Hij moet Les Républicains gaan redden

Laurent Wauquiez,

De uitgesproken veertiger is geliefd bij de leden, maar ligt slecht bij de partijtop. Hij profileert zich aan de uiterst rechter partijflank.

Kerststallen zijn door scheiding kerk en staat in overheidsgebouwen verboden. Wauquiez (midden) omzeilde dit door ‘expositie’ te openen over kerststalfabricage. Foto Jeff Pachoud/AFP

In het zaaltje waar Laurent Wauquiez spreekt is geen stoel meer vrij. „Men zegt dat we verzwakt zijn, maar kijk met hoeveel u gekomen bent!”, scandeert burgemeester Yves Foulon om het publiek op te warmen. De gemiddelde leeftijd ligt ver boven de zestig. Wauquiez is hier met zijn 42 jaar een van de jongsten.

Wauquiez, minister onder ex-president Nicolas Sarkozy, wil partijleider worden van Les Républicains. Er zijn nog twee kandidaten, maar hij is de grote favoriet en het is de vraag of na de eerste stemronde, komende zondag, nog een tweede ronde nodig is. De centrum-rechtse partij verkeert sinds de verloren verkiezingen dit voorjaar in diepe crisis, weinigen durven hun vingers te branden aan de moeilijke oppositie tegenover president Emmanuel Macron. Wauquiez wel. „Natuurlijk bent u teleurgesteld”, zegt hij opgewekt over de deconfiture onder presidentskandidaat François Fillon. „Hoe hebben we een verkiezing die niet te verliezen viel toch verloren?”

Hij ligt slecht bij partijtop

Partijleden uit de wijde omtrek zijn eind november naar het chique kustplaatsje Arcachon gekomen om hem te horen spreken. Regionaal kopstuk Alain Juppé, burgemeester van het nabije Bordeaux, zou hier in normale omstandigheden ook zitten. Hij is er niet. De uitgesproken Wauquiez is geliefd bij de leden, maar ligt slecht bij de partijtop. Juppé is een van de vele prominente Republikeinen die zijn politieke koers niet steunen en in privékring zelfs zeggen de ambitieuze oud-minister te „verafschuwen”. Juppé, mede-oprichter van de Republikeinen, dreigt de partij te verlaten als Wauquiez wint.

Om met die koers te beginnen: Wauquiez, nu regiovoorzitter en burgemeester in de Auvergne, profileert zich uiterst rechts op de rechter partijvleugel en hoopt dat een agenda rond immigratie, islamisering en Franse waarden kiezers bij Le Pens Front National wegtrekt. De meer gematigde kiezers is de partij al aan Macron kwijtgeraakt, is zijn uitgangspunt. „Ja, wij zijn rechts en we hoeven ons daarvoor niet te verontschuldigen”, zegt hij ter inleiding van een verhaal over radicalisering en autoriteit. Hij flirt met euroscepsis en populisme, noemde Trump een inspiratiebron. Na elke uithaal suggereert Wauquiez als enige eindelijk eens de waarheