NRC checkt: ‘In Nederland zijn er jaarlijks naar schatting 250 kindhuwelijken’

Dat stelt Defence for Children namens Girls not Brides Nederlands.

Foto Istock

De aanleiding

Onder de kop ‘Nog steeds kindhuwelijken in Nederland’ doet Defence for Children namens de organisatie Girls not Brides Nederland een alarmerend persbericht uit: Volgens Iara de Witte van Defence for Children zijn er naar schatting jaarlijks 250 kindhuwelijken in Nederland. De Witte in het persbericht: „Het komt met name voor in gesloten gemeenschappen, zoals de Syrische, Marokkaanse, Turkse, Egyptische, Pakistaanse en de Romagemeenschap.”

Een geschat aantal van 250 kindhuwelijken is hoog. Het is bovendien hetzelfde aantal per jaar dat in 2015 werd geschat. Intussen is (sinds eind 2015) de Wet tegengaan huwelijksdwang van kracht, waardoor minderjarigen in Nederland niet meer kunnen trouwen en het huwelijk van minderjarige kindbruiden (bijvoorbeeld uit Syrië) niet meer wordt erkend. Hoe zit dat?

Waar is het op gebaseerd?

Iara de Witte baseert haar schatting op het rapport Gewoon getrouwd, een onderzoek naar kindhuwelijken en religieuze huwelijken in Nederland van het Verwey-Jonker Instituut en de Universiteit Maastricht uit 2015, gemaakt op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken. Dat rapport doet een ‘educated guess’ over het aantal kindhuwelijken in de periode 2013-2014.

En, klopt het?

In het rapport wordt een onderscheid gemaakt tussen kindhuwelijken die in het buitenland zijn gesloten en informele (vaak religieuze) huwelijken, gesloten ín Nederland. De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) registreerde in de periode 2014-2015 29 kindhuwelijken die in het buitenland waren gesloten, voornamelijk onder jonge Syrische asielzoekers. Omdat die huwelijken zijn geregistreerd, noemen de onderzoekers die ‘de minimale ondergrens’.

Daarnaast schatten de onderzoekers het aantal informele, onwettige (vaak religieuze) kindhuwelijken in Nederland in de periode 2014-2015. Ze spraken daarvoor vele professionals, hulpverleners, sleutelfiguren, zorgverleners en mensen uit de verschillende gemeenschappen zelf en kwamen tot een beredeneerde schatting (‘educated guess’) van 249 kindhuwelijken per jaar.

Senior onderzoeker Eliane Smits van Waesberghe van het Verwey-Jonker Instituut stelt dat het aantal geregistreerde kindhuwelijken gesloten in het buitenland sinds de nieuwe wet nul is, simpelweg omdat Nederland die niet erkent. „Hetgeen niet betekent dat minderjarige meisjes, of jongens, die getrouwd in Nederland arriveren geen probleem meer hebben. Ze kunnen te maken krijgen met druk vanuit de familie of zelfs verstoting.”

Wat betreft de schatting, die is niet meer up-to-date, zegt Smits van Waesberghe. Informele huwelijken zijn sowieso een ‘dark figure’. Een informeel, religieus huwelijk sluiten is in Nederland niet toegestaan zonder eerst een burgerlijk huwelijk te sluiten. Dat kan alleen als beide huwelijkspartners meerderjarig zijn. „Daardoor is het ook binnen gemeenschappen een onderwerp waar niet, of heel moeizaam over wordt gesproken.”

Door de Wet tegengaan huwelijksdwang kan het aantal kindbruiden zijn gedaald, zegt Smits van Waesberghe. „Tegelijkertijd was de grootste asielstroom ná het verschijnen van ons rapport, namelijk in 2015 en 2016. Het zou goed kunnen dat daar jongens en meisjes tussen zitten die informeel (religieus) zijn getrouwd, elders of in Nederland. Daardoor zou het cijfer ook juist hóger uit kunnen vallen.”

Zonder nieuw onderzoek blijft het koffiedik kijken, zegt Smits van Waesberghe. Zij is voor nieuw onderzoek, want het is een belangrijk onderwerp om qua aard en omvang te blijven monitoren.

Conclusie

Het aantal van 250 kindhuwelijken per jaar is een beredeneerde schatting over de jaren 2013 én 2014. Er zijn sindsdien ontwikkelingen geweest – een nieuwe wet tegen huwelijksdwang, grote asielinstroom – die het aantal van 250 (sterk) kunnen hebben beïnvloed. Er is nieuw onderzoek nodig. We beoordelen de stelling als: niet te checken.

Lees ook Kijk verder dan dit stelende meisje over signalen van uitbuiting
Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt
    • Sheila Kamerman