Jan Zwerus wilde de PVV mee laten doen op Goeree Overflakkee Foto Robin Utrecht

Lokaal PVV- kandidaten zoeken mag niet

Gemeenteraadsverkiezingen

Jan Zwerus was Statenlid voor de PVV. Hij stapte boos op toen Geert Wilders hem dwarsboomde bij het vinden van gemeenteraadsleden. „Het politbureau wilde volledige controle.”

Het is woensdag 8 november als Jan Zwerus (69) achter de computer gaat zitten om zijn ontslagbrief te schrijven. Wekenlang heeft hij zijn best gedaan gemeenteraadsleden te werven voor zijn partij, de PVV. Maar e-mails aan de partijleiding zijn niet beantwoord, zijn enthousiasme werd niet op prijs gesteld, zijn inzet niet gezien. In de brief aan de PVV-fractieleider in de Provinciale Staten van Zuid-Holland schrijft hij: „De uitspraak van de heer Wilders dat de PVV van stad tot stad, van dorp tot dorp ons land terug gaat veroveren, zal de geschiedenis helaas ingaan als een losse flodder. Wat ik overigens zeer betreur.”

Broodjeszaak Croissy in Middelharnis, gemeente Goeree-Overflakkee. Zilveren manchetknopen met de initialen ‘JZ’, grijs stekeltjeshaar, stevige handdruk. Zijn humeur heeft niet onder het afscheid van de PVV geleden, vertelt Zwerus. Maar – hij tikt hard met een wijsvinger op tafel – het was genoeg geweest. „Ik ben direct, heb nu eenmaal een grote bek. Follow the leader, daar doe ik niet aan. Behandel je me respectloos, dan ben ik weg.”

De Partij Voor de Vrijheid van Geert Wilders heeft de ambitie uit te breiden door in tientallen dorpen en steden mee te doen aan de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2018. In april kondigde Wilders aan in zestig gemeenten te willen deelnemen.

Inmiddels is gebleken dat de PVV, net als andere partijen, moeite heeft met het vinden van voldoende kandidaten. Vrijdag kreeg de PVV bovendien een klap te verwerken: Wilders verwijderde de lijsttrekker in Rotterdam – Géza Hegedüs – van de lijst, vanwege informatie over hem die „onaanvaardbaar” is voor een PVV-politicus. Hegedüs was afgelopen donderdag nog groots door Wilders gepresenteerd als de man die Rotterdam weer „zou teruggeven aan de Rotterdammers.”

De PVV doet in Rotterdam nog wel mee aan de verkiezingen, er komt een nieuwe lijsttrekker. In hoeveel gemeenten de partij uiteindelijk kan meedoen, is nog niet bekend. Bij meerdere PVV-fractieleiders van Provinciale Staten is te beluisteren dat maar in enkele gemeenten genoeg PVV-kandidaten te vinden zijn.

In Zeeland wilde de PVV in vijf gemeenten meedoen, maar dat worden er slechts twee: Terneuzen en Tholen. Vorige week vertelde kandidaat Raymond van Kooten (71) uit Vlissingen in Nieuwsuur dat de PVV besloot zijn Zeeuwse klasje, waarin de PVV kandidaten opleidt voor de politiek, te ontbinden, omdat er te weinig kandidaten waren. En dat ‘Den Haag’ veel controle wilde houden. Zo is volgens hem een mailtje gestuurd naar Zeeland dat de -klasjes over de islam zouden moeten gaan. Onbegrijpelijk voor Van Kooten die van mening is dat het veel meer om lokale onderwerpen zou moeten gaan: „Dan denk ik… die Islam, dat is hier niet het hele punt.”

Sáááái, die vergaderingen! Zóveel geklets, zo ver van de burger

Groei is goed

Oud-PVV’er Jan Zwerus stelt: er zijn wél genoeg kandidaten te vinden. Dat lukt alleen niet als Geert Wilders en zijn Tweede-Kamerfractie zelf de touwtjes in handen houden. Zijn eigen verhaal, zegt Zwerus, is daarvan het bewijs.

Zwerus is een Rotterdammer, een domineeszoon. Het gezin verhuisde in zijn jeugd naar Noordwest-Amerika en later naar Canada, waar hij jaren woonde. Hij studeerde geschiedenis en werd leraar op een scholengemeenschap in Rotterdam en een MBO in Gouda. Hij spert zijn ogen open. „Muil dicht als ik praat, zei ik tegen de rotjochies. Dan luisterden ze wel”.

