Abortuskliniek op de Sarphatistraat nu echt dicht

Talk of the Town

De CASA-klinieken zijn failliet: op de Sarphatistraat worden geen abortussen meer uitgevoerd. Vrouwen moeten daar de stad voor uit, en soms zelfs het land.

Briefje op de deur van de gesloten abortuskliniek in de Sarphatistraat. Foto Daan Borrel

Een beetje beduusd staat een medewerker van hygiëneservice Initial voor de deur van de abortuskliniek op de Sarphatistraat. Hij kwam schone lakens brengen. Maar de kliniek is gesloten, zegt een stem op het bandje van de bel. Vanwege faillissement, staat in grote rode letters op het papiertje op de deur. Twee weken geleden had hij al zoiets op de radio gehoord, zegt hij, maar zover hij wist werkten de medewerkers hier nog gewoon door. Werden er nog zwangerschappen afgebroken, en waren er dus schone lakens nodig. Hij wrijft zijn handen warm, maakt een fotootje van het papier voor zijn baas, en duikt zijn warme bestelbus weer in.

De Amsterdamse CASA-kliniek op de Sarphatistraat is sinds 5 december na een onzekere tijd nu écht gesloten, net als de abortusklinieken van CASA in Maastricht en Rotterdam. Eerder werd het aantal locaties van CASA al teruggebracht van zeven naar drie. Samen waren de CASA-klinieken goed voor de helft van de jaarlijkse 31.000 zwangerschapsafbrekingen in Nederland. Amsterdamse vrouwen worden door CASA doorverwezen naar andere klinieken, volgens de Patiëntenfederatie Nederland telt Nederland nu nog acht abortusklinieken. De meest dichtbijzijnde zijn die in Almere, Utrecht of Heemstede.

De andere klinieken zeggen dat ze de toestroom aankunnen, zegt Annet Jansen, voorzitter van het Nederlands Genootschap van Abortusarten (NGvA) en voorheen abortusarts op de Sarphatistraat. „Maar als drie grote klinieken sluiten, is de situatie zorgelijk. De andere hebben het natuurlijk erg druk.” De reactie van de telefoniste van de Abortus Kliniek Almere bevestigt deze uitspraak: het is druk.

In september berichtte het journalistieke platform Follow the Money al dat cliënten van de CASA-kliniek op het laatste moment werden afgebeld en dat complexe behandelingen niet meer werden uitgevoerd wegens personeelstekort. De wachttijd voor een abortus liep op van één naar twee à drie weken, terwijl de redelijke wachttijd volgens het NGvA 10 dagen is.

De grootste keten van abortusklinieken had namelijk schulden: zorgverzekeringen en het Ministerie van Volksgezondheid eisten in totaal miljoenen euro’s terug. Curator Marc Udink zei eerder tegen deze krant dat deze schulden veroorzaakt waren door „onregelmatigheden”. Andere media, zoals de Volkskrant en Follow the Money, spraken van grote declaratiefraude. In augustus werd een deel van de CASA-organisatie al failliet verklaard; in november werd het hele bedrijf failliet verklaard maar verwachtte de curator nog een doorstart te maken, en werden abortussen dus nog gewoon uitgevoerd. Maar sinds afgelopen dinsdag is de kliniek op de Sarphatistraat dan toch echt gesloten.

In Noord-Holland was het ‘abortuscijfer’ – het aantal zwangerschapsafbrekingen per 1.000 vrouwen – met 11,4 een van de hoogste, bleek begin dit jaar uit een onderzoek van de Inspectie voor de Gezondheidszorg. Alleen Flevoland was met 11,6 hoger. In totaal lieten 6.214 vrouwen woonachtig in Noord-Holland in 2014 een abortus uitvoeren; precieze cijfers voor Amsterdam zijn er niet. Daarbij komt ook nog een aantal buitenlandse vrouwen: 13 procent van alle abortussen in Nederland worden bij buitenlandse vrouwen uitgevoerd omdat in Nederland een zwangerschap tot later legaal mag worden afgebroken dan in buurlanden als België en Duitsland. „Het is vervelend dat vrouwen nu langer moeten reizen”, zegt Jokelien Middema van Fiom – specialist in ongewenste zwangerschappen. „Soms moeten ze zelfs naar België. Vervelend voor de anonimiteit want vrouwen zijn langer van huis, maar ook vanwege de reiskosten.” Het is vooral vervelend dat onduidelijk is hoelang deze situatie nog gaat duren. „Wij zouden graag een centraal informatiepunt voor vrouwen zien ontstaan.” Ook krijgt Fiom vragen uit het buitenland: is het in het vrije Nederland nu ook al niet meer goed geregeld? „Ze weten niet dat het alleen een financiële kwestie is.”

Volgens curator Marc Udink wordt er per locatie een doorstartkandidaat gezocht. Een doorstart lukt voor Rotterdam waarschijnlijk deze week nog, voor de kliniek in Amsterdam hoopt hij voor Kerst. Tot die tijd moeten vrouwen buiten de stad terecht.