Frans Bauer bij een tv-uitzending in Scheveningen.

Foto Pieter Stam de Jonge/Hollandse Hoogte

‘Ik ben niet zo bijzonder, maar Nederland is uniek’

Frans Bauer

Zanger Frans Bauer zingt over gewone dingen en maakt tv-programma’s over gewone mensen. Zelf is hij ook niet ongewoon. „Eigenlijk zijn we allemaal gewoon.”

Op de redactie van NRC leverde de vraag discussie op: wie is het prototype gewone Nederlander? Toen de naam ‘Frans Bauer’ viel, fronsten sommigen hun wenkbrauwen. Een succesvolle artiest, geboren in een woonwagenkamp: wat is daar gewoon aan?

En toch zien velen Bauer als juist dát. Hij zingt liedjes over gewone dingen: verliefdheid, eenzaamheid, vriendschap, Kerst, de dood. Hij eet graag bij de Chinees. Knuffelt met fans. Draagt thuis het liefst een joggingbroek („ja, wat anders, een kostúúm?”). En zijn vorige auto deed hij pas weg toen er 600.000 op de teller stond.

Zijn tv-programma’s gaan over gewone mensen die bijzondere dingen doen. Of bijzondere mensen die gewoon blijken te zijn. Zoals de oma die altijd al wilde waterskiën in What de Frans. Of SP-leider Emile Roemer die in Bauer’s Zigeunernacht huilt om een lied dat hem aan zijn moeder herinnert.

Bauer mag dan in een villa wonen en multimiljonair zijn, hij weet door zijn afkomst en open persoonlijkheid goed hoe de gewone Nederlander in elkaar steekt. Dat is overigens niet iets waar hij trots op is. „Iedereen heeft wel een talent”, zegt hij. „Alleen komt dat lang niet altijd tot uiting.”

Vooral gewone Nederlanders dromen volgens hem kleiner dan goed voor hen is. „Ik betrap mezelf daar ook wel eens op. Ik had nooit verwacht dat ik – geboren op een woonwagenkampje – zo’n grote artiest zou worden. Optreden in Ahoy en het Gelredome? Dat kwam als jongen niet in mij op. Ik vond zingen in het café al heel wat.”

Zanger Frans Bauer in 2014 met fans in Amstelveen.
Foto Mario Nap/Hollandse Hoogte

Eigenlijk zijn we allemáál gewoon, vindt Bauer. „Of je nou twee euro op de bank hebt staan of een miljoen: in de basis verschillen we weinig van elkaar.” Belangrijk is volgens hem of je onthoudt waar je vandaan komt. „Een gewone Nederlander is iemand die dat niet vergeet. Iemand die respectvol is naar de ander – of die nou meer of minder heeft bereikt. Het gaat om hoe je in het leven staat.”

Voelt u zich een gewone Nederlander?

„Dat is moeilijk om van jezelf te zeggen hè. Eigenlijk moeten anderen dat beoordelen. Ik denk wel dat mijn succes mij niet veranderd heeft. En dat ik mensen gelijk behandel, ongeacht hun prestaties, huidskleur of achtergrond.”

Kent u veel gewone Nederlanders?

„Ik denk dat veel mensen anders leven dan zij zich voelen. Zij willen bijvoorbeeld bij een bepaalde groep horen en proberen dat uit te stralen. Het zijn kameleons. Natuurlijk kun je niet altijd dingen doen die bij je passen. Ik ga ook wel eens naar een chique tent, terwijl ik veel liever in een frietwinkel kom. Maar over het algemeen doe ik dingen die bij mij passen en waar ik blij van word.” Hij wil niet zeggen, benadrukt hij, dat mensen die in chique restaurants eten geen gewone Nederlanders kunnen zijn. „Ik ken iemand met een grote winkel in Brabant die regelmatig met zijn vrouw gaat eten in een chic restaurant. Gewoon, omdat hij daarvan geniet. De man wordt op handen gedragen door zijn personeel. Hij heeft totaal geen pretenties. Voor mij is hij een gewone man.”

Kunt u het in één zin samenvatten: de gewone Nederlander is…

Bauer zakt terug in zijn stoel en denkt even na. „De gewone Nederlander is zelfbewust”, zegt hij. „Hij doet dingen waar hij achter staat. De gewone Nederlander is geen mee-loper.”

In Den Haag denken ze vanuit een klassenverschil. De elite versus de gewone man

In Den Haag lijken ze een hele andere definitie te hanteren.

„In Den Haag denken ze vanuit een klassenverschil. Het is de elite versus de gewone man. ‘Wij zijn bijzonder, zij zijn gewoon.”

Daar ergert u zich aan?