Hij wisselde zijn docentschap in voor een baan bij een tv-bedrijf: onderhandelen met maatschappijen over distributie. Hij, brutale zakenman, werd er directeur en reisde de wereld over.

Nu woont Zwerus alweer jaren op Goeree-Overflakkee. In maart 2015 werd hij gekozen in de Provinciale Statenfractie van de PVV. „Sáááái, die vergaderingen! Zóveel geklets, zo ver van de burger”, zegt Zwerus. Hij schreef dat ook in de regionale PVV-nieuwsbrief van oktober 2015. „Veel politici horen zichzelf graag praten en vinden zichzelf heel goed. Het is soms een feestje van kleine, zielige, incestueuze narcisten”, was zijn omschrijving van de regiopolitiek. Woedende reacties in Zuid-Holland, die pas na een paar goedmaakgesprekken verstomden.

Lees ook: Een keuze voor de PVV verandert je leven. Voorgoed

Afgelopen september stuurt Jan Zwerus een e-mail aan Geert Wilders. Hij wil graag dat de PVV bij de gemeenteraadsverkiezingen ook meedoet op Goeree-Overflakkee en vraagt toestemming om een interview te geven aan het lokale blad Eilanden Nieuws waarin hij mensen zal oproepen PVV-gemeenteraadslid te worden.

Dat is niet de tactiek van de landelijke PVV. Lokale kandidaten moeten zich melden bij de Tweede Kamerfractie. De Provinciale Staten-fracties organiseren vervolgens sollicitatiegesprekken en klasjes voor geschikte kandidaten. „Ik ben er van overtuigd dat een lokale benadering meer kandidaten zal opleveren”, schrijft Zwerus aan Wilders.

Er komt geen antwoord. Toch staat Zwerus een paar weken later paginagroot in Eilanden Nieuws en Groot Goeree-Overflakkee. Hij vertelt dat de PVV zich zorgen maakt over „verspilling van belastinggeld” en dat er meer geluisterd moet worden naar de burgers. PVV-kandidaten mogen zich bij hem melden, zegt Zwerus, die zijn persoonlijke e-mailadres laat afdrukken.

Zwerus stuurt nog een mail , nu aan Kamerlid Fleur Agema. Opnieuw betoogt Zwerus dat de PVV moet meedoen op Goeree-Overflakkee. De krantenknipsels heeft hij bijgevoegd. En hij heeft goed nieuws: er hebben zich dertien serieuze kandidaten gemeld.

Opnieuw reageert de PVV niet. Van de fractieleider in Zuid-Holland, Henk de Vree, hoort Zwerus dat de PVV niet blij is met zijn actie. „Het ‘politbureau’ in Den Haag wilde volledige controle en ik onttrok me daaraan,” zegt hij. „Dat vond ik respectloos. Ik kom met zó veel kandidaten, terwijl het moeilijk is mensen te vinden. Zo’n kans laat je toch niet schieten?”

Ontslagbrief

Hij wacht nog twee weken, en besluit dan te vertrekken. Zijn zetel, schrijft Zwerus in zijn ontslagbrief, neemt hij mee. In maart doet zijn nieuwe partij mee op Goeree-Overflakkee (GO). Zwerus schrijft: „Inmiddels heb ik de vereniging Leefbaar Goeree-Overflakkee opgericht omdat ik het belangrijk vind dat er hier een opbouwend, positief en fris rechts politiek beleid wordt gevoerd op GO. De meeste kandidaten die ik voor uw partij verworven heb, gaan met Leefbaar GO mee.”

Begin januari start hij klasjes voor Leefbaar Goeree-Overflakkee. Hij heeft zeventien kandidaten geselecteerd. Ze leren debatteren en krijgen onderwijs in het uiten van een „vrolijk rechts geluid”. Zwerus heeft er zin in. „Al blijft het jammer dat dit geen PVV-klasje kan worden.”

NRC kreeg inzage in (onder meer) alle e-mails waaruit is geciteerd. Henk de Vree, PVV-fractieleider in de Provinciale Staten van Zuid-Holland noch de Tweede Kamerfractie van de PVVheeft gereageerd op vragen van NRC.
    • Enzo van Steenbergen