‘In de zachtheid van mijn stem zit mijn soul’

Luwten Het titelloze debuutalbum van Luwten is van een grote schoonheid. Luwten is de band van zangeres Tessa Douwstra: „In mijn eentje schrijven en spelen is het fijnst, dan ben ik compleet geconcentreerd.”

Portret van Tessa Douwstra, zangeres van de Nederlandse band Luwten Foto Andreas Terlaak

De betrokkenheid van zangeres/muzikante Tessa Douwstra bij het geluid van haar muziek blijkt uit een opmerking die ze maakt over haar nieuwe studio. Douwstra, voorvrouw en oprichter van de band Luwten, heeft twee maanden geleden haar debuut uitgebracht. Ze bezit sinds kort een eigen studio, in Amsterdam-Osdorp, in een gebouw waar vroeger krasloten werden gedrukt. Daar, in de voormalige kluis, heeft ze haar apparatuur nu staan.

Het album had ze vóór die tijd al opgenomen, zegt ze. „Maar we hebben wel de klank van de ruimte benut”, zegt Douwstra. „We speelden de muziek daar af en namen het resultaat weer op, voor het klankeffect van die massieve muren. Dus al is de studio niet gebruikt, zijn echo heeft de plaat gehaald.”

Tessa Douwstra, een lange, tengere vrouw van 28, maakte dit jaar met Luwten een vliegende start. Hun debuut eindigde als hoogste Nederlandse album in de Top-20 van 2017, zoals verzameld door muziekblad OOR. Er is belangstelling voor de band uit het buitenland en de clubtour begint volgende week.

Douwstra speelt in Luwten met drie muzikanten en spreekt over ‘we’, maar er hoeft geen misverstand te bestaan over de oorsprong van de muziek – die ligt bij Douwstra. Zij bedenkt de liedjes, de arrangementen, de teksten. Zij kiest de medewerkers en de locaties waar wordt opgenomen. Tot aan de laatste stap, het mixen, was Douwstra erbij. Zelfs het uitbrengen van het album deed ze, bij gebrek aan een passend voorstel van de vele gegadigden, uiteindelijk zelf.

Ze deed er twee jaar over, en het eindresultaat is van een grote schoonheid. Nummers als ‘Go Honey’ of ‘Double For Me’ kregen een popstructuur, die begroeid lijkt met lichtvoetige ruis, zacht getik of onderaards gebonk. Daartussendoor zingt Douwstra, onnadrukkelijk en bijna fluisterend, haar geheimzinnige frasen.

Maar zoals bij de inpakkunst van Christo de contouren van het gebouw te herkennen zijn, zo bieden de liedjes van Luwten onder de sluier van bijgeluiden voldoende houvast. Dat is dankzij de organische melodieën: glooiend in ‘Indifference’, betoverend in ‘Elements of Surprise’, huppelig in ‘Go Honey’.

U deed veel alleen, maar voor de uiteindelijke afwerking vroeg u Frank Wienk, ook bekend als Binkbeats. Waarom hij?

„Frank is goed in het maken van een ‘sonic landscape’. Hij benut alle soorten bronnen, zoals elektronica, metalen platen of oude lp’s, om klanken te manipuleren of te samplen. De samenwerking met Frank was belangrijk voor het geluid van Luwten.

„We hebben allebei een hekel aan te veel hoge tonen. Daarom had Frank de hoge frequenties uit mijn gitaarpartijen gehaald en de scherpe klank van de bekkens weggepoetst; totdat het geheel een ‘lage’ indruk maakte.

„Uiteindelijk was er zoveel uitgefilterd, dat we de hoge frequenties toch misten. Toen hebben we koorzang opgenomen met een glitter-achtig effect, zoals ik het noemde, in bijvoorbeeld het nummer ‘Double For Me’, om iets hoogs terug te halen.”

Een nummer als ‘Elements of Surprise’ klinkt als iets wat je tevoren niet kunt bedenken, dat zich door veel uitproberen heeft ontwikkeld. Hoe is dat gegaan?

„Het is een nummer dat het moet hebben van kleine verschuivingen. Dat duurde zo’n twee jaar. Uiteindelijk bleek dat we vooral veel weg moesten laten. Er zat een heftige beat in. Toen we die weg haalden, bleef alleen de ruis over. Dat was genoeg, de ruis gaf de juiste puls. Dus waarom zou je er meer bij doen?”

Werkt u liever samen of alleen?

