Ajax wint en lijdt in aanloop naar AZ

Eredivisie Ajax is met een 3-1 zege op Excelsior koploper PSV tot op vijf punten genaderd, maar in aanloop naar de topper tegen AZ liep de ploeg forse schade op.

Ajax-speler Siem de Jong viert zijn 1-0 tegen Excelsior. Foto ANP

In een moeizaam donderdagavondduel heeft Ajax met 3-1 gewonnen van Excelsior. In de wetenschap dat het koploper PSV, dat woensdag gelijkspeelde in en tegen Groningen (3-3), tot op vijf punten kon naderen, begon Ajax gretig en de 1-0 van Siem de Jong op aangeven van David Neres was logisch uitvloeisel van de krachts- en begrotingsverhouding. De kleinste club in financieel opzicht, tegen de rijkste.

Dat het met rust toch 1-1 stond, van dichtbij door Excelsior-spits Mike van Duinen, had alles te maken met onzuiverheden en slecht uitgespeelde mogelijkheden – die Ajax wel had. Een benutte penalty van Kasper Dolberg na krap een uur spelen werd niet gevolgd door een doelpuntenfestijn – maar acceptabel was het wel. Hakim Ziyech verloste zich vlak voor tijd nog van een milde obsessie, door voor het eerst in Ajax-dienst (na ruim twintig maanden) te scoren uit een vrije trap. Met links stuurde hij de bal over de muur naar de hoek rechtsonder: 3-1. „Zi-yech, Zi-yech”, scandeerde de Arena.

Onder de streep kan gesteld worden dat in deze midweeksspeelronde de titelrace nog weer wat verder is opengetrokken, door het puntenverlies van PSV in Groningen woensdag. En binnenlandse spanning, daarmee moeten Nederlandse voetballiefhebbers het doen in de aanloop naar het jaar 2018 zonder Oranje op het WK, zonder Nederlandse vertegenwoordiger in het Europees knockoutvoetbal en (voorlopig) zonder Nederlandse trainer in Europese topcompetities.

De personele schade die Ajax leed geeft de wedstrijd een bittere nasmaak in Amsterdam. Max Wöber geblesseerd, Joël Veltman geschorst. Het was een nodeloze overtreding – er was nog rugdekking – van de Ajax-aanvoerder Veltman waarmee hij vijf minuten voor rust Mike van Duinen naar de grond bracht. De vrije trap van Anouar Hadouir werd nog gekeerd, maar via een rebound van dezelfde Van Duinen binnengewerkt: 1-1.

Zijn strapatsen tegen PSV bleven onbestraft, daarmee mocht de aanvoerder van Ajax zich gelukkig prijzen. Met gemene hardheid beteugelde hij de Mexicaanse aanvaller Hirving Lozano zondag, wat lukte en nog zonder kaart ook. Maar nu, achteraf dus, kan vastgesteld worden dat Ajax er meer aan had gehad dat zijn aanvoerder toen geel had gekregen, voor een vijfde keer dit seizoen. Dan was hij immers donderdagavond tegen Excelsior geschorst geweest – en niet zondag tegen AZ.

Rampspoed sloeg tien minuten daarvoor al toe, toen de Oostenrijkse linksachter Wöber geblesseerd raakte. Het is de gedoemde positie in het Ajax-elftal: eerste keus Daley Sinkgraven keerde na maanden revalideren vorige maand terug, maar moet inmiddels weer maanden met kniekwetsuur toekijken na een ongelukkige actie in een oefenwedstrijd tegen Borussia Mönchengladbach.

AZ, de nummer twee die eerder deze midweekse speelronde gelijkspeelde tegen PEC Zwolle (1-1), kan zich alvast handenwrijvend opmaken voor duel waarvoor Ajax een defensie bij elkaar moet zien te schrapen. Resterende backs zijn van B-garnituur. Nick Viergever, nuttig en instrumenteel in Europese wedstrijden vorig seizoen, is nog geblesseerd. Voor Veltman is geen volwaardig alternatief voor handen.

De opties voor trainer Marcel Keizer zijn weinig perspectiefrijk. De onrustige stand-in rechtsback Deyovaisio Zeefuik is onlosmakelijk verbonden met de uitschakeling in de voorronde Europa League tegen Rosenborg. De ander, derde keus op linksback Mitchell Dijks, is de verpersoonlijking van de inertie van Ajax op de transfermarkt afgelopen zomer. Hij is, vindt de Ajax-directie, niet goed genoeg. Hij mocht weg, moest weg, en werd toch weer ingelijfd toen de linksbackpositie ineens braak kwam te liggen met de blessure van Sinkgraven en het vertrek van Jairo Riedewald.

In de analyse waarom Ajax dit najaar zo wisselvallig presteert, draagt Keizer op tactisch vlak meestal als eerste de problemen op de backposities aan. Sterker nog: de toevoeging van publiekslieveling Frenkie de Jong aan het elftal als inschuivende libero bestaat bij de gratie van een gebrek aan een opkomende verdedigers langs de lijn. Keizers oplossing: dan maar door het centrum.

Net nu het raamwerk van Keizer vorm krijgt, met zijn vondst in de vorm van creatieveling Frenkie de Jong centraal achterin, wordt de achterhoede verder uitgedund en dat dwingt de maandenlang puzzelende hoofdcoach van Ajax tot een nieuwe gang naar de tekentafel. Hij zal snel moeten schakelen. Over drie dagen, zondag al, wacht het duel der PSV-achtervolgers – tegen AZ.