Bij het ‘groenste kabinet ooit’ wint asfalt het van spoor

Infrastructuur De Tweede Kamer bespreekt maandag de verdeling van gelden voor asfalt, spoor en waterwegen. Het kabinet zet vooral in op nieuwe wegen en niet op openbaar vervoer, blijkt uit de plannen van het ministerie van Infrastructuur.

Minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat, VVD) bezoekt zondag een loods met strooizout in Wolfheze. Vrijdag maakte ze bekend in welke grote projecten ze 2 miljard euro steekt. Foto Vincent Jannink / ANP

Het was een zuidelijk onderonsje, vorige week woensdag op het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat in Den Haag. Zes bestuurders uit Limburg en Brabant waren daar in de kantoorkolos van het ministerie tegenover het centraal station om van minister Cora van Nieuwenhuizen (VVD) en staatssecretaris Stientje van Veldhoven (D66) te horen wat beide provincies de komende decennia van het ministerie mogen verwachten aan investeringen in asfalt, spoor en waterwegen in hun regio’s.

De tevredenheid over de nieuwe bewindspersonen bij de wethouders en gedeputeerden was na afloop groot. Jarenlange pleidooien voor betere verbindingen met de Randstad en meer internationale treinen naar Duitsland, zagen de Brabanders en Limburgers eindelijk beloond.

Station Eindhoven wordt de komende jaren omgebouwd tot internationaal spoorstation met rechtstreekse intercityverbindingen naar Düsseldorf en Aken. Dat kan in 2025 al het geval zijn, is nu de inschatting op het ministerie. Eindhoven heeft dan rechtstreeks aansluiting op het Duitse hogesnelheidsnet van Deutsche Bahn.

Verkeersslagaders

De bestuurders kregen op het ministerie ook toezeggingen over miljoeneninvesteringen in de belangrijkste verkeersslagaders op de weg tussen Eindhoven en de Randstad: de A2 (Deil-Den Bosch en de A58 (Breda-Tilburg) worden voor honderden miljoenen euro’s aangepakt. Bij elkaar een investeringspakket van meer dan een half miljard euro, waarmee ook de ringweg rond Eindhoven wordt aangepakt.

Allemaal het resultaat van een jarenlange, stille lobby. Maar ook een opmerkelijke overwinning. Want een luidruchtige lobby vanuit de Randstad als opmaat voor datzelfde overleg vorige week, voor meer geld, had bij lange na niet zoveel succes. Jaarlijks een miljard erbij voor Nederland, was het motto waarmee met name de vier grote steden de boer op gingen – bij de Tweede Kamer, het kabinet en eerder al bij de informateurs en de formateur.

De vervoerswereld in Nederland maakt zich elk jaar op voor onderhandelingen met het ministerie over de meerjarenbegroting voor Infrastructuur (ook wel MIRT-overleg genoemd). En dit jaar waren de verwachtingen over dat MIRT-overleg extra groot omdat in het regeerakkoord 2 miljard euro extra voor infrastructuur in het vooruitzicht was gesteld. Elke zichzelf respecterende provincie of vervoersregio had daarvoor verlanglijstjes opgesteld.

Brabant en Limburg hebben, met de toezeggingen die zij binnen wisten te halen, inmiddels een flinke deuk in dat budget geslagen. Maar de Randstad verhoudingsgewijs veel minder, ondanks hun lobby vanuit Amsterdam, Rotterdam en den Haag voor die extra 1 miljard euro. Daarmee wilde Amsterdam onder meer uitbreiding van haar metronet financieren. En lightrailverbindingen tussen Schiphol en Amsterdam Centraal. Rotterdam en Den Haag vroegen om uitbreiding van het sneltramnetwerk RandstadRail, dat de almaar groeiende passagiersstroom al lang niet meer kan bijbenen.

Lees ook: De aderen van de Randstad slibben dicht

Schipholsprinter

Maar in de brief die beide bewindspersonen over die MIRT-investeringen vrijdag naar de Tweede Kamer stuurden, worden die projecten niet eens genoemd. De belangrijkste toezegging voor Amsterdam was die van uitbreiding van de spoorcapaciteit van station Amsterdam Zuid. Voor de bereikbaarheid van Schiphol én Amsterdam van cruciaal belang om de Noord/Zuidlijn door te trekken naar Schiphol én om het treinverkeer tussen Schiphol en Amsterdam Centraal te ontlasten. Amsterdam had erop gerekend dat het ministerie vorige week bij dat jaarlijkse overleg het groene licht zou geven voor die nieuwe lightrailverbindingen of het op termijn doortrekken van de Noord/Zuidlijn naar Schiphol. Maar daar wordt in die MIRT-brief aan de Tweede Kamer niet over gerept. Wel over die spooruitbreiding op Amsterdam Zuid en de optie voor een ‘Schipholsprinter’ van Zuid naar Amsterdam Centraal.

Rotterdam en Den Haag willen de RandstadRail doortrekken van Dordrecht via Rotterdam en Den Haag tot Leiden. Maar daar moeten de sporen op het traject tussen Delft en Schiedam worden verdubbeld. Alleen dan kunnen, naast de NS-treinen, ook sneltrams rijden. Maar ook daarover wordt in de brief niet gerept.

Dat is ook niet zo gek. Het ministerie zet de komende jaren vooral in op meer asfalt, minder op openbaar vervoer. Het leeuwendeel van die extra 2 miljard gaat dan ook naar asfalt, openbaar vervoer krijgt zo’n 39,5 procent van dat bedrag, 800 miljoen. Meer dan de helft (53,5 procent) naar nieuwe wegen.

Deze maandag bespreekt de Tweede Kamer de MIRT-brief en de verdeling van gelden voor asfalt, spoor en waterwegen uit die extra 2 miljard. Van Nieuwenhuizen trekt de komende jaren 700 miljoen euro uit voor ‘verkeersknelpunten’ en de aanleg van duizend kilometer nieuwe wegen, staat in een begeleidend schrijven aan de Tweede Kamer. Staatssecretaris Van Veldhoven stelt daar 170 miljoen tegenover voor extra opstelplekken voor treinen. Asfalt heeft prioriteit, lijkt de impliciete boodschap.

Verklaarbaar ook, gezien de politieke en maatschappelijke druk om meer wegen te bouwen. Zeker nu de economie aantrekt en het aantal files toeneemt. Maar dit kabinet afficheert zich ook als het ‘groenste kabinet ooit’. Het is de vraag of het ministerie van Infrastructuur met al die aandacht voor nieuwe wegen daar de komende periode een rol van betekenis bij speelt.

Correctie (11 december 2017): In een eerdere versie van dit stuk stond dat de Randstad-lobby had gepleit voor 1 miljard euro erbij voor de Randstad. De miljard extra was voor heel Nederland. Dat is hierboven aangepast.

    • Jos Verlaan