In een vuurrode 2CV op weg naar Almen

Redacteur Margot Poll signaleert welke boeken er ook nog zijn verschenen en kiest er steeds zes om kort te bespreken.

De historische familieroman Zwijgplicht van Theo Stokkink is gebaseerd op het waargebeurde verhaal over de homoseksuele Theo Borret in Amsterdam aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog. Om de reputatie van zijn familie niet te schaden en zijn eigen carrière als kandidaat-notaris niet in gevaar te brengen, wringt hij zich in alle bochten om aan sociaal wenselijke verwachtingen te voldoen: een schijnhuwelijk, een adoptiedochter – aan het begin van de Grote Oorlog kwamen Belgische vluchtelingen per boot van Antwerpen naar Rotterdam. Tegelijkertijd is een Belgische vader steeds op zoek naar zijn dochter die net als haar twee zusjes op de boot naar Nederland zat. Die twee verhaallijnen maken Zwijgplicht tot een innemende roman waarin zowel de acceptatie van een andere geaardheid als de zoektocht van en naar ouders, voor velen ook honderd jaar later nog steeds herkenbaar zullen zijn.

Theo Stokkink: Zwijgplicht. In de Knipscheer, 442 blz. € 24,50

Dit jaar is het 250 jaar geleden dat de dichter A.C.W. Staring werd geboren. Aanleiding voor bewonderaars van Staring Peter van Zonneveld en Adriaan van Dis in De verliefde dichter A.C.W. Staring 1767-2017 een eerbetoon aan de ‘dichtende landjonker’ uit Gelderland te brengen. Staring beheerde het familielandgoed De Wildenborg in Vorden – een inspiratiebron voor zijn gedichten. Van Zonneveld beschrijft hoe hij samen met Van Dis in diens vuurrode Citroën 2CV naar de Achterhoek schommelde om te zien waar de ‘virtuoos’ geleefd had. Adriaan van Dis heef één van zijn favoriete Staring-gedichten ‘Herdenking’ verplaatst naar het heden. Ook zo’n pastiche is, aldus Van Dis, een eerbetoon. In Almen zou begin december het museum STAAL (Staring in Almen) worden geopend over Staring en Gelderland maar dat kon niet doorgaan wegens brandstichting de dag voor de opening.

Peter van Zonneveld en Adriaan van Dis: De verliefde dichter A.C.W. Staring 1767-2017. Het huis met de drie gedichten, 24 blz. € 15,-

Herodianus (170-240) was een onbekende Griekstalige schrijver die waarschijnlijk langere tijd in Rome verbleef. Hij schrijft over het verval van het immens grote Romeinse rijk na de gloriejaren (‘Allen presen hem als uit één mond’) van keizer Marcus Aurelius (121-180). In Donkere wolken boven Rome passeren zeventien keizers de revue van wie sommigen slechts enkele weken of maanden regeerden. Zij kregen te maken met belegeringen, oorlogen, hongersnood, epidemieën maar vooral met roddel, achterklap, verraad, (broeder)moord en vergiftiging. Aan het einde van Herodianus’ achtste boek maakte de schrijver net nog mee dat Gordianus in 238 tot keizer werd uitgeroepen. Giordianus was pas dertien jaar en zou op zijn negentiende worden vermoord tijdens een expeditie tegen de Perzen. Dat laatste heeft Herodianus niet meer meegemaakt. Hij overleed immers zelf in 240.

Herodianus: Donkere wolken boven Rome. Oorspronkelijke vertaling uit het Grieks door M.F.A. Brok (1906-1992), Herzien door Vincent Hunink. Inleiding Olivier Hekster. Athenaeum, 285 blz. € 19,99

In de lijstjesmaand december is de lijst van ‘stervende zwanen’ van NRC-redacteur Bernard Hulsman en Pieter Steinz heruitgebracht. In Zwanenzangen behandelen zij de laatste liederen – soms met voortekenen van de naderende dood – van 45 vroeg gestorven popzangers, soulzangers, rock ‘n’ rollers, punkers, chansonniers, Nederpopsterren, country- en reggaezangerszangers. Popzwanen als David Bowie en Amy Winehouse overleden na 2006, het jaar van verschijning van Zwanenzangen, en ontbreken dus in deze uitgave maar het is niet ondenkbaar dat zij in een volgende editie worden opgenomen. Eén van de Amerikaanse succeszangers Sam Cooke (Wonderful World) die in 1964 werd doodgeschoten in een motel, staat er wél in. In zijn zwanenzang de woorden: It’s been too hard living but I’m afraid to die. Tien jaar na het verschijnen van Zwanenzangen overleed Pieter Steinz, oud-redacteur van deze krant en later directeur van het Nederlands Letterenfonds, op 52 jaar-jarige leeftijd aan de gevolgen van de ziekte ALS.

Bernard Hulsman en Pieter Steinz: Zwanenzangen. Met foto’s van Lex van Rossen. Conserve, 164 blz. € 17,50

De Schotse schrijver R.L. Stevenson (1850-1894) is eveneens jong overleden. Hij noemde zichzelf ‘verhalenverteller’ en toen hij eens, behept met een zwakke gezondheid, in Davos aan het kuren was kwam het verlangen op een echt zeemansverhaal te schrijven. Schateiland verscheen eerst als feuilleton in een jeugdblad en in 1883 in boekvorm. Deze klassieke vertelling over de jacht van de jonge Jim Hawkins op de schat die de beruchte zeerover kapitein Flint heeft begraven op een ver eiland in de Stille Zuidzee, is een adembenemend spannend zeeroversavontuur. In deze mooie nieuwe uitgave zijn de oorspronkelijke illustraties van George Roux opgenomen.

R. L. Stevenson: Schateiland, Oorspronkelijke titel: Treasure Island. Vertaling Yge Foppema en Lev Mordegaai. Bijleveld, 304 blz. € 22,50

Tien jaar nadat Bregje Bleeker (1970) haar autobiografisch roman De Walrus schreef over studente Bibi van Amstel die valt voor de charmes van drugscrimineel Nico alias de Walrus in Amsterdam, verschijnt nu een welgemeende nieuwe versie. Bleeker neemt niet zozeer haar woorden terug – het blijft een waarheidsgetrouwe beschrijving van de internationale hasjhandel in Amsterdam met amoureuze en alcoholische uitspattingen – maar legt ‘meer nadruk op hoe een jonge vrouw zich beweegt in zo’n door mannen gedomineerde drugsscene’. Natuurlijk vroeg zij zich ook wel eens af waarom zij in die foute film was gestapt maar zo stelt Bleeker, toen was toen en zij leefden zoals zij leefden zonder al te grote vragen.

Bregje Bleeker: De Walrus. Lebowski, 190 blz. € 17,50