‘Wij zijn geen hoeren als we ons lichaam laten zien’

Feminisme Drie opvallende vrouwen vinden dat in Denemarken de feministische strijd nog lang niet klaar is. Hun ‘hoerenmanifest’ werd een bestseller.

De auteurs van Ludermanifestet: Nikita Klæstrup, Louise Kjølsen en Ekaterina Andersen,. (van links naar rechts). Foto Ekatarina Andersen

Er waait een nieuwe feministische wind door Denemarken. De drie vrouwen die hier verantwoordelijk voor zijn – een psycholoog, een theoloog en een politiek commentator – geven door de schaars geklede foto’s die er van hen circuleren niet de indruk dat ze zich graag in vrouwenzaken mengen. En dat is precies het punt dat ze willen maken.

Want waarom bestaan er zoveel vooroordelen over vrouwen die hun lichaam graag laten zien? Waarom verwachten mensen vaak dat ze dom zijn? Waarom denken sommige mannen dat ze op feestjes in hun kont mogen knijpen?

Middenin de Wagamama (een Aziatisch restaurantketen) van de Deense hoofdstad Kopenhagen, zijn veel ogen gericht op Ekaterina Andersen, die een rood mantelpakje draagt, en op Louise Kjølsen, die een strak shirt en legging met luipaardprint draagt met daaronder glanzende koperkleurige laarzen tot boven haar knieën. De twee komen net terug van een tv-programma waarin ze hun eerste boek Ludermanifestet, oftewel Hoerenmanifest, presenteerden. Tijdens het eten hebben ze tijd voor een interview.

Ludermanifestet (nog niet vertaald) is een Deense bestseller en staat vol met hun persoonlijke verhalen en die van andere feministes, over de strijd voor de gelijkwaardige behandeling van vrouwen.

Wakker schudden

Kjølsen (29) en Andersen (31) en het derde lid van de groep, Nikita Klæstrup (23), die niet bij het interview is, zijn inmiddels bekend in Denemarken. Het doel van de drie is om mensen bewust te maken van de etiketten die ze op vrouwen plakken die graag hun seksualiteit laten zien. „Wij zeggen niet dat alle vrouwen in een luipaardpakje moeten rondlopen en hun borsten en billen moet laten zien”, zegt Kjølsen. „Wij zeggen dat je moet nadenken over de vooroordelen die je hebt als je ons ziet.”

Ze willen mensen die dachten dat er in een liberaal land als Denemarken geen feministische strijd meer te voeren was, wakker schudden. Het feminisme is voor hen nog niet af. Andersen geeft een voorbeeld: „Een jongen vraagt een meisje mee uit, zij zegt niet geïnteresseerd te zijn maar hij blijft aandringen.” Veel meisjes liegen daarom vaak dat ze een vriend hebben om van hen af te zijn, zegt ze. „Die mannen stoppen wel vanwege een andere jongen maar niet voor de wil van het meisje.” Die scheve verhoudingen vindt ze belachelijk. „Alsof vrouwen nog het bezit van mannen zijn.”

De auteurs van Ludermanifestet: Ekaterina Andersen, Louise Kjølsen en Nikita Klæstrup (van links naar rechts). Foto Ekatarina Andersen

In de media spreekt het trio over zaken die voor veel jonge vrouwen herkenbaar zijn; van slutshaming en revenge porn tot seksueel misbruik. Onlangs kregen ze een eigen radioshow. Toevallig brak in diezelfde tijd de MeToo-discussie los. „Er waren zo veel vrouwen die ons belden omdat ze altijd dachten dat het hun schuld was dat ze werden misbruikt”, zegt Kjølsen.

Dagelijks krijgen ze berichten van mannen die hen voor ‘hoer’ uitschelden of met hen naar bed willen omdat ze op Snapchat, Instagram of Facebook foto’s delen waarop ze weinig aan hebben.

„Als je een museum binnenloopt zie je standbeelden van naakte vrouwen die vaak vanuit een mannelijk perspectief zijn gemaakt. Dat is kunst”, zegt Andersen. „Maar als ik zelf een foto van mijn eigen lichaam laat zien ben ik een hoer.”

Twerken

Kjølsen is in Denemarken bekend als de ‘Twerkqueen’ – bij twerken zak je door je knieën en schud je je billen op en neer. Haar persoonlijke feministische strijd werd feller toen ze een aantal jaar geleden tijdens een optreden van de elektronische dance-act Major Lazer op het Deense Roskilde-festival op het podium meedanste. „Ik twerkte twintig minuten in een zwempakje. Een journalist schreef later dat hij het schandalig vond hoe Major Lazer vrouwen gebruikte als objecten.” Kjølsen was woest. „Ik zei dat ik pas een object werd toen de journalist besloot mij zo te noemen. Ik koos er zelf voor om dat podium op te gaan, dat pakje aan te trekken en mijn kont te bewegen.” Ze werd uitgenodigd om over dit onderwerp te spreken op tv. „Mensen raakten in de war. Ik was een twerkende vrouw, die psychologie studeerde en slim was.”

