‘Mogelijk ruim duizend orkaandoden op Puerto Rico’

Gegevens uit het bevolkingsregister tonen volgens The New York Times dat het sterftecijfer in de weken na orkaan Maria hard is gestegen.

Twee technici zijn bezig met het herstellen van de stroomvoorziening in hoofdstad San Juan. Foto Thais Llorca/EPA

Aan de directe en indirecte gevolgen van orkaan Maria zijn op Puerto Rico mogelijk veel meer mensen overleden dan de officiële cijfers laten zien. Een demografische analyse van The New York Times toont aan dat er alleen al in de anderhalve maand nadat de storm het eiland trof, 1.052 meer Puerto Ricanen stierven dan in dezelfde periode in 2015 en 2016. Het officiële dodental van de natuurramp op Puerto Rico staat op 62.

Maria kwam op 20 september aan land op Puerto Rico. Enkele tientallen mensen overleden aan de directe gevolgen van de orkaan, bijvoorbeeld door vallende bomen of verdrinking. Daarna nam het dagelijkse aantal sterfgevallen toe van 82 naar 118, zegt de directeur van het bevolkingsregister van Puerto Rico tegen The New York Times. De gebrekkige hulpverlening aan Puerto Rico na de orkaan is vermoedelijk debet aan die stijging van het sterftecijfer.

Geen toeval

Volgens Robert Anderson, het hoofd van de afdeling sterftecijfers van het Amerikaanse centrum voor gezondheidsstatistieken, is er geen sprake van toeval. “Zelf een zwaar griepseizoen zou het aantal doden niet zo opdrijven”, zegt Anderson tegen de krant. “Ik denk dat er behoorlijk stevig bewijs ligt dat de toename door de oorkaan is veroorzaakt. Het is echt veel.”

De Amerikaanse regering kreeg in de nasleep van orkaan Maria veel kritiek. De staten Texas en Florida, eveneens door orkanen getroffen, kregen veel sneller steun dan Puerto Rico. Ook nu hebben grote delen van het Amerikaaanse overzeese gebiedsdeel nog geen elektriciteit. Tienduizenden Puerto Ricanen hebben het eiland inmiddels verlaten.

Lees ook: Storm Maria gaf het laatste zetje: Puerto Rico loopt hard leeg

De dodelijkste dag na de ramp was 25 september. Toen stierven 135 mensen, een verdubbeling ten opzichte van de twee jaar ervoor. Volgens de Times illustreren de gebeurtenissen van die dag wat er na de orkaan fout ging op Puerto Rico:

“Het was ruim dertig graden, en het grootste deel van het eiland zat zonder stroom, zelfs de meeste ziekenhuizen. Zieken konden moeilijk aan hun medicatie komen. Dialysecentra draaiden met behulp van noodgeneratoren en konden maar een beperkt aantal uren open blijven. Mensen hadden geen stroom voor hun beademingsapparatuur.”

De doodsoorzaak die in de dagen na Maria het snelste terrein won, was bloedvergiftiging. In september overleden daaraan anderhalf keer zo veel Puerto Ricanen (92) als in september 2015 en september 2016. Ook dat laat zien dat er iets mankeerde aan de hulpverlening. Bloedvergiftiging kan namelijk een dodelijk gevolg zijn van ernstig ontstoken wonden die niet of niet goed worden verzorgd.

Vraagtekens

Amerikaanse media plaatsen al langer vraagtekens bij het officiële dodental. Zo leverdere vorige maand een bezoek van CNN aan ruim honderd mortuaria ook sterke aanwijzingen op dat er als gevolg van de storm veel meer doden waren gevallen. De autoriteiten hielden echter vol dat de overledenen waren gestorven aan natuurlijke doodsoorzaken. Nu er steeds meer aanwijzingen zijn dat het officiële dodental niet klopt, zegt de overheid volgens de Times bereid te zijn om er opnieuw naar te kijken.

President Trump maakte zich tijdens zijn bezoek aan Puerto Rico twee weken na de natuurramp niet populair door de eilandbewoners te feliciteren met het lage dodental - destijds stond de teller officieel op zestien. Trump trok de vergelijking met orkaan Katrina, die in 2015 meer dan 1.800 levens eiste in New Orleans. “Een echte catastrofe”, noemde Trump Katrina. Maria was “eerlijk gezegd niet half zo zwaar”.

Lees ook: Verwoest Puerto Rico eist gelijke behandeling van VS

De verwachting is overigens dat het aantal extra doden in de raming van de Times nog verder gaat stijgen. De krant schrijft dat het bevolkingsregister van Puerto Rico de stertecijfers voor oktober nog niet volledig in kaart heeft gebracht. De werkzaamheden worden vertraagd door de haperende stroomvoorziening.

    • Vincent Sondermeijer