Wat is er allemaal veranderd met de nieuwe dienstregeling?

Zes vragen en antwoorden De nieuwe dienstregeling van NS ging zondag in, maar door de sneeuwval merken reizigers er pas vanaf dinsdag wat van. Wat is de grootste verandering? Plus nog vijf vragen over het nieuwe spoorboekje.

Op station Utrecht Centraal passeren voortaan zes in plaats van vier Intercity’s per uur van Amsterdam naar Eindhoven (en andersom). De nieuwe dienstregeling van NS gaat komende zondag in. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

In een weekend met meteorologische uitdagingen start NS zondag met een nieuwe dienstregeling voor het komende jaar. Dat heeft gevolgen voor de 1,2 miljoen reizigers die NS dagelijks vervoert.

  1. Wat is de grootste verandering?

    De tienminutentrein. Na veertien woensdagen testen gaat de Intercity tussen Amsterdam en Eindhoven, met stops in Utrecht en Den Bosch, zeven dagen per week zes keer per uur rijden, in beide richtingen. De kwartierdienst verandert in een tienminutendienst. Naast de frequentie neemt ook het aantal zitplaatsen toe, met 20 procent.

    De tienminutentrein komt voort uit het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer. Na de introductie op het traject Amsterdam-Eindhoven, de A2-corridor, zullen andere drukke trajecten volgen. De term ‘spoorboekloos rijden’ is misleidend: de treinen moeten juist exact op tijd vertrekken omdat ze kort na elkaar rijden. Reizigers hoeven echter niet langer op een bepaalde trein te mikken, de volgende komt snel.

  2. Wat verandert er nog meer?

    Op werkdagen zet NS 130 extra treinen in, 80 Sprinters (stoptreinen) en 50 Intercity’s. Een greep uit de gevolgen: er rijden meer treinen tussen Meppel en Leeuwarden, ’s avonds en in het weekend zijn er meer Intercity’s van Utrecht naar Eindhoven, Nijmegen en Schiphol, op zondag rijden meer Intercity’s tussen Alkmaar en Amsterdam. De reistijd tussen Vlissingen en Roosendaal (en de verbinding naar de Randstad) wordt in de spits een kwartier korter, de Sprinter tussen Eindhoven en Den Bosch wordt 7 minuten korter.

    Er worden twee nieuwe stations geopend: Boskoop Snijdelwijk en Waddinxveen Triangel. Een derde station, Zwolle Stadshagen, kan zondag niet open. Pas deze week bleek dat de nieuwe trein op de lijn Zwolle-Kampen te snel is voor de bodem. Lokale overheden zijn woedend op ProRail. Op deze ‘Kamperlijn’ en de lijn Zwolle-Enschede neemt Keolis (voorheen Syntus, hier actief als Blauwnet) het vervoer over van NS.

  3. Zijn er alleen verbeteringen?

    Nee. In de woorden van NS: „Verbetering voor de een levert soms verslechtering op voor de ander.” De tienminutentrein betekent dat sommige reizigers juist langer op hun trein moeten wachten. De vier Sprinters van Breukelen naar Amsterdam zijn zodanig over het uur verdeeld dat de wachttijd kan oplopen tot 26 minuten.

    Sprinters tussen Amsterdam en Utrecht staan zes minuten stil op station Bijlmer omdat er een Intercity langs moet. Ook in Den Bosch, Tiel en op de lijn Almelo-Enschede nemen wachttijden toe.

    Bij de start van de tienminutentreintest was er ophef over lange ‘dichtligtijden’ van overwegen langs het traject. Volgens ProRail zijn de slagbomen gemiddeld twee minuten per uur langer dicht.

  4. Wat vinden reizigersorganisaties?

    Die zijn kritisch over de negatieve effecten voor Sprinters door de tienminutentrein. Rover vindt dat „Sprinterverbindingen het kind van de rekening worden bij het toevoegen van Intercity’s op een krap bemeten infrastructuur.” Rikus Spithorst van de Maatschappij Voor Beter OV: „Het idee van de tienminutentrein is goed, de uitwerking is drie keer niks. Het gros van de reizigers reist niet verder dan 20 kilometer, zij zijn de dupe van een prestigeproject.”

  5. Wat verandert er op de hogesnelheidslijn?

    Reizigers in de IC Direct tussen Amsterdam en Breda betalen tot eind februari geen 2,40 euro toeslag buiten de spits, op werkdagen van 9.30 tot 16.00 uur en na 19.00 uur. Abonnementhouders krijgen 100 euro retour. NS betaalt dit uit een reizigersfonds, opgericht om een boete van het ministerie voor tegenvallende prestaties op de hsl (1,25 miljoen euro) ten goede aan reizigers te laten komen. De startdata van de IC Brussel en de Eurostar naar Londen, verwacht voor 2018, zijn nog onbekend.

  6. Hoe staat het spoor er voor?

    NS en ProRail pleiten voor meer geld voor het spoor omdat het aantal reizigers blijft toenemen, en daarmee de druk op bestaande infrastructuur. Maandag spreekt de Tweede Kamer over investeringen in infrastructuur. Van de 2 miljard euro extra die het kabinet voor mobiliteit heeft gereserveerd, is 800 miljoen beschikbaar voor spoor. Alleen al de vier grote steden hebben wensenlijstjes die dit bedrag verre overstijgen.


    Bekijk op de kaart hieronder enkele van de wijzigingen:

    Het nieuwe kabinet koos voor meer marktwerking op het spoor. Lees ook: Positie NS is niet langer heilig

    Correctie (09-12-2017): In eerdere versie van dit artikel stond dat reizigers in de IC Direct tussen Amsterdam en Breda tot eind februari geen 2,40 euro toeslag betalen in de spits. Dat klopt niet. Dat moest buiten de spits zijn. Verder is dit stuk op 12 december geactualiseerd in verband met de sneeuwval en het daardoor in de praktijk later begin van de nieuwe dienstregeling.

    • Mark Duursma