Opinie

    • Arjen Fortuin

Een jaar mee met de Londense brandweer

Zap De serie ‘Inside The London Fire Brigade’ volgt brandweerlieden in Londen. De makers waren ook aanwezig bij de ramp in de Grenfell Tower, de grootste Londense brand sinds de oorlog.

Inside the London Fire Brigade (Discovery)

Ik was op weg naar Weten of meten?, de interessante serie die filosoof Jan Bor voor KRO-NCRV maakt over onze toenemende obsessie met getallen en de leidende rol die cijfers in ons leven spelen. Meten is weten, uiteraard, maar er is meer dan meetweten alleen. Twee weken geleden zag ik een mooie aflevering over het onderwijs, waarin Bor scholen bezocht die zich probeerden te onttrekken aan de dominantie van CITO’s en andere testen – wat samenhangt met datgene waarvoor de leerkrachten van de basisscholen dinsdag staakten. Ditmaal zou het over geneeskunde gaan.

Ik bereidde me dus voor op Bor, toen mijn scherm ineens in brand stond. Ik herkende de Grenfell Tower in de verte en hoorde de stem van een brandweerman, die vloekte en meteen constateerde : „Het vuur klimt aan de buitenkant naar boven.” In een flits van een seconde had hij gezien wat er aan het gebeuren was en hoe ernstig de situatie was. Wie veel ervaring heeft, hoeft niet zo veel te meten: die ziet meteen wat er aan de hand is.

De camera volgde de brandweerlieden naar de grootste Londense brand sinds de oorlog, waarbij op 14 juni 71 doden vielen. Ik zag brandende brokstukken vallen en hoorde brandweerlieden vertellen hoe ze door een straal recht omhoog te spuiten, probeerden te voorkomen dat ze dat puin op hun hoofd zouden krijgen. Ze vertelden hoe ze tijgerend de trappen opgingen om mensen te zoeken. Het was te heet om te staan.

Ik zag hoe ze elkaar wezen op iemand die achter een raam (veel te hoog) lichtsignalen met een zaklamp gaf. En een jonge brandweerman zei op zijn aller-Brits over wat wij een posttraumatisch stress syndroom zouden noemen: „It did mess me up a little bit.” Met neergeslagen ogen.

Lees ook: Het verhaal van Grenfell Tower

Ik bleek beland in het eerste deel van het driedelige Inside The London Fire Brigade van Discovery Channel, de zender waarin de voiceovers nogal eens de neiging hebben om het beeld te overschreeuwen. Ditmaal niet: de zender volgde de Londense brandweer een jaar lang op de voet. Zo stond men óók op de eerste rij bij Grenfell Tower. In de uitzending gaat het alleen om het werk van de brandweerlieden, niet over het schandaal van de beplating die maakte dat het vuur zich zo snel langs de buitenkant verspreidde.

Een programma waar niet veel meetbaars aan te weten valt, buiten je per minuut stijgende bewondering voor de mensen die met gevaar voor eigen leven naar je toe komen als je huis in brand staat. Ze doen het niet om het geld, maar om een voldoening die ook niet te meten is.

Wat het oplevert, is een reeks details die de neiging hebben om je lang bij te blijven. Niet omdat ze onvoorstelbaar zijn, maar omdat je nooit de tijd hebt genomen om ze je voor te stellen. De pootbeschermers die de speurhond krijgt als ze een gebouw binnengaat. De reddingswerkers bij een metro-ongeluk die mobieltjes van de slachtoffers op de grond horen rinkelen, maar niet mogen opnemen. De eenzaamheid van de brandweerman die door een huis dwaalt, op zoek naar mogelijke slachtoffers terwijl hij door de rook geen hand voor ogen kan zien. De man die zegt: „We denken altijd dat het lukt.”

Later, in Meten of weten?, werd de lof gezongen van de waarneming, die soms meer vermag dan de meting. Een arts vertelde dat het goed is om geneeskundestudenten mee te nemen naar het museum, ze te leren observeren in plaats van te zoeken naar punten die in een diagnose passen. Gewoon kijken en op je in laten werken wat er te zien is. Zo beschouwd was een uur brandweermannen kijken misschien wel de beste tijdsbesteding denkbaar.

    • Arjen Fortuin