Louise Kjølsen tijdens Roskilde.

De vrouwen vertellen over hun jeugd en wat zij leerden over de rolverdeling tussen mannen en vrouwen. „Ik ben in Rusland geboren, in de tijd van de Sovjet-Unie, ik kwam als kind naar Denemarken”, zegt Andersen. „Vroeger hoorde ik mijn moeder met vriendinnen praten over vrouwen die seks moesten hebben met hun baas om hogerop te komen.” Haar vader zei altijd dat mannen en vrouwen gelijk zijn, en dat zij net zo slim kan worden als een jongen, maar dat voorbeeld gaf hij niet. „Hij had veel vriendinnen, die mochten koken, schoonmaken en naar hem luisteren. Een eigen mening hadden ze niet.”

Kjølsen vertelt dat zij heel feministisch is opgevoed. „Mijn moeder was directeur van een jeugdtheater en ging weer werken toen ik drie maanden oud was. Mijn vader bleef tot mijn tweede thuis.” Hij kookte, haar moeder verdiende het geld. Voor haar was dit de norm totdat ze later bij klasgenoten thuiskwam en begreep dat de realiteit anders was. „Ik raakte altijd verstrikt in discussies met jongens die meisjes sletten noemden als ze veel jongens hadden gezoend, andersom waren jongens stoer. Ik kon dat niet aan…”

Lees ook: Hoe praat je met pubers over #MeToo? Vijf tips van experts

Andersen: „‘Tja, het is gewoon wat het is’. Dat is vaak waar mensen dit soort discussies mee eindigen. Maar dat kun je toch niet accepteren? Het probleem ligt niet bij mannen of vrouwen. Het ligt bij de manier waarop onze samenleving is gebouwd.” Kjølsen: „Mensen leven te veel op de automatische piloot. We gaan vaak onbewust mee in veel dingen zonder na te denken of het wel normaal is. Alles in ons leven hebben we zelf gecreëerd. We kunnen het dus ook veranderen.”

Waarom moet ik meer kleren aantrekken om gerespecteerd te worden?

Louise Kjølsen

Zijn ze zelf bewust van hun eigen vooroordelen? Zeker, zegt Kjølsen. Ze vertelt over haar ontmoeting met Ekatarina bij een twerkles. „Ik vond haar meteen prachtig, ze zag er altijd mooi opgemaakt uit. Toen we een keer koffie gingen drinken en ze vertelde dat ze theoloog en moeder was, schrok ik van het beeld dat ik zelf onbewust van haar had gecreëerd; een mooi meisje dat waarschijnlijk alleen maar mooi kon zijn.”

Andersen probeert haar dochter in de opvoeding bewust te maken van hoe vrouwen worden geportretteerd in films. „Als ik films met haar kijk bespreken we wat de functie van alle vrouwen was. Waar sprak ze over en met wie? En hoe zat dat bij de mannen?” In films zijn vrouwen vaak een supplement in het leven van mannen, ze praten met vriendinnen óf over mannen óf over kinderen, zegt Andersen.

Mannen mogen in onze maatschappij meerdere kanten hebben, zeggen de vrouwen. Ze kunnen slim én succesvol én knap en sexy zijn. Kjølsen: „Neem David Beckham, hij is een voetballer en een zakenman. Als hij dan in zijn onderbroek waar duidelijk zijn piemel in te zien is op reclameposters verschijnt doet het niet af aan hoe slim mensen hem vinden. Ik heb dat privilege niet.”

NRC sprak 23 mensen over hun ervaringen met seksuele intimidatie en misbruik. “‘Hé, het was toch een gebbetje’, hoor je achteraf”

De reacties op hun manifest zijn uiteenlopend, zeggen ze. In het begin werd gezegd dat wij feminisme gebruiken om bekend te worden, zegt Kjølsen. „Dat is onzin. Wij voeren misschien geen intellectuele gesprekken over feminisme, maar het is toegankelijk, normale burgers en jonge vrouwen kunnen erover meepraten. Feministes die al langer meedraaien zeggen: Wij vochten er voor om er niet als barbiepopjes uit te hoeven zien en wat doen jullie…? Maar volgens mij is het probleem niet dat zij hoge hakken en lippenstift moesten dragen. Het probleem is dat ze geen andere keuze hadden.”

Die tijden zijn voorbij voor haar. „Inmiddels mogen we gelukkig zelf kiezen wat we dragen. Wij kiezen er nu dus voor om er zo uit te zien. Je kunt jezelf toch geen feminist noemen en vervolgens tegen een andere vrouw zeggen wat ze wel of niet met haar eigen lichaam mag doen? Waarom moet ik meer kleren aantrekken om gerespecteerd te worden?”

    • Maral Noshad Sharifi