Opinie

Politie zet stap vooruit tegen etnisch profileren

Vanaf dit najaar mogen agenten bij de beslissing om een burger staande te houden diens vermeende afkomst geen bepalende rol meer laten spelen. Het staande houden van bepaalde etnische groepen op basis van de oververtegenwoordiging van die groep in de criminaliteitsstatistieken moet daarmee tot het verleden gaan behoren. Dus geen routinematige stopbevelen meer voor jonge Antilliaanse jongens in auto’s die de agent duurder vindt dan hij gewend is van burgers met die afkomst. Het gaat dan om situaties waarin geen overtreding is geconstateerd noch een strafbaar feit. Maar om zogeheten ‘proactieve controles’. Intuïtie of een ‘niet pluis’-gevoel is voortaan niet meer genoeg. De selectie wie staande te houden en wie niet moet met nadruk rechtvaardig en dus onpartijdig en ongekleurd zijn.

Daarmee komt hopelijk een einde aan het akelige gevoel dat je ‘gezien’ bent, gecontroleerd en wel omdát je niet de afkomst, huidskleur of religie hebt van de doorsnee-Nederlander. Dat is discriminatie, die ervoor zorgt dat deze groep substantieel minder vertrouwen in de politie heeft dan de groep die gewoon mag doorlopen. De nieuwe regel is een grote stap vooruit, vooral omdat de politie voor het eerst de ruimere definitie van ‘etnisch profileren’ overneemt. „Onderscheid maken op grond van uiterlijke kenmerken, zoals huidskleur, afkomst of religie mag uitsluitend als daarvoor een objectieve rechtvaardiging bestaat.” Die moet worden gevonden in afwijkend gedrag van die persoon, specifieke omstandigheden, recente antecedenten of een dadersignalement. Iedere staandehouding moet dus individueel uitlegbaar zijn.

Dit klinkt allemaal goed. Kritische groepen als Controle Alt Delete spreken van een ‘enorme vooruitgang’ en een ‘radicaal nieuwe koers’. Maar of de geüniformeerde werkvloer in staat zal zijn om een langjarige werkwijze aan te passen staat te bezien. Een pilot met tien politieteams en een ondersteunende app moet uitsluitsel bieden. Maar ook daarna is er structureel inzicht nodig in de vraag wie moet uitstappen, z’n ID laten zien, wie er wordt gefouilleerd en waarom. Papier is geduldig, de praktijk hardnekkig. Maar de goede weg is gevonden.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.