Gourmetten is nog lang niet op z’n retour

Wat eten we? Volgens onderzoek van de Albert Heijn gaat 38 procent van de Nederlanders gourmetten met Kerst, maar welke saus moet je erbij hebben?

Wat zou de nieuwe kerstcommercial van supermarkt Plus zijn zonder gourmetstel? In het kort: gescheiden vader brengt dochter met Kerstmis naar ex-vrouw en vindt bij thuiskomt een cadeautje. Hij belt met het gourmetpannetje aan bij zijn ex en mag aanschuiven bij het kerstdiner. Het gourmetpannetje vervult een heldenrol. Dat ene pannetje, dat niets is zonder de andere pannetjes, brengt in dit moderne gebroken gezin heel even harmonie. Alle zakdoeken aan dek bij deze tranentrekker.

In het echt gaat het meestal zo: de gescheiden vader haalt Chinees en de nieuwe vriend baalt als een stekker dat hij zich heeft laten overhalen om met zijn nieuwe schoonfamilie (die hij nog niet eens kent) te gaan gourmetten. Zijn biefstukje is grauw en taai, zijn kipfiletje blijft rauw en zijn minirunderchipolataatje verdrinkt in het plasje van de groenten die het worstje voorgingen.

De nieuwe vriend is niet alleen. Albert Heijn liet onderzoek doen onder ruim duizend volwassenen en daaruit bleek dat 38 procent van de Nederlanders dit jaar met Kerst gaat gourmetten. Wie dacht dat het poppenfornuisje-zonder-afzuigkap op z’n retour is: vorig jaar was het nog 30 procent.

Gourmet is eigenlijk een raar woord voor iets dat zo ver van de oorspronkelijke, Franse betekenis afstaat. Van Dale geeft twee definities: 1. ‘Fijnproever’. 2. ‘Maaltijd waarbij ieder aan tafel zijn eigen gerechten in pannetjes klaarmaakt.’ Janneke Vreugdenhil voegt daar nog een derde aan toe: „enorm gedoe, nooit lekker”. Dat gedoe zit ’m er dan vooral in dat NRC’s kookschrijfster die ene keer dat ze gourmette, twintig minigerechtjes had ge-mise-en-placet. Dat is natuurlijk helemaal niet de bedoeling. De algemene regel is dat de mate van inspanning altijd in verhouding moet staan tot het resultaat. Bij gourmetten zijn er te veel factoren die de kans op een bevredigend resultaat in de weg staan. Je kunt de temperatuur niet regelen, de pannetjes zijn te dun, de tafelgenoten zijn te gretig en de vaardigheden van de meeste tafelkoks schieten tekort. Als je je aan de algemene regel houdt, koop je dus een kant-en-klaarpakket bij de slager of supermarkt.

Zet je liever iets spectaculairs op tafel? Sterrenchef Soenil Bahadoer maakte voor NRC een feestmenu, en het is niet eens moeilijk.

En als je consequent bent, sloof je je ook niet uit op de sauzen, maar gooi je gewoon een fles knoflooksaus in de kar. Om de keuze nog makkelijker te maken, deed de Consumentenbond onderzoek naar knoflooksauzen (en whiskysauzen voor de garnalencocktail, maar die laten we hier buiten beschouwing). Een panel van 65 knoflooksausliefhebbers proefde er twaalf en vond die van Plus en Remia het lekkerst, waarbij die van Plus het predikaat Beste uit de test kreeg, omdat-ie ook op vetgehalte en dierenwelzijn redelijk scoorde. Dat laatste is makkelijk als je weet dat er nul eieren in zitten. Het grootste windei onder de sauzen is trouwens een biologische: het etiket van Bionova meldt 1 procent suiker, maar ‘vergeet’ dan de agavesiroop, waarmee het totaal op 8,5 procent komt.

Maar wie let op gezond bij de keuze voor een knoflooksaus? Wie verwacht überhaupt een culinaire climax tijdens een avond gourmetten? Gourmetten doe je voor de kinderen, dat heeft Plus heel goed begrepen. Lekker koken doe je maar als je weer alleen bent met je nieuwe vriend.

Correctie (18 december 2017): In een eerdere versie van dit stuk stond abusievelijk cocktailsaus in plaats van knoflooksaus. Dit is aangepast.

    • Martine Kamsma