Teruglezen: Tussenakkoord VK en EU over Brexitdeal

Afsluiting liveblog: dit gebeurde er vandaag

We sluiten dit liveblog over de het Brexit-tussenakkoord af. Vrijdagochtend presenteerden het VK en de EU de resultaten van maandenlang onderhandelen over de Brexit. De belangrijkste zaken op een rijtje:

  • Ierland en Noord-Ierland worden niet verdeeld door een “harde grens”, vanwege de “unieke situatie op het eiland”.
  • De rechten Britten die in de Europese lidstaten wonen en van EU-burgers die in het Verenigd Koninkrijk verblijven, zullen beschermd worden.
  • Over de financiële afhandeling is een eerste akkoord bereikt. De rekening van de Brexit zal volgens een woordvoerder van May zo'n 40 tot 45 miljard euro gaan bedragen.
  • Ook heeft het VK toegezegd de afspraken die door de 28 lidstaten van de Europese Unie gemaakt zijn, door alle 28 lidstaten nagekomen zullen worden, inclusief het VK.

VNO-NCW en MKB Nederland: de tijd dringt

Ondernemingsorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland maken zich zorgen over het langzame tempo waarmee de onderhandelingen over de Brexit gevoerd worden. Hoewel de organisaties zeggen "positief" te zijn over de doorbraak in de onderhandelingen van vandaag, benadrukken zij dat "de tijd dringt".

"Er is te veel onzekerheid voor Nederlandse ondernemers", legt woordvoerder Mieke Ripken uit. "Zonder afspraken over de handelsbetrekkingen kunnen zij geen gedegen beslissingen nemen, bijvoorbeeld over investeringen in het Verenigd Koninkrijk."

Volgens Ripken geldt de onzekerheid voor alle sectoren. "Vissers weten bijvoorbeeld niet of zij na de Brexit nog in de wateren rond Engeland mogen vissen." Volgens de woordvoerder is het belangrijk dat er zo snel mogelijk duidelijkheid komt. "Ondernemers moeten zich kunnen voorbereiden."

Foto HH Hollands Hoogte

Corbyn: belang solidariteit en wederzijdse voordelen

Volgens Labour-leider Jeremy Corbyn staat het Verenigd Koninkrijk "op een kruispunt". Dit zei hij vrijdag tijdens een toespraak bij de Verenigde Naties in Genève. Corbyn wil een nauwe relatie behouden met de Europese Unie. Volgens hem moeten de betrekkingen tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk "gebaseerd zijn op solidariteit, wederzijdse voordelen, eerlijke handel en proactief internationalisme".

Bescherming EU-burgers en Britten

De afspraken over de Brexit zullen de rechten van drie miljoen EU-burgers in het Verenigd Koninkrijk én de tien miljoen Britten in Europa beschermen, zei Theresa May tijdens een toespraak. De EU-burgers die in het VK blijven wonen, zullen onder Britse wetgeving vallen. "Zij zullen verder kunnen gaan met hun leven zoals dat was."

Ook sprak May zich uit over de onderhandelingen over de handelsbetrekkingen. "Miljoenen banen hangen af van de toekomstige overeenkomsten," zei de premier. "Ik ben optimistisch over de gesprekken die zullen volgen."

Bekijk hier May's toespraak.

I've consistently said that we want to build a deep and special partnership with the EU as we implement the decision of the British people to leave in March 2019. Today’s deal will provide clarity and certainty for UK business and for all our citizens. pic.twitter.com/9eiMzVCAZS

— Theresa May (@theresa_may) December 8, 2017

'Brexit zal het VK tot 45 miljard euro kosten'

Volgens de woordvoerder van premier May zal de Brexit het Verenigd Koninkrijk 35 tot 39 miljard pond kosten, meldt persbureau Reuters. Omgerekend is dit 40 tot 45 miljard euro. De voorlichter noemt dit een "eerlijke verrekening".

Ook verwacht de woordvoerder dat het VK een vrijhandelsakkoord zal krijgen met de Europese lidstaten, "binnen de lijnen van artikel 50".

Volgens de woordvoerder zal het land in maart 2019 de Europese interne markt en douane-unie verlaten.

