Als je óók Anne Faber uit Utrecht bent

Naamgenoot In het nieuws en op sociale media was dit najaar buitengewoon veel aandacht voor de vermiste Anne Faber. Wat als je ook zo heet?

Beeld NRC

Bijna drie maanden later is het voor Anne Faber uit Utrecht nog steeds niet vanzelfsprekend om zich met haar volledige naam voor te stellen. Want mensen schrikken: dezelfde naam, en dezelfde woonplaats ook nog, als de Anne Faber die eind september vermist raakte, en wier lichaam na twee weken vol media-aandacht gevonden werd.

Het begon met een bezorgd appje op zaterdag, 30 september. Anne, een 30-jarige beleidsmedewerker bij de gemeente Waddinxveen, had net een volleybalwedstrijd gespeeld. Een vriendin stuurde in kapitalen: ANNE WAAR BEN JE?

Wat gebeurt er als je naam van de ene op de andere dag een compleet andere lading krijgt? Als iedereen, van vreemden tot naasten, door een absurd toeval ineens totaal anders op jouw naam reageert? Er zijn meerdere mensen die Marianne Vaatstra heten, of Joran van der Sloot, en er zijn – uiteraard – meerdere Annes Faber. Veel van de emotionele band met een persoon komt samen in alleen al de naam. „Ik heb een dochter, die heet Anne”, zei Herman van Veen, kort nadat het lichaam was gevonden, bij De Wereld Draait Door. Het nummer uit 1986 dat hij voor zijn dochter schreef, had hij nu weer opgenomen in zijn nieuwe theatershow. „Ineens wordt Anne een ander liedje, als je dat in de zaal zingt. [...] Ik ben een mazzelaar. Mijn Anne fietst nog.” Dat de naam een heel land bezig hield, bleek deze week nog maar eens: ‘Anne Faber’ was volgens Google Trends dé zoekterm van 2017.

Als NRC haar benadert, wil Anne vooraf iets stellig benadrukken. Want natuurlijk vallen haar ervaringen volledig in het niet bij het noodlot dat haar naamgenote trof, en het verdriet van de nabestaanden (die van de verschijning van dit stuk vooraf door NRC op de hoogte zijn gebracht). Aanvankelijk gaf ze zelfs aan zichzelf niet toe dat het vervelend was. „Ik wilde er niet over zeuren, omdat het van zo’n enorm andere orde is.” Maar bevreemdend was het wel. „Alsof een deel van mijn identiteit werd weggenomen.”

Ontmoeting in de kroeg

Toen ze die zaterdag doorkreeg wat er aan de hand was – een naamgenoot was de avond ervoor niet thuisgekomen van een fietstocht – appte Anne uit voorzorg meteen haar moeder en haar broer. „Ik stuurde: mochten jullie iets horen over een vermiste Anne Faber uit Utrecht, ik ben het niet.”

De 30-jarige Anne herkent de vermiste Anne overigens meteen van de foto bij het vermissingsbericht: ze hebben elkaar eens ontmoet in een Utrechtse kroeg. „We hebben nog staan lachen om hoe leuk het was om zo te heten, en dat mensen ons vaak aanspreken met zowel voor- als achternaam. Anne-Faber. Je spreekt het zo makkelijk in één keer uit.”

Een dag na de volleybalwedstrijd wordt de verdwijning landelijk nieuws. Een collega van Anne hoort het ’s ochtends op de radio en is in één klap wakker. Hij vertelt zijn vrouw dat er een collega vermist wordt, waarop zij online meer informatie begint te zoeken. Als ze een nieuwsbericht met de foto van het vermiste meisje laat zien, wil het er bij hem maar niet in dat het ook om een andere Anne Faber kan gaan. Ze hebben een verkeerde foto, denkt hij.

Wildvreemden sturen haar vriendschapsverzoeken op Facebook. In de hoop alle onduidelijkheid weg te nemen, zet Anne een bericht op haar Facebookpagina waarin ze schrijft dat het om een naamgenoot gaat, en dat het „niet nodig” is dat vreemden haar berichten sturen of proberen toe te voegen. Maar dat werkt averechts: in de weken na de vermissing ontvangt ze in totaal 124 vriendschapsverzoeken en tientallen berichtjes van onbekenden. Ze komt in contact met weer een andere, derde Anne Faber, die soortgelijke dingen meemaakt.

Sommige ervaringen zijn ronduit griezelig. Zoals met de persoon die haar vier keer probeert te bellen.

Ook vrienden en kennissen zoeken contact. Ze zijn geschrokken van het nieuws en informeren of alles goed gaat. Onbekenden vragen haar herhaaldelijk om iets te laten horen.

Sommige ervaringen zijn ronduit griezelig. Zoals met de persoon die haar vier keer probeert te bellen, of de anonieme Facebook-gebruiker die in een bericht de suggestie wekt dat het haar ook zou kunnen overkomen. Ze twijfelt of het misschien een verkapte bedreiging is en verandert haar naam op Facebook. Na een paar dagen wikken en wegen belt ze toch maar de politie, voor advies. „Eerst legde ik héél voorzichtig uit wie ik was, en dat ik niet degene was die werd vermist”, zegt ze. „Daarna werd ik doorverbonden naar een andere agent. Die kreeg bijna een hartverzakking toen ik mijn naam noemde.”

Na het wijzigen van haar profielnaam stoppen de berichtjes van vreemde mensen op internet. Maar in haar directe omgeving blijft het doorspelen, doordat in de media ook na de vondst van het lichaam van alles tot in detail verslag wordt gedaan. Of Anne het zelf nu wel of niet volgt; elke dag wordt ze er meerdere malen door mensen in haar omgeving aan herinnerd.

Ook voor haar familie gaat het een steeds grotere rol spelen. Haar broer kijkt niet meer naar Het Journaal, omdat hij niet steeds de naam van zijn zusje wil tegenkomen. Ook Annes moeder vindt het moeilijk om te zien – mede omdat ze weet wat de speculatieve verslaggeving met haar dochter doet. Anne: „Ze belde me op: ik ben er even klaar mee. Ik wil weer even resetten. Gewoon míjn Anne Faber weer even zien en vasthouden.”

Hoewel de mediastorm inmiddels is geluwd, blijft het voor sommigen nog altijd lastig om Anne niet met de zaak te associëren. Mensen in haar omgeving proberen hun ongemak een plaats te geven, soms met goed bedoelde maar slecht uitgevoerde grapjes – waarmee Anne er weer aan herinnerd wordt. Een collega vertelt, bij wijze van steunbetuiging, dat ze de rondgaande internetpetitie voor een onderzoek naar het ‘falend rechtssysteem in de zaak van verdachte Michael P.’ heeft getekend.

Nog altijd blijft Anne behoedzaam voordat ze zich met haar volledige naam voorstelt, hoewel ze merkt dat haar leven langzaam weer wat normaler wordt. Op een netwerkmiddag voor haar werk werd er onlangs – ondanks het naamkaartje dat ze droeg – voor het eerst in bijna twee maanden niet aan gerefereerd. Ook een dag met zware sneeuwval is fijn: „Het gaat dan een dag lang alleen maar over dat weeralarm.”

Hoeveel impact haar naam nog altijd heeft, bleek toen ze een berichtje stuurde naar degene die haar en de andere Anne Faber in die Utrechtse kroeg bij elkaar bracht. Om te condoleren. Pas na een paar dagen kreeg Anne een berichtje terug. „Ze was ervan geschrokken dat die naam op haar scherm verscheen.”

    • Sjoerd Klumpenaar