„Ik heb de nummers alleen geschreven en opgenomen, ik speelde alle instrumenten, om de eerste schetsen te maken. Zo in mijn eentje is het fijnst, dan ben ik compleet geconcentreerd. Ik verlies het besef van tijd en honger. Slapen en eten zijn de eerste dingen die ik vergeet als ik zo bezig ben.

„Hoe ondermijnend ook, dat is de staat van zijn waar ik naar op zoek ben. Ik kan dan denken: ik doe nu eerst dit, dan dat… en ineens is het vier uur ’s nachts.

„Die totale aandacht, daar kick ik op. Misschien is het ‘nerdy’, maar ik vind het gewoon lekker, om niet tegen mezelf te zeggen: ‘Het is nu twaalf uur, ik moet stoppen of eten.’ Dat soort wekkertjes, die hoeven niet voor mij.”

Wat kan zo’n geconcentreerde stemming teweegbrengen?

„Dat kan het enthousiasme zijn over iets wat goedgaat, of juist frustratie over iets wat niet goed is. Bij frustratie benader ik de muziek als een puzzel. Ik vraag me af welk onderdeel ervoor zorgt dat ik niet tevreden ben. Dat is een droog werkje. Ik kijk naar het computerscherm, waarop alle elementen in blokjes zijn weergegeven en analyseer: wat zijn de blokjes en welke zijn te veel?

„Andersom kan geestdrift over bijvoorbeeld een mooi woord de basis zijn voor een nieuwe werkspurt. Nu maak ik een tekst rond het woord ‘haircut’. Wat een raar woord eigenlijk, dacht ik. Maar ook een belangrijk woord. Mensen die drastische beslissingen nemen in hun leven, knippen vaak hun haar. Dat staat blijkbaar symbool voor een nieuw begin. En als de kapper je haar te kort knipt, wordt daar zwaar aan getild. De knipbeurt is een metafoor voor allerlei dingen.”

Douwstra zingt sinds ze zes was. Vanaf dat moment zat ze in koren, in gospelkoren, en bedacht ze eigen liedjes. Als ze eens in de twee weken met de auto naar haar vader ging in Groningen, zong ze de hele weg vanaf Amersfoort, en terug.

Het eerste optreden volgde op haar twaalfde. Op een schooluitvoering zong ze ‘I Would Stay’, van Krezip. Vergeleken met de, naar eigen zeggen, ‘emotionele uithalen’ in ‘I Would Stay’ en de zang in haar rockband toen ze zestien was, zingt Douwstra in haar nieuwe liedjes opvallend zacht.

Wat vindt u zelf de kwaliteit van uw zangstem?

„Ehh, ‘ontspannen’, zachtaardig? Zoiets. Niet nadrukkelijk, in elk geval. Bij alles vraag ik me af: hoe uitgesproken moet je zijn om de aandacht vast te houden? Of eigenlijk andersom: hoe weinig uitgesproken kun je zijn en toch de aandacht vasthouden.

„Tijdens het opnemen van mijn zangpartijen hoor ik mezelf altijd extra hard in mijn koptelefoon. Dan ga je op andere dingen letten dan alleen op de noten. Dan concentreer je je ook op hoe je adem klinkt, hoe bepaalde klinkers ineens klinken. Dat heeft een bepaald effect. Ik kan ook hard en expressief zingen, maar ik zoek mijn kwaliteit in een klankkleur. Die kleur is lieflijk en mysterieus.”

Is ‘zacht’ ongewoon?

„Zeker in de ‘echte’ popmuziek. Dat zie je bij talentenjachten op tv: als iemand hard en vol uithaalt, barst het publiek los in applaus. Dat is wat de mensen willen. Tegen mij zeggen ze: ‘Kun je wat harder zingen, daar zit ik echt op te wachten’. Ze verwachten eigenlijk dat ik iets doe wat zij zelf niet durven – je keihard laten horen. Dat is waar hun hart een sprongetje van maakt. Maar waarom zou dat niet kunnen door het op een kleinere manier te doen? Ik hou van soulvolle zang. In de zachtheid van mijn stem zit mijn soul.”

Luwten. De cd en lp zijn nu uit. Optredens: 21/12 Merleyn, Nijmegen; 22/12 Paradiso, Amsterdam; 23/12 Rotown, Rotterdam; 12/1 Victorie, Alkmaar en 17/1, Eurosonic, Groningen. Meer informatie: luwten.com
    • Hester Carvalho