Schilder van stalen skeletten aan het IJ

Expositie

De metamorfose van de IJ-oevers in 15 jaar is fraai in beeld gebracht in schilderijen.

Sigrid van Essel

Soms zijn gebouwen op hun mooist als ze nog niet af zijn. Dat had de Amsterdamse schilder Sigrid van Essel goed gezien toen ze het staalskelet van Eye aan de noordelijke IJ-oever schilderde. Zeker, Eye, ontworpen door de Oostenrijkse architecten Delugan & Meissl, is een viersterrengebouw, maar als skelet was het nog mooier, zeker als het is geschilderd tegen een egaal lichtblauwe achtergrond, zoals Van Essel deed. In Van Essels schilderij is Eye een schitterende sculptuur die, meer nog dan het voltooide Film Instituut, doet denken aan een rank ruimtedier.

Constructie Eye Film Museum is een van de tientallen mooie schilderijen en tekeningen van Van Essel die nu in het Borneo Architectuur Centrum hangen. De afgelopen 15 jaar heeft Van Essel, al dan niet in opdracht van stadsdeel Amsterdam-Noord, de metamorfose van de IJ-oevers geschilderd en getekend. Opvallend vaak heeft ze de IJ-oevers geschilderd als brede panaroma’s, die goed laten zien dat Amsterdam, zeker in verhouding tot het brede water van het IJ, nog altijd een lage, horizontale stad is.

Sigrid van Essel

Silhouet van Amsterdam

Soms heeft ze van hetzelfde stadsgezicht verschillende versies gemaakt. Hierbij volgt ze de omgekeerde weg van die een stedenbouwkundige gaat, merkt de architect Sjoerd Soeters op in Amsterdam Verbouwd Verbeeld, het boek over Van Essels IJ-oeversschilderijen. Begint een stedenbouwer met bijna abstracte vlekken om die vervolgens uit te werken tot concrete bouwvolumes, Van Essel reduceert de gebouwen tot er uiteindelijk alleen massa en ruimte overblijven.

Op soortgelijke wijze heeft Van Essel de afgelopen jaren het platteland van Waterland, ten noorden van Amsterdam, geschilderd, zo is te zien in de benedenruimte van het BAC. Op een van de vier brede, smalle panoramaschilderijen die hier hangen is het vlakke Waterland bijna helemaal gereduceerd tot horizontale banden in groen- en grijstinten. Alleen de middelste band laat het silhouet van Amsterdam zien.

Sigrid van Essel

Nu – na een jarenlange vertraging door de crisis – de gedaanteverwisseling van de IJ-oevers weer in volle gang is, is het te hopen dat Van Essel zich weer richt op de stad. Zo schreeuwt de bijna voltooide Pontsteiger, waar nu tussen twee torens een soort brug hangt, erom door haar te worden geschilderd.

IJ-oevers in beeld. T/m 23 febr. 2018 in BAC, R.J.H. Fortuynplein 4.

Sigrid van Essel

    • Bernard Hulsman