Opinie

Monetaire haviken moeten Draghi tijd gunnen

Critici van de huidige ‘ruimgeldpolitiek’ van de ECB spelen met vuur in tijden van politieke instabiliteit, betoogt .

Mario Draghi, president van de Europese Centrale Bank tijdens een bezoek aan de Tweede Kamer, in mei dit jaar Foto Remko de Waal/ANP

De Europese Centrale Bank (ECB) gaat zijn aankopen van staatsleningen van eurolanden vanaf januari 2018 halveren. Toch willen sommigen in de Raad van Bestuur van de bank een nog snellere afbouw van dit economische stimuleringspakket, bekend als quantitative easing (QE), dat loopt sinds het voorjaar van 2015.

Deze zogeheten ‘haviken’ – Noord-Europese centrale bankiers, onder wie Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank – willen de Raad van de ECB bij de decembervergadering, donderdag, onder druk zetten om terug te komen op de boodschap dat de bank nog tot ten minste september 2018 staatsleningen zal opkopen. De haviken willen een duidelijke einddatum.

Het lijkt er niet op dat de ECB-Raad van standpunt verandert. Alles gaat op dit moment naar wens: het economisch herstel is verrassend stevig, de werkloosheid is gedaald, het verschil in rendementen van obligaties tussen de zuidelijke en noordelijke landen is klein – een teken van financiële stabiliteit op de zuidelijke markten – en de euro is stabiel. Waarom dan iets veranderen?

Maar het is sowieso een heel slecht idee om de laatste verlenging van QE een minder open einde te geven.

Eurostress

Nadat de Raad in oktober aankondigde maandelijkse schuldaankopen van 60 naar 30 miljard euro te reduceren, schoot de markt niet in de ‘eurostress’ – een plotselinge snelle stijging van de wisselkoers – die velen hadden gevreesd en voorspeld; integendeel, de euro daalde zelfs licht.

Het open einde van de verlenging heeft de markt ervan overtuigd dat renteverhogingen van de ECB nog ver weg zijn, waardoor de euro eerder werd verkocht dan gekocht – een duidelijk bewijs dat de exitstrategie van de geleidelijkheid de juiste weg van de ECB is.

De haviken lijken maar geen onderscheid te kunnen maken tussen hoofd- en bijzaken. Door op een andere boodschap aan te dringen, overschatten ze de duurzaamheid van het huidige herstel en zijn ze dus maar al te bereid daarmee risico’s te nemen. Maar Europa kan zich geen ‘dubbele dip’ veroorloven.

Daar staat tegenover dat de haviken juist weer overdreven bezorgd zijn over marktverstoring en oververhitting door QE. Hoewel zulke effecten reëel en kostbaar zijn, zijn ze veel minder belangrijk voor Europa dan trage groei, hoge werkloosheid en een brede kloof tussen de rendementen in obligaties in noord en zuid – vooral ten tijde van smeulend populisme en bedreigingen voor de liberale waarden in Europa.

Le Pen in het Élysée

Als de Franse economie geen gunstige draai had gemaakt – voor een deel dankzij de weigering van de ECB om het monetair beleid versneld te normaliseren – hadden we misschien Marine Le Pen in het Élysée gehad in plaats van Macron.

Als de Noord-Europese haviken hun opvatting doordrukken, bestaat er een reëel gevaar dat Italië in het voorjaar een extreem-rechtse regering kiest. Als de ECB alsnog een einddatum aan QE verbindt, zal dit zeker leiden tot een scherpe koersstijging van de euro. Dat bedreigt de de Italiaanse groei en zal populisten en anti-europartijen daar een impuls geven. Hiervan moet de Raad zich rekenschap geven.

Geleidelijke normalisering

Uit de gematigde marktreactie op de huidige politieke onrust in Duitsland blijkt dat de geleidelijke normalisering onder Mario Draghi het Europese economische herstel beschermt tegen instabiliteit in de belangrijkste Europese economie.

Willen de haviken de discussies in de Raad winnen, dan moeten ze eens ophouden achterom te kijken. Hun obsessie met een versnelde afbouw van QE, zonder oog voor de politieke gevolgen leidt tot een ernstige vermindering van hun invloed – en dat is maar goed ook!

Lees ook: Even wennen: Europa groeit echt

De ECB heeft nooit gezegd dat ze QE tot na september 2018 wilde verlengen, alleen dat het mogelijk moest zijn. Dat is heel verstandig monetair beleid; en niets verhindert de ECB zijn communicatie in de komende maanden bij te stellen als de omstandigheden erom vragen.

In hun haast om de uitgang te bereiken lijken de haviken te vergeten dat voorkomen beter is dan genezen. Europa kan blij zijn dat Draghi dat nog wel weet.

Correctie (12-12-17): In een eerdere versie van dit artikel stond dat de Raad in oktober aankondigde maandelijkse schuldaankopen van 60 naar 30 miljard pond te reduceren. Dit moest euro zijn en is aangepast.