Rutte: goed dat we de volgende fase kunnen ingaan

Ook vanuit het buitenland komen er steeds meer reacties op het tussenakkoord dat het VK en de EU hebben gesloten. Minister-president Mark Rutte is tevreden met de procedurele stap die gezet is:

Twitter avatar MinPres Mark Rutte Goed dat voldoende voortgang is geboekt in Brexit-onderhandelingen op burgerrechten, de rekening van uittreden en d… https://t.co/IccTean8Uc

Leave-kamp ontevreden: tijd voor nieuwe verkiezingen

Arron Banks, een van de financiers van de Leave.EU-organisatie, heeft zich in felle bewoordingen afgezet tegen het tussenresultaat van de Brexit-onderhandelingen. Hij stelt dat May het land "heeft bedrogen" en vraagt om een verkiezing om een nieuwe Tories-leider.

"Onder Theresa May verlaten we de Europese Unie alleen op papier. Als iemand in de Conservatieve Partij nog enig plichtsbesef heeft, roept diegene nu op om de Brexit te beschermen met een leiderschapsverkiezing. "Theresa May heeft (...) 17,4 miljoen Leave-stemmers."

Boris Johnson: trouw blijven aan referendumuitslag

Ook de Britse minister van Buitenlandse Zaken, Boris Johnson, heeft zijn felicitaties overgebracht aan Theresa May "vanwege haar toewijding om het akkoord voor elkaar te krijgen. We kijken er nu naar uit een diepe en bijzondere relatie met onze Europese vrienden en bondgenoten op te zetten waarbij we trouw blijven aan de uitslag van het referendum. Dat betekent weer de controle houden over onze eigen wetten, geld en grenzen."

Twitter avatar BorisJohnson Boris Johnson Congratulations to PM for her determination in getting today's deal. We now aim to forge a deep and special partner… https://t.co/iR5lTD4elx

Barnier: nog werk te doen

Hoewel er in de eerste fase een akkoord bereikt is over het openhouden van de grens van het VK met Ierland, zal het onderwerp ook in de tweede fase van de onderhandelingen op de agenda staan. Dat heeft EU-onderhandelaar Michiel Barnier vrijdag verklaard.

Hij waarschuwde daarbij dat er "nog werk te doen is op een aantal vlakken". "Het akkoord is gedetailleerd en als het goedgekeurd wordt door de leiders van de EU-lidstaten volgende week kan het de basis zijn voor een scheidingsverdrag".

Over de Brexit-rekening, waarover het VK en de EU flink van mening verschilden, zei Barnier dat het nog moeilijk is om nu te berekenen hoe hoog die exact zal zijn. "Ik heb nooit enige berekening aangehaald en dat zal ik vandaag ook niet doen, omdat deze nog kan veranderen. Hij leek May daarbij in bescherming te nemen, door te zeggen dat het nu presenteren van deze rekening "zou kunnen leiden tot politieke controverse".

Samenvatting: zo reageren Britten en Ieren op akkoord (2)

De Ierse regering toonde zich eveneens voorzichtig tevreden met de compromissen. Dublin dreigde de afgelopen weken vooruitgang te blokkeren als May niet onomstotelijk beloofde de Noord-Ierse grens ‘onzichtbaar’ te houden. Minister Simon Coveney van Buitenlandse Zaken sprak van een goed resultaat. "Dit legt een fundament voor wat mogelijk is in de toekomst." Premier Leo Varadkar is het daarmee eens. Wel wees hij op een persconferentie in Dublin erop dat de weg naar helderheid lang is.

"We want to build bridges, not borders" - Irish PM Leo Varadkar says the deal has "achieved all we set out to achieve" #Brexit https://t.co/wM8pQqm8iB pic.twitter.com/FcLftPpdgY

— BBC Breaking News (@BBCBreaking) 8 december 2017

Hoe dichterbij Brexit, hoe meer de onderhandelingen zich toespitsen op details, hoe moeilijker het wordt met abstracte termen meningsverschillen op papier te verdoezelen. Er komt een moment waarop May duidelijk moet maken hoe de Britten én de grens met Noord-Ierland open willen houden, regelgeving gelijk willen houden, maar toch een eigen handelsbeleid willen voeren.

