‘Kabinet en databedrijf Focum grootste privacyschenders van 2017’

Het nieuwe kabinet en databedrijf Focum winnen de Big Brother Awards, bedoeld voor de grootste privacyschenders van het afgelopen jaar.

Kajsa Ollongren, minister van Binnenlandse Zaken, nam de prijs in ontvangst. Foto Remko de Waal

Het nieuwe kabinet en databedrijf Focum hebben maandagavond de Big Brother Awards gewonnen. Deze jaarlijkse prijzen van digitaleburgerrechtenorganisatie Bits of Freedom zijn bedoeld voor de grootste privacyschenders van het afgelopen jaar.

Het kabinet kreeg de publieksprijs voor het „doordrukken van de nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten”, door critici omgedoopt tot ‘sleepwet’.

De nieuwe minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren (D66) nam maandag in de Amsterdamse Stadsschouwburg de prijs in ontvangst. D66 stemde in beide Kamers tégen nieuwe bevoegdheden van de AIVD en MIVD, maar schaarde zich er in het regeerakkoord alsnog achter. Sybrand Buma, partijleider van het CDA, zei in een interview in de Volkskrant te verwachten dat het kabinet een ‘tegen’ bij het aanstaande referendum over de wet zal negeren. David Korteweg van Bits of Freedom noemt het kabinet daarom een terechte winnaar. „De stem van de kiezer wordt bij voorbaat uitgesloten. Die moet je juist serieus nemen.”

Focum is de verrassende winnaar van de expertprijs. Het databedrijf was relatief onbekend tot publicaties dit najaar in De Groene Amsterdammer. Investico, een groep onderzoeksjournalisten, kwam met gedetailleerde onthullingen over de profielen die bedrijven zoals Focum maken over miljoenen Nederlanders. Energiebedrijven, telefoonmaatschappijen en woningcorporaties maken gebruik van de kredietwaardigheidscores van dit soort databedrijven. Focum heeft al gegevens van meer dan tien miljoen Nederlanders. Het gebruikt openbare bronnen, zoals de Kamer van Koophandel, en informatie van incassobureaus. Vaak weten bedrijven ook niet waarom een consument een negatieve score krijgt, maar vertrouwen ze er wel op.

Korteweg juicht toe dat Focum met de prijs in de schijnwerpers komt te staan. „Zulke bedrijven krijgen steeds meer invloed op ons leven, en kunnen meebeslissen over of we wel of niet een huis krijgen.”

Focum verklaarde maandag op de site dat het bedrijf zich „niet herkent in het geschetste beeld” en het winnen van de prijs „betreurt”. Het bedrijf was maandagavond niet aanwezig om de prijs in ontvangst te nemen. De Belastingdienst, wel aanwezig bij de prijsuitreiking, kreeg een ‘oneervolle vermelding’. De fiscus was onder meer genomineerd voor het gebruiken van beelden van snelwegcamera’s om te controleren of leaserijders zich aan de regels houden. De Hoge Raad oordeelde in februari dat daar geen wettelijke grondslag voor was.

Correctie (12-12-2017): In een eerdere versie van dit artikel stond in het fotobijschrift dat Kajsa Ollongren de prijs uitreikte. Ze nam deze in ontvangst, zoals verderop in het artikel wel correct stond.