‘32 pufjes lijkt me erg onwaarschijnlijk’

Wielrennen Chris Froome stelt dat een medicijn tegen een astma-aanval voor een positieve dopingtest zorgde. Dat verhaal rammelt, zegt een longarts.

Chris Froome uitgeput in het wiel bij ploeggenoot Mikel Nieve in de slotklim van de zeventiende rit van de Vuelta. Een dag later testte hij positief bij de dopingcontrole. Foto Javier Lizon/EPA

Het is woensdag 6 september en Chris Froome zit erdoorheen. Onder zijn ogen hangen diepe wallen en zijn gezicht is spierwit. Zo zie je hem maar zelden. Aan de finishlijn bovenop Los Machucos, de onbarmhartige slotklim van de zeventiende etappe deze Vuelta, is de beste ronderenner ter wereld achter de schouders van zijn knecht Mikel Nieve veranderd in een oude man die snakt naar het einde van zijn krachttoer: na de Tour de France wil hij ook de Ronde van Spanje winnen, in het huidige tijdperk zou dat een unieke prestatie zijn. Maar vandaag lijkt die opdracht een brug te ver. De aanval van Alberto Contador van daarnet was hem te machtig, en ook Ilnur Zakarin en Vincenzo Nibali kon hij niet volgen. De Italiaan vreest hij het meest, zegt hij in een interview na afloop. „But I will bounce back”.

Een dag later is dat precies wat hij doet. Onderweg naar Santo Toribio de Liébana zijn de rollen omgedraaid: Nibali gaat op de pijnbank en verliest twintig seconden. Froomes Vuelta is gered. „It is great to bounce back”, zegt hij als herboren. Geruchten dat hij een dag eerder ziek was, wuift hij glimlachend weg.

Na alle mediaverplichtingen moet hij naar de dopingcontrole. De leider in de wedstrijd wordt elke dag gecheckt. Voor de Brit niet meer dan een routineklus. Hij is een van de meest gecontroleerde sporters ter wereld. Drie dagen later flikt hij het welhaast onmogelijke: na de Tour wint hij de Vuelta. De wielerwereld komt superlatieven tekort.

Salbutamol

Maar in de urinestaal van die donderdag 7 september treffen onafhankelijke controleurs verbonden aan de internationale wielerunie UCI een wel erg hoge hoeveelheid van het anti-astmamedicijn salbutamol aan, blijkt woensdag in publicaties van The Guardian en Le Monde, die zich baseren op informatie van ‘meerdere bronnen’. Maximaal toegestaan is 1.000 nanogram per milliliter, bij Froome wordt het dubbele gemeten. De Brit heeft al sinds zijn jeugd last van astma en tegen benauwdheidsklachten die verergeren bij (extreme) inspanning gebruikt hij salbutamol, een luchtwegverwijder, bekend onder de merknaam Ventolin. Binnen een paar seconden zorgt het medicijn voor verlichting. Froome is de enige niet: volgens longarts Shelley Overbeek, die jarenlang wielrenners behandelde, gebruikt zo’n zestig procent van de wielrenners op topniveau een luchtwegverwijder.

Voor het therapeutisch gebruik van salbutamol is in de mondiale sport geen toestemming van een dokter nodig: tot 1.600 milligram per dag mag een topsporter zonder attest ‘puffen’. Dat staat gelijk aan zestien pufjes van de Ventolin 100. Bij die hoeveelheid blijft de sporter binnen die internationale grens van 1.000 nanogram per milliliter.

Maar dat was voor Froome kennelijk niet genoeg, bleek woensdag, toen wereldkundig werd gemaakt dat bij de Brit een dubbele concentratie salbutamol werd gemeten tijdens zijn verwoede poging de Vuelta te winnen. „Chris kreeg in de slotweek te maken met acute astmaverschijnselen”, staat in een persbericht dat Team Sky als reactie online zette. „Op advies van de ploegarts heeft hij zijn dosering salbutamol verhoogd, binnen de grenzen van het toelaatbare.”

Sky voert ter verdediging aan dat de concentratie van salbutamol die in de urine van een sporter meetbaar is afhankelijk is van veel factoren, waaronder voeding, uitdroging en andere medicatie. Klopt, zegt longarts Overbeek. En toch vindt ze het verhaal van Sky rammelen. „Als Froome een astma-aanval zou hebben gehad, dan had hij de etappe echt niet kunnen voltooien. Omgerekend lijkt het erop dat hij die dag tot liefst 32 pufjes heeft gebruikt. Dat lijkt me erg onwaarschijnlijk. Wil je tot zulke hoge concentraties in de urine komen, dan lijkt het aannemelijk dat hij salbutamol in heeft genomen via een tablet of een injectie.” Daarover zijn de internationale reglementen helder: het gebruik van 1.600 milligram salbutamol per dag is alleen toegestaan als dat gebeurt via een puffer.

Bewijslast

„De bewijslast ligt nu bij de sporter”, zegt Herman Ram, directeur van de Dopingautoriteit. „Hij zal onder toezicht bepaalde hoeveelheden van het betreffende middel toegediend krijgen zodat kan worden gecontroleerd hoe het lichaam daarop reageert.”

Froome zal middels een zogeheten ‘provocatietest’ bij de UCI aannemelijk moeten maken dat de genoemde factoren hebben gezorgd voor die twee keer te hoge concentratie salbutamol, en niet een dubbele dosering. Lukt dat niet, dan ligt het voor de hand dat Froome geschorst wordt, zoals in het verleden ook gebeurde bij renners als de Italianen Alessandro Petacchi (een jaar) en Diego Ulissi (negen maanden). In dat geval raakt hij ook zijn Vuelta-zege kwijt, maar daarover wil de organisatie van de Ronde van Spanje nog geen uitspraak doen.

Ondertussen bereidt Froome zich op Mallorca voor op het nieuwe seizoen. Hij kondigde onlangs vol bravoure aan dat hij volgend jaar wil gaan voor de dubbel Giro-Tour. Ploegleider Servais Knaven laat weten dat ze er bij Sky alle vertrouwen in hebben dat door die plannen geen streep hoeft. „Chris wist dat hij gecontroleerd zou worden. Hoe stom kun je zijn als je dit dan bewust doet? Daar geloof ik niet in.”