Dat is nog steeds een tegenstrijdigheid waar geen duidelijke oplossing voor is. Om duidelijk te maken dat dit slechts een tussenstap is, vatte Varadkar woorden van Winston Churchill samen: "Dit is niet het eind, maar dit is het einde van het begin."

Samenvatting: zo reageren Britten en Ieren op akkoord (1)

Het Verenigd Koninkrijk werd vrijdag wakker met een tussentijds Brexitakkoord. Terwijl Britten sliepen, was hun premier naar Brussel afgereisd om de deal te bezegelen. Onmiddellijk zette de Tories een grote pr-campagne op touw om hun leider te prijzen, zo schrijft NRC-correspondent Melle Garschagen.

Opmerkelijk is dat ook hardline-Brexiteers zich vooralsnog achter May scharen. "Dit is een persoonlijke overwinning voor de premier", zei minister Michael Gove, een kopstuk van de Leave-campagne tegen de BBC. Zelfs met gevoelige concessies, zoals de rol van het EU-Hof bij het beoordelen van geschillen over burgerrechten tot acht jaar na Brexit, kon hij leven. "Dat is in duur beperkt en het was belangrijk nu zekerheid te krijgen", zei Gove.

Guido: Senior Brexiteers Back Deal - Michael Gove praises PM’s deal that he says “guarantees the rights of UK citizens abroad as well as the 3m EU citizens here” #r4today pic.twitter.com/8si1jpDER5 — BBC Radio 4 Today (@BBCr4today) 8 December 2017 The Pr... https://t.co/plXbNzDPmj

— Vote 2022 (@vote2022) 8 december 2017

Arlene Foster, leider van de Noord-Ierse Democratic Unionist Party, die maandag een akkoord blokkeerde, was helder. "Dit is een substantiële verbetering’’, zei ze tegen Britse media. "Maar er moet nog veel werk verzet worden."

Foster beweert dat ze in de afgelopen dagen op zes plekken in het tussenakkoord wijzigingen wist af te dwingen. De veranderingen zorgen er in haar ogen voor dat Noord-Ierland niet op afstand wordt gezet van het Verenigd Koninkrijk. Wel waarschuwt ze dat de compromissen, die opzettelijk vaag geformuleerd zijn, nader uitgewerkt moeten worden. De dreiging is duidelijk: als het de DUP niet zint, kan de kleine Noord-Ierse partij op ieder moment de gedoogsteun aan May in Westminster dreigen in te trekken, met een herhaling van de crisis van de afgelopen week tot gevolg.

.@DUPleader Arlene Foster says there have been "substantial changes" made to the text after she and Prime Minister Theresa May spoke several times overnight #Brexit pic.twitter.com/tymyMxPNE1

— Sky News (@SkyNews) 8 december 2017

Nederlandse bedrijven voorlopig tevreden met akkoord

Logistieke bedrijven tonen zich tevreden met de vorderingen die tot op heden zijn gemaakt in de Brexit-onderhandelingen. Belangenvereniging evofenedex (15.000 bedrijven) spreekt van "een doorbraak". "Voor heel veel Nederlandse bedrijven is het cruciaal dat de handel na de Brexit eenvoudig blijft verlopren", zegt evofenedex in reactie tegen persbureau ANP.

Twitter avatar evofenedex evofenedex Akkoord tussen #VK en #EU is goed nieuws. Dit is een belangrijke stap in de #Brexit-onderhandelingen. Zie:… https://t.co/xoKzzke4rL

De organisatie wil na de scheiding zo min mogelijk oponthoud bij de grens, eenvoudige douaneformaliteiten en eerlijke concurrentie tussen Britse en Europese bedrijven. Jaarlijks exporteren Nederlandse bedrijven voor 38 miljard euro naar het VK en importeren voor 21 miljard euro.

