‘Jeugdzonde’ Joeskov ineens weer actueel

Schaatsen De Rus Denis Joeskov reed bij de World Cup in Salt Lake City een wereldrecord op de 1.500 meter. De vraag is of hij straks op de Spelen rijdt.

Denis Joeskov reed tijdens de World Cup in Salt Lake City een wereldrecord op de 1.500 meter (1.41,02). Foto Rick Bowmer/AP

Hij wist dat de vraag zou komen, en toch kon Denis Joeskov een zucht niet onderdrukken. Blij met zijn fantastische wereldrecord op de 1.500 meter, maar ook een gevoel van machteloosheid. Of hij straks wel mag meedoen aan de Winterspelen na de straf die het IOC Rusland oplegde, werd de Russische schaatser gevraagd voor de camera van de NOS. „Ten eerste heeft hij weinig laten binnendringen van de grote mediatoestanden om ons heen”, vertaalde coach Kosta Poltavets de reactie van Joeskov. „De beslissing is niet aan hem. Hij is sporter. Zijn taak is alleen om heel hard te rijden.”

Joeskov (28) maakte zaterdag op de Olympic Oval van Salt Lake City grote indruk op het koningsnummer, de 1.500 meter. In een tijd van 1.41,02 verbrak hij het bijna acht jaar oude wereldrecord van de Amerikaan Shani Davis met tweehonderdste van een seconde. „Deze prestatie van Denis moet je heel hoog inschatten”, sprak zijn Nederlandse ploeggenoot Koen Verweij, die zelf in een Nederlands record van 1.41,63 als tweede eindigde. „Records staan om gebroken te worden”, reageerde Joeskov zelf nuchter. Toch was hij de eerste die de afgelopen twee weekeinden op de snelle banen van Calgary en Salt Lake City een wereldrecord brak op een individuele afstand. Maar deelname aan de Spelen?

Het IOC maakte vorige week bekend dat alleen ‘dopingvrije’ Russische sporters mogen meedoen in Pyeongchang, zonder vlag en volkslied. Een commissie gaat bepalen wie al dan niet ‘dopingvrij’ is. Geen Joeskov, concludeerden veel media op voorhand. Want ook aan de nieuwe wereldrecordhouder kleeft een dopingverleden. In 2008 werd hij geschorst wegens het gebruik van marihuana. Voor vier maanden door de internationale schaatsbond ISU, voor vier en later twee jaar door de Russische bond. „Een jeugdzonde”, zegt coach Poltavets. „Dit was tien jaar terug. Het heeft niets te maken met de ontwikkeling van zijn carrière.”

De 1,90 meter lange en 83 kilo zware Rus, geboren in Moldavië, brak in 2013 door met goud op de 1.500 meter bij de WK afstanden in Sotsji. Op dezelfde baan vielen zijn prestaties een jaar later tegen bij de Spelen: vierde op de schaatsmijl, zesde op de vijf kilometer. Zijn naam is tot nu toe niet genoemd in het Russische dopingschandaal rond Sotsji. In deze olympische cyclus ontwikkelde Joeskov zich tot de sterkste ‘miler’ ter wereld, met twee wereldtitels en een reeks wereldbekerzeges. Vorig seizoen moest hij bij de WK afstanden op de olympische baan van Gangneung de titel laten aan Kjeld Nuis. „Het gedoe over doping heeft ons veel gekost aan emoties en energie”, zei coach Poltavets toen al.

Afgelopen zomer verschafte Joeskov zich een impuls door zijn vriend en concurrent Verweij bij de Russische ploeg te halen. Met de Oekraïense Nederlander Poltavets als coach zweepten de twee elkaar op naar hoog niveau. „Hij is constanter en technisch beter”, constateerde Verweij in Salt Lake City. Het wereldrecord van Davis leek moeilijk voor verbetering vatbaar, als ooit legendarische records van Ard Schenk (1.58,7), Eric Heiden (1.54,79) of Johann Olav Koss (1.51,29). Maar Joeskov was sneller. Op een niet eens perfecte opening (23,6) liet de Rus twee onvoorstelbare ‘tussenrondes’ volgen van 24,8 en 25,5. Een slotronde van 27,0 was voldoende voor een nieuwe toptijd. Verweij: „Het record op de 1.500 is het scherpste van alle wereldrecords.”

De nieuwe wereldrecordhouder sprak na afloop alleen Russisch, hoewel hij zich in vertrouwd gezelschap ook prima redt in het Engels. „Hij zal wel weer grapjes maken en ouwehoeren”, zei Verweij na de recordrace lachend. De Russische ‘teddybeer’ geniet door zijn prestaties respect bij zijn collega-schaatsers en is geliefd vanwege zijn humor. Wantrouwen vanwege de marihuanaschorsing in 2008 zegt Joeskov niet te voelen. „Ik ben niet zomaar ontstaan”, vertaalde Poltavets zijn woorden in Salt Lake City. „Ik rij al jaren rond. Iedereen kent mij als een schone en betrouwbare sporter.”

Vanuit Nederland klinken wel kritische geluiden over de Russische concurrenten, maar niet over Joeskov persoonlijk. Coach Jac Orie en wereldkampioen Nuis van de Lotto-Jumboploeg, in z’n geheel afwezig bij de wedstrijden in Salt Lake City vanwege een trainingskamp in het Italiaanse Collalbo, vertolken een ferm anti-Russisch geluid. „Ik zou nooit bij de Russen willen horen”, veroordeelde Nuis de keuze van Verweij om met Joeskov te trainen. Orie drong er vorige week op aan de EK afstanden begin januari niet in het Russische Kolomna te houden. De ISU maakte dit weekeinde echter bekend het toernooi niet te verplaatsen, zoals ook het EK kunstrijden in Moskou blijft.

Met Joeskov als boegbeeld bleven de Russische schaatsers bij de wereldbeker in Salt Lake City goed presteren. Vooral sprinter Roeslan Moerasjov maakte indruk met zijn winnende 34,02 op de 500 meter, de derde tijd ooit. Alleen zijn landgenoot Pavel Koelizjnikov was in het verleden twee keer sneller en blijft met zijn wereldrecord 33,98 de enige schaatser onder de 34 seconden. Zaterdag eindigde hij in 34,16 als vierde, achter de Nederlanders Kai Verbij (34,13) en Dai Dai Ntab (34,15).

Moerasjov en Koelizjnikov ontbraken vier jaar geleden op de Spelen van Sotsji. Zij hoeven om die reden niet te vrezen voor een levenslange ban van de Spelen, zoals het IOC eerder aan hun landgenoten Olga Fatkoelina en Aleksandr Roemjantsev oplegde. Maar Koelizjnikov werd in 2012 wel voor twee jaar geschorst wegens gebruik van het verboden pepmiddel methylhexanamine. In 2016 hoorde hij ook bij de Russische sporters die betrapt werden op meldoniumgebruik, maar zijn straf daarvoor werd later ongegrond verklaard. Zijn dossier lijkt dikker dan het marihuanagebruik van Joeskov.