Gelikte technocraat moet het imago van Polen oppoetsen

Mateusz Morawiecki De nieuwe regeringsleider zal kritiek op ontmanteling van de rechtsstaat beter weerleggen, hoopt de Poolse regeringspartij PiS.

Mateusz Morawiecki Foto Alik Keplicz

Mateusz Morawiecki, de nieuwe premier van Polen, verschijnt zelden zonder das. Hij praat bijna even vlot Duits en Engels als Pools en behaalde diploma’s in vier verschillende landen.

De 49-jarige voormalige topbankier en minister van Financiën heeft het gelikte voorkomen en de technocratische achtergrond waarmee je buitenlandse gesprekspartners kan lijmen. Dat is althans de overtuiging bij de nationaal-conservatieve regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid, die dinsdag zijn benoeming zal bekrachtigen in de Sejm, het Poolse Lagerhuis. Anders dan zijn slecht Engels sprekende voorgangster Beata Szydlo (54), kan Morawiecki „een uitgesproken positief beeld van Polen presenteren in de Europese salons”, verklaarde PiS-volksvertegenwoordger Jacek Sasin.

Szydlo slaagde er niet in de harde kritiek van de Europese Commissie en andere lidstaten op de voortschrijdende ontmanteling van de Poolse rechtsstaat te bedwingen. Ook haar beperkte management-vaardigheden leidden tot interne kritiek. Geliefd bij de sociaal-conservatieve PiS-achterban is de mijnwerkersdochter dan weer wel. Daar zorgden haar ongecompliceerde stijl voor en de focus van haar kabinet op forse sociale uitgaven.

Het belette PiS-voorzitter Jaroslaw Kaczynski (68), de machtigste man van Polen, niet om haar afgelopen week aan de kant te schuiven. Net als bij de toen nog relatief onbekende Szydlo in 2015, selecteert de witharige ‘preses’ opnieuw een afhankelijke premier met een kleine machtsbasis binnen de partij. Morawiecki, pas PiS-lid sinds 2016, „is slechts zijn [Kaczynski’s] kamerplant”, schrijft politiek columnist Marek Beylin in de regeringskritische krant Gazeta Wyborcza.

Zij het dan een kamerplant met stamboom. Morawiecki’s vader Kornel was in 1982 oprichter van ‘Strijdende Solidariteit’, een radicale vleugel binnen de anticommunistische vakbond. Als schooljongen verspreidde Mateusz verboden krantjes, bekladde hij muren met anticommunistische leuzen en vernielde hij communistische vlaggen. Vader Kornel zit in het parlement voor het rechtse partijtje Wolni i Solidarni (Vrijen en Solidairen).

Mateusz behield lange tijd afstand tot de nationale politiek. Als topman van een Poolse dependance van Groep Santander, weigerde hij een aanbod om minister van Financiën te worden onder toenmalig premier Donald Tusk (60), de huidige voorzitter van de Europese Raad.

Morawiecki’s politieke overtuigingen sluiten beter aan bij die van Tusks politieke vijand, Kaczynski. Toch blijft hij in de ogen van veel PiS-voetsoldaten een te wantrouwen lid van de hoofdstedelijke elite.