Pas definitief akkoord als alles vastligt

Nu er een eerste tussenakkoord is over de Brexit, lijkt fase 2 in te kunnen gaan waarin wordt gesproken over een toekomstige relatie tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk. Dit betekent echter niet dat er in het Britse parlement al gestemd zal worden over de afspraken in fase 1, zegt NRC-correspondent Melle Garschagen:

"Zoals in het gezamenlijke onderhandelingsdocument staat: niks ligt vast tot alles vastligt. Pas eind volgend jaar als het gehele uittredingsakkoord af is en langs de relevante parlementen is gegaan, is het bindend. Doel van deze tussenfase was om ‘voldoende vooruitgang’ te bereiken tussen het VK en de EU."

Er zitten dan ook nog behoorlijk wat openingen in het vrijdag gepresenteerde akkoord. "Als je het tussenakkoord leest zitten er ook nog behoorlijk wat gevallen van constructieve vaagheid in. Die moeten later uitgewerkt worden. Het Britse parlement kan formeel pas dan over het eindakkoord kunnen oordelen."

De hordes voor die May moet nemen zijn dus vooral politiek van aard:

"Iedereen heeft gezien hoe een marginale partij als de DUP haar gijzelde. Ook gaat de stammenstrijd binnen de Tories onverminderd door. Hardliners zijn sneller geneigd te denken dat ze desnoods geen handelsakkoord met de EU nodig hebben. Ze zien liever dat de Britten betere banden opbouwen met het Gemenebest, de Verenigde Staten en opkomende economische mogendheden."

Daar tegenover staan de gematigde Conservatieven, zegt Garschagen. "Zij willen wel per se een handelsdeal ook al moeten de de Britten daar waarschijnlijk grote concessies voor doen (onder meer het behoud van EU-regelgeving, zonder invloed in Brussel en torenhoge betalingen)."

NRC-analyse: Tusk zette May voor blok met persconferentie

Een Brexit-tussenakkoord was maandag al dichtbij maar de unionisten van DUP lagen dwars in het VK, zo schrijven NRC-correspondenten Stéphane Alonso en Tijn Sadée. Via de media zette de gedoogpartner er een streep door omdat de partij het slachtoffer "vreesde het slachtoffer te worden van een deal waarbij een harde grens tussen Noord-Ierland en EU-lid Ierland wordt voorkomen". "Zo zou Noord-Ierland, tegen de zin van de unionisten, na de Brexit juridisch in de pas blijven lopen met Europese wetgeving."

Terwijl DUP de druk op May opvoerde, deed Brussel dat ook, schrijven Alonso en Sadée:

"Toen de gesprekken donderdag toch weer in het slop dreigden te raken, kondigde Europees ‘president’ Donald Tusk, die spreekt namens de EU-leiders, plotseling een persconferentie aan voor vrijdagochtend. Dit werd algemeen gezien als een deadline om tot een akkoord te komen en EU-leiders voldoende tijd te geven om hiermee volgende week te kunnen instemmen."

Lees ook de eerste NRC-analyse vanuit Brussel: Brexit komt stap dichterbij na deal tussen EU en VK

Reactie Mays gedoogpartner DUP

Ook Mays gedoogpartner, het Noord-Ierse DUP, heeft een eerste reactie gegeven op het akkoord. De partij is van mening dat er “nog meer werk te doen is om het document te verbeteren”. DUP’s steun voor een uiteindelijke deal hangt af van de inhoud ervan:

DUP leader Arlene Foster welcomes 'no red line down the Irish Sea' #Brexit https://t.co/E4vPdR4SX7 pic.twitter.com/3xWezqtJt2

— BBC News (UK) (@BBCNews) 8 december 2017

Farage: klaar voor de volgende vernedering

Ook de man die de lont enkele jaren geleden in het spreekwoordelijke kruitvat stak, Nigel Farage, heeft gereageerd op de deal. De man die menigmaal kritisch was op de premier Theresa May toont zich wederom kritisch: "het Verenigd Koninkrijk is nu klaar om de volgende stap der vernedering te ondergaan".

Twitter avatar Nigel_Farage Nigel Farage A deal in Brussels is good news for Mrs May as we can now move on to the next stage of humiliation.

