te over: het briefpapier dat Wieringa ooit meenam uit het Baron Hotel in het Syrische Aleppo, de stad waar vele kaarsen in de nachtmis glansden in de ogen van Armeense schoonheden. Vervolgens zingt Frommerman een huiveringwekkende Stille Nacht; met angst in de stemmen, want stilte in oorlogstijd voorspelt onheil.

En zo ontvouwt zich een fascinerend spel tussen woord en muziek, waarin ook humor zijn plek vindt, zoals in de problematische tafelschikking bij de kerstdis, die uitmondt in een hilarische stoelendans rond het lied Place Settings. Het medleygevecht tussen beroemde kerstsongs eindigt met de retorische vraag: „Do they know it’s Christmas time at all?”

Soms mengen verhaal en muziek. Wieringa vertelt over Abbé Pietro die leeft „als de vroege woestijnvaders tussen rotsen, hemel en stilte”, de zangers vullen de ruimte tussen de episoden met Victoria’s O magnum mysterium en de gitaar verklankt het stof en de hitte. De ene keer vormen de vijf Frommermannen één stem met vele kleuren, als draden in een tapijt, dan weer zijn ze eigenzinnige eenlingen.

In een tijd dat Kerst verworden lijkt tot een feest van clichés en platitudes biedt Frommerkerst met Tommy Wieringa een nergens belerende opmaat tot nieuw inzicht.

    • Joost Galema