Nederland terug naar af met drie mobiele netwerken

Telecomfusie T-Mobile en Tele2 Nederland fuseren. Ze redden het niet in de concurrentiestrijd die de overheid afdwong op het mobiele net.

Als T-Mobile en Tele2 hun krachten bundelen hebben ze, naast hun mobiele klanten, samen een half miljoen vaste afnemers. Foto Peter Hilz/HH

De voorgenomen fusie van T-Mobile en Tele2 zet een streep door het beleid van de overheid, die concurrentie op de telecommarkt probeerde aan te wakkeren met de toetreding van nieuwe aanbieders.

Vrijdagochtend maakte Deutsche Telekom, het moederbedrijf van T-Mobile Nederland, bekend dat het Tele2 Nederland wil overnemen en samenvoegen tot één bedrijf.

Tele2 en T-Mobile (gezamenlijke omzet in 2016: 2 miljard euro) moeten concurreren met de twee grootste internetproviders, KPN (6,8 miljard) en VodafoneZiggo (4,3 miljard). Dat lukt hen niet op eigen houtje, want de omzetten in de mobiele sector slinken. Nu vrijwel onbeperkt datagebruik de maatstaf is, bellen en internetten consumenten minder buiten de bundel. Ze betalen dus minder vaak hogere tarieven. Ook in de zakelijke markt is een prijzenslag gaande.

Providers mogen nog maar beperkt subsidies geven op nieuwe toestellen. Klanten doen langer met smartphones en kiezen voor goedkopere sim-only abonnementen.

‘Duopolie’

VodafoneZiggo en KPN, die beide ook vaste diensten aanbieden, compenseren de inkomstendaling op mobiele netwerken door de prijzen van het gehele pakket stapsgewijs te verhogen. Klanten die bij hun provider én vast én mobiel internet afnemen, stappen minder snel over. Ze worden vastgehouden met extra’s als gratis gigabytes, maandelijkse korting of meer tv-zenders.

KPN en VodafoneZiggo vormen zo een ‘duopolie’ waartegen het onmogelijk vechten is met alleen een mobiel netwerk. Als T-Mobile en Tele2 hun krachten bundelen hebben ze, naast hun mobiele klanten, samen een half miljoen vaste afnemers. Nog altijd kleiner dan KPN en VodafoneZiggo; die bieden breedbandverbinding en tv aan in respectievelijk zo’n 3 en 4 miljoen huishoudens.

Terug bij af

Deutsche Telekom betaalt 190 miljoen euro aan het moederbedrijf van Tele2, dat ook 25 procent aandeel in de nieuwe joint venture krijgt.

Het fusieplan zal beoordeeld worden door de EU. Die stond eerdere telecomfusies in Duitsland en Ierland wel toe – daar hebben ze nu drie mobiele aanbieders – maar verbood soortgelijke plannen in Denemarken en het Verenigd Koninkrijk.

Als de deal wordt goedgekeurd, is Nederland weer terug bij af: een markt met drie verschillende mobiele providers. In 2012 probeerde minister Kamp (VVD) concurrentie te stimuleren door bij de frequentieveiling plek voor nieuwkomers te reserveren. Maar dat beleid hield te weinig rekening met het samensmelten van vaste en mobiele diensten – met name de vaste netwerken kunnen wat extra concurrentie gebruiken.

In 2012 meldden zowel Tele2 en Ziggo zich als nieuwkomers op de mobiele markt. Dat was geen succes. Ziggo ging vorig jaar op in een joint venture met Vodafone. Tele2 was in vijf jaar tijd niet winstgevend en gaat nu samen met T-Mobile.

Dat deze overname nu plaats vindt is niet toevallig, zegt Tim Poulus van onderzoeksbureau Telecompaper. „Er is nu ruimte voor fusies, omdat de vorige frequentieveiling deelnemers vijf jaar lang verbood om hun krachten en frequenties te bundelen.”

Frequentieveiling

Er komt in 2019 een nieuwe frequentieveiling aan. De mobiele netwerken hebben er baat bij als zo weinig mogelijk partijen meedingen naar het kostbare radiospectrum: dan betalen ze minder en krijgen ze meer. In 2019 is geen ruimte gereserveerd voor nieuwkomers.

Marktleider KPN lijkt een voorlopige winnaar: de twee concurrenten zijn bezig een joint venture te vormen, dat is een tijdrovend proces. Met name VodafoneZiggo heeft zijn handen vol aan het samensmelten van vaste en mobiele netwerken.

Correctie (15 december 2017): In een eerdere versie van dit stuk werd de gezamenlijke omzet van Tele2 en T-Mobile in 2016 gemeld als 2,2 miljard euro. Juist is: 2 miljard euro.