Brexit-minister: grote stap voorwaarts

De Britse Brexit-minister David Davis noemt de geboekte vooruitgang "een grote stap voorwaarts in het nakomen van de Brexit". "Er is veel werk verzet maar ik ben blij dat de Commissie nu heeft gezegd dat er voldoende progressie is geboekt. Burgers kunnen nu zeker zijn over de rechten die zij zullen genieten. We moeten nu gaan praten over onze toekomstige verhouding met de EU op het gebied van handel en veiligheid."

Twitter avatar DavidDavisMP David Davis Today is a big step forward in delivering Brexit. Been a lot of work but glad the Commission have now recommended t… https://t.co/BfE8zibzDT
Twitter avatar DavidDavisMP David Davis Citizens can now be confident about the rights they enjoy; we should now move forward to discuss our future relatio… https://t.co/foCEBxslGu

Tusk: Scheiden lastig, nieuwe relatie opbouwen moeilijker

Europees 'president' Donald Tusk zegt dat de Europese Unie nu verder moet gaan praten over het akkoord, maar dat hij de leiders van de EU-lidstaten zal vragen om de overgangsgesprekken onmiddellijk van start te laten gaan nu er een Brexit-akkoord is. Er moet verder meer duidelijkheid komen over hoe de toekomstige relatie van het VK tot de EU zal zijn, met name op het gebied van de douane-unie en de interne markt. Het VK zal verder niet deelnemen aan EU-besluitvorming in de overgangsperiode.

Tusk:

"Deze deal is een persoonlijk succes voor Theresa May, maar de grootste uitdaging ligt nog voor ons. We zijn nu klaar om te gaan praten over nauwe samenwerking op het gebied van handel, veiligheid, defensie en buitenlands beleid. Scheiden is lastig, een nieuwe relatie opbouwen nog moeilijker."

Dit is het gehele onderhandelingsresultaat

De Brexit-onderhandelaars hebben een gezamenlijk rapport opgesteld over de voortgang van de onderhandelingen en de behaalde resultaten. Je vindt het volledige document hier.

Twitter avatar mgarschagen Melle Garschagen Voor de fijnproevers. Dit is het gezamnelijke rapport van Britse en EU-onderhandelaars. https://t.co/laXaHDSnDi

Ierland: zekerheden voor iedereen in akkoord

Ondertussen druppelen ook vanuit Ierland en Noord-Ierland de eerste reacties binnen op de onderhandelingsresultaten. De Ierse minister van Buitenlandse Zaken Simon Coveney twitterde enthousiast: "Akkoord bevestigd! Ierland staat erachter dat de Brexit-onderhandelingen nu de tweede fase ingaan nu we zekerheden hebben voor iedereen op het Ierse eiland."

In een uitgebreidere reacties zegt Coveney dat May geen grotere bondgenoot zal hebben dan Ierland in de tweede fase van de Brexit-onderhandelingen

Twitter avatar simoncoveney Simon Coveney Deal Confirmed! Ireland supports Brexit negotiations moving to Phase 2 now that we have secured assurances for all… https://t.co/YyGCielvYb

Geen "harde grens" tussen Ierland en Noord-Ierland

Ierland en Noord-Ierland zullen niet verdeeld worden door een “harde grens”, vanwege de “unieke situatie op het eiland”, zei Juncker. De rechten Britten die in de Europese lidstaten wonen en van EU-burgers die in het Verenigd Koninkrijk verblijven, zullen daarnaast beschermd worden. “Hun rechten blijven hetzelfde als het Verenigd Koninkrijk de Europese Unie verlaat.”

Ook over de financiële afhandeling is een eerste akkoord bereikt. Zo blijven “administratieve procedures” voor EU-burgers in het VK goedkoop. Ook heeft het VK toegezegd de afspraken die door de 28 lidstaten van de Europese Unie gemaakt zijn, door alle 28 lidstaten nagekomen zullen worden, inclusief het VK.

Eerste akkoord over Brexit

De Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk hebben vrijdag een eerste akkoord bereikt over de Brexit. In de vroege ochtend presenteerden de Britse premier Theresa May en voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker de resultaten van maandenlang onderhandelen.