Europa gaat klimaatwet niet aanscherpen

Klimaat Daardoor dreigt Europa de doelstelling van het klimaatakkoord van Parijs niet te halen. „Lidstaten proberen hun verplichting zo minimaal mogelijk in te vullen”, zegt Europarlementariër Gerben-Jan Gerbrandy.

De intensieve landbouw stoot veel broeikasgassen uit. FOTO: Philippe Huguen/AFP

Terwijl Europese regeringsleiders deze week in Parijs nog grote woorden spraken over de strijd tegen klimaatverandering, heeft de Europese Unie donderdagochtend besloten haar klimaatwet voorlopig niet aan te scherpen. Daardoor dreigt Europa de doelstelling van het klimaatakkoord van Parijs niet te halen. De Europese Commissie en het Europees Parlement hadden om extra maatregelen gevraagd, maar na een hele nacht vergaderen hebben de lidstaten hun voorstel donderdagochtend afgewezen.

De klimaatwet regelt de uitstoot van de grote sectoren van de economie die niet vallen onder het bestaande systeem van emissiehandel. De belangrijkste zijn transport, bouw en gebouwen, landbouw en afvalverwerking. Bij elkaar zijn die verantwoordelijk voor meer dan de helft (ongeveer 60 procent) van alle Europese emissies.

In oktober 2014 spraken regeringsleiders af dat Europa deze emissies met 30 procent zal verminderen in 2030 ten opzichte van 2005, naar draagkracht (op basis van het BNP) verdeeld over de 28 lidstaten. Veel betrokkenen vonden dat destijds te mager. Zij vreesden dat Europa hiermee onvoldoende een vuist kon maken in de internationale klimaatonderhandelingen.

500 miljoen ton tekort

Volgens Europarlementariër Gerben-Jan Gerbrandy (D66), rapporteur voor de klimaatwet namens het parlement, blijkt dat lidstaten via „sluiproutes” een deel van hun uitstoot van broeikasgassen voorlopig ongemoeid kunnen laten. Ook kunnen landen besluiten om hun emissies pas vlak voor het ijkjaar 2030 voldoende terug te dringen, waardoor ze nog lange tijd op het oude niveau kunnen doorgaan. „Lidstaten proberen hun verplichting zo minimaal mogelijk in te vullen”, aldus Gerbrandy.

Uiteindelijk dreigt volgens Gerbrandy een tekort in de reductie van 500 miljoen ton kooldioxide, ongeveer 4,5 procent van de vereiste reductie. Daardoor dreigt de Europese Unie niet te voldoen aan de eisen van het klimaatakkoord van Parijs, waarin is afgesproken dat de gemiddelde temperatuurstijging op aarde zoveel mogelijk onder de twee graden Celsius moet blijven.

Het vertrek van Obama biedt ruimte aan andere leiders om te laten zien hoe serieus zij klimaatverandering nemen. Wie neemt leidersrol in klimaat?

De emissiereducties voor dit onderdeel van het Europese klimaatbeleid zijn verdeeld over de lidstaten op basis van hun welvaart. Dat betekent bijvoorbeeld dat Nederland zijn emissies met 36 procent moet reduceren, terwijl Bulgarije voorlopig nog niet hoeft terug te schakelen.

Landen hebben heel verschillende redenen om zich tegen de plannen van het Europees Parlement te verzetten. Ierland heeft bijvoorbeeld een landbouwsector die zijn doelstelling niet haalt. Duitsland, over het algemeen zeer ambitieus als het om klimaat gaat, is verwikkeld in een lastige kabinetsformatie. De Britten willen voorkomen dat klimaatbeleid in het toch al ingewikkelde Brexit-dossier terechtkomt. Nederland stond, met onder meer de Scandinavische landen en Frankrijk, positief tegenover het voorstel van het Europees Parlement.

    • Paul Luttikhuis