„Nou, het probleem is dat er een kloof ontstaat. En daardoor worden beslissingen genomen die niet in het voordeel zijn van de gewone Nederlander. Om die te begrijpen moeten politici het land in. Of mensen het land in sturen die openstaan voor de problemen van de gewone Nederlander: de hoge kosten voor ouders van kinderen met een handicap, de hoge zorgbijdrage… Je kunt als politicus niet om de zoveel tijd vergaderen met een taartje erbij. Om eerst te constateren dat ‘het zo schijnt te zijn’ dat duizenden mensen hun eigen bijdrage niet kunnen betalen, en vervolgens die eigen bijdrage omhoog te gooien bij het volgende taartje. Weet je hoeveel mensen met psychische problemen op straat worden gezet? Ik vraag mij af hoe dat komt: schiet de expertise tekort? Zijn er voorzieningen wegbezuinigd?”

Is de politiek niets voor u?

Bauer grinnikt. „Om mij in te spannen voor de gewone man? De Bauer Partij of zo? Wie weet als ik meer gerijpt ben. Ik ben 43 en wil nog lang zanger en presentator zijn. Maar, eh, wie weet de gemeenteraad. Ik denk dat het best een zware baan is. Je moet er vast juridisch voor onderlegd zijn. Maar als ik het zou doen, zou ik tot het gaatje gaan. Ik zou niet alleen de zorg en het onderwijs aanpakken, maar mij ook inzetten voor cultuur. Mensen met talent worden niet op waarde geschat. Op muziekscholen hangen instrumenten van ellende aan elkaar. Al die orkesten worden wegbezuinigd. Dat moet toch niet mogen kunnen in een land als Nederland?”

Een krant vroeg zich af ‘wat Nederland zonder Frans Bauer zou zijn’. Enig idee?

Er volgt een lange stilte. Bauer leunt achterover en denkt na over de vraag. „Wat zou Nederland zijn zonder Frans Bauer? Tsja. Gewoon Nederland, het land waar ik zielsveel van houd. Ik vind mezelf niet zo bijzonder. Maar Nederland vind ik uniek. Als ik na een buitenlandse reis thuis kom, ben ik blij dat ik er weer ben. Mijn geboortegrond ontspant mij.”

Wat voegt u toe aan Nederland?

„Ik hoop dat ik verdraagzaamheid toevoeg. Dat is namelijk waar ik voor sta. En dat is ook waar de gewone man voor staat. De gewone man verdraagt iedereen. Ben je wel eens op een bouwplaats geweest? Daar werken mensen van allerlei komaf vreedzaam samen.”

Maken ze het in Den Haag te ingewikkeld?

„Ik denk het wel. Je kunt ook concluderen dat ik te simpel denk. Maar ik zie dat ook als mijn kracht. Hoe moeilijker je denkt, hoe minder ervan terechtkomt.”

Soms botst u met mensen die anders denken. Toen Paul Witteman gokte dat meer dan de helft van uw fans een rolstoel heeft, ontstak u in woede.

Voor het eerst verdwijnt de lach van zijn gezicht. „Wat Witteman deed hóórt niet. Het was zo respectloos naar mijn fans. Ik had mijn gevoel moeten volgen en de studio moeten verlaten. Ik wil geen contact met mensen die geen respect hebben voor een ander. In plaats daarvan bleef ik zitten. Uit, tsja, respect. Ik vond het niet netjes om weg te lopen.”

Hij bood wel meteen zijn excuses aan.

„Ja, maar toen was het kwaad al geschied. Witteman verhief zich. Dat zou een gewone Nederlander niet doen.”

Geeft u dat soort levenslessen ook mee aan uw kinderen: verhef je niet.

„Zeker. Ik heb vier zoons: van zestien, vijftien, twaalf en acht. Ik heb hun van jongs af aan geleerd dat het niet uitmaakt waar je wiegje staat. Dat ze mensen moeten zien voor wie zij zijn. Tijdens een van onze laatste vakanties hebben de jongens wekenlang gespeeld met Daan, een jongen met Downsyndroom. Ik was zó trots dat ze Daan zagen als Daan.”

Aan het eind van ons gesprek laat Bauer het cadeau zien dat hij van zijn kinderen kreeg voor vaderdag: een gouden ring met de vingerafdruk van zijn overleden vader erin gegraveerd. Het is het mooiste cadeau dat hij ooit gekregen heeft, op de trouwring van zijn Mariska na. „De ring staat symbool voor de band met mijn vader, die vriend, praatpaal en zorgpaal was. Als ik ’m verlies word ik gek!”

Op tv laat u gemakkelijk emoties de vrije loop. Is ook kenmerkend voor de gewone man dat hij dicht bij zijn gevoel staat?

„Ik denk het wel. Mijn vader zei altijd: zeg wat je denkt, je kan er altijd op terugkomen. Maar uit je. Want heb je geen mening, dan wordt het drijfzand.”

Trouw zijn aan jezelf, komt het daar allemaal op neer?

Hij knikt. „Dat is de conclusie. Je moet geloven in jezelf en je niet laten afleiden door de verlokkingen van alledag. Volg je hart, zeg ik altijd. Dan kan er niets mis gaan.”

Van 5 januari t/m 1 juni houdt Frans Bauer een ‘Tour de Frans’ in theaters. Vanaf 14 januari presenteert hij De Curling Quiz op NPO 1.
    • Danielle Pinedo