Een hashtag als reisgids

Reizen De verkoop van reisgidsen daalt al jaren. De moderne reiziger haalt zijn tips van Instagram en Facebook.

Foto Istock/beeldbewerking NRC

In Hongkong zijn ongeveer evenveel dimsumrestaurants als pinautomaten. Stel, je bent één dag in deze stad en wil de allerlekkerste dimsum eten in het meest sfeervolle restaurant. Gehaast sla je je reisgids open terwijl je lukraak een kant op loopt. De gids biedt keuze uit drie restaurants; allemaal in een andere uithoek van de stad. Je kan lezen dat het er ‘kindvriendelijk’ is en dat de prijs binnen je budget valt. Maar wat ze er precies verkopen en of het er gezellig is, blijft onduidelijk.

Doe het eens anders: log op je mobiel in op Instagram, stel je locatie in en zoek op #dimsum. Op de getoonde foto’s kan je precies nagaan waar ze welke dimsum serveren en hoe de restaurants eruitzien. Klik op de foto die je aanstaat en laat je door Google Maps in de juiste richting wijzen.

Foto-app Instagram is niet ontworpen als reisgids of als rating-site, maar werkt misschien juist daarom zo goed als kompas in een vreemde stad. Gebruikers delen er hun dagelijks leven en geven daarmee onbewust de mooie plekjes weg. De app navigeert via de foto’s moeiteloos door het enorme aanbod horeca, cultuur en uitgaan dat de gemiddelde stad heeft, zonder dat allemaal te reduceren tot een one-size-fits-all-model zoals in een reisgids. De informatie is doorgaans bonafide, want gemaakt door andere gebruikers – zonder tussenkomst van bedrijven – en met dank aan de constante stroom nieuwe foto’s altijd up-to-date.

Rating-sites als Yelp zijn dat meestal ook, maar de inhoud is niet onomstreden. Zo beoordelen restaurants zichzelf positief om beter te scoren op Yelp. Daarnaast is in het verleden meermaals gebleken dat de site negatieve recensies vaker plaatste bij bedrijven die niet op Yelp adverteren.

Lees ook het interview met hoogleraar psychologie Ap Dijksterhuis: ‘Reizen is goed. Ook als je het eigenlijk niet durft’

Ander voordeel van Instagram boven rating-sites, zegt Liesbeth Rasker, is dat het sociale medium puur uitgaat van foto’s en niet van subjectieve belevingen. Rasker is reisblogger en reist voor haar site Bag to Reality naar alle uithoeken. Op een site als TripAdvisor is genoeg actuele informatie te vinden, „maar reizigers die daar hun verhaal op doen zijn doorgaans mensen die wat te klagen hebben”. De nummer één TripAdvisor-activiteit in Bangkok is bijvoorbeeld de metro. „Daar hebben mensen het minst op aan te merken.” Op de ‘geotag’ van Bangkok op Instagram is daarentegen een heel scala aan activiteiten te zien – variërend van tempels tot kookcursussen en van karaokebars tot tattooshops.

Rasker reisde deze zomer door Europa en gebruikte vaak de Instagram-stories om leuke buurten op het spoor te komen. In de stories, korte filmpjes die na 24 uur weer verdwijnen, kunnen gebruikers meer van een locatie laten zien dan op een foto. In Madrid stuitte Rasker bijvoorbeeld op een dronefilmpje van de wijk La Latina. „Dat zag er heel gezellig uit, met allemaal kleine cafés en barretjes. Zonder Instagram had ik het nooit gevonden.”

Wie koopt er nog een reisgids?

Veel meer mensen pakken het zo aan. Uit cijfers van de Stichting Centrale Propaganda voor het Nederlandse Boek (CPNB) blijkt dat de verkoop van reisgidsen al jaren daalt. In 2014 daalde de verkoop met 7 procent ten opzichte van 2013 en de jaren daarna nog verder met steeds 1 procent in vergelijking met het jaar ervoor. Volgens het CPNB is de afname zeker deels te wijten aan het grote aanbod aan informatie online, van reisblogs tot speciale apps van reisorganisaties, en Instagram.

Cecilia Goulooze (26) koopt nooit een reisgids en zoekt alles op via Instagram. Deze maand gaat ze met haar tweelingbroer op vakantie naar Kaapstad, en alle adressen die ze zullen afgaan – koffietentjes en restaurants en het hotel waar ze zullen slapen – hebben ze al gescout via de app. „Ik slaap het liefst in een boetiek hotel, dus heb ik gezocht op #boutiquehotel in Kaapstad.” Goulooze vindt het belangrijk wat ze te zien krijgt als ze op Instagram onderzoek doet naar een hotel, zegt ze. „Ik wil zeker weten dat het mooi is waar ik naartoe ga.” Veel hotels spelen goed in op die wens, met Instagramfoto’s die zo zouden passen in een luxe interieurmagazine.

Alleen maar mooie plaatjes

Bijkomend voordeel van een sterk esthetisch georiënteerd medium als Instagram – waar alles mooi, cool en shiny moet zijn – is dat de zelfbewuste reiziger via de app moeiteloos van de ene naar de andere Instagram-waardige plek kan navigeren. In Hongkong is de dimsumketen Yum Cha bijzonder populair. De reden is overduidelijk: er worden ‘steamed buns’ geserveerd in de vorm van extreem fotogenieke dieren. De gele bolletjes met oogjes zijn gevuld met eiercustard; de roze variant met puntoortjes en biggensnuitjes met varkensvlees. De tent is gevuld met groepen tienermeisjes, de telefoon in de aanslag. Alles wat op tafel komt kan direct door op de profielpagina.

YumCha hot custard molten buns 😍 #HK #YumCha

Een bericht gedeeld door Magali (@buknsu) op

Tegelijkertijd is de focus op het mooie plaatje ook het grootste nadeel van Instagram als reisadviseur, zegt Rasker. Afgelopen zomer was zij op de Filippijnen, en reisde ze, aangemoedigd door alle mooie foto’s online, naar het eiland Boracay. „Het zag er zo idyllisch uit, met palmbomen en een perfect wit strand.” Eenmaal aangekomen bleek het eerder een „Leidseplein aan zee”, met een Kentucky Fried Chicken op het strand en overal dronken toeristen en afval. Op Instagram moet alles vooral mooi en aantrekkelijk zijn, en de gebruikers blijven het liefst voldoen aan dat beeld. En ja, dan wordt er weleens een snackbarretje of een vuilnishoop weggefotoshopt.

Lees ook: Wie gaat er nog op de bonnefooi op vakantie?

Iets veiliger dan Instagram zijn daarom volgens Rasker de reisfora op Facebook. Daar vind je een enorm aanbod aan reizigersfora over bijvoorbeeld Australië, variërend van ‘Backpacking in South Australia’ tot ‘Traveling Australia with kids’ – sommige hebben meer dan zeventigduizend leden. Rasker: „Als je ergens heengaat, kan je gewoon lid worden en in de groep posten: ik ben dan daar en daar, en wil graag dit zien. Binnen een paar minuten heb je onwijs veel goede tips.”

Is dit de toekomst van de reisinformatie: niet meer als gids in je tas maar als app op je telefoon? Goulooze denkt van wel, zij heeft al in geen jaren een reisgids gekocht. Rasker hoopt dat het nog even zal duren – ze is zelf een reisboek aan het schrijven. „Maar ik probeer daarin meer algemene tips te geven die je kan gebruiken voor elke locatie. Niet de vertrektijden van de bus en ferry – die veranderen toch elk jaar.” Bovendien koopt ze zelf nog altijd de Lonely Planet voor de basale informatie. „De toptien bezienswaardigheden, hoe duur een kop koffie is, hoeveel fooi je moet geven, dat soort dingen.”

    • Doortje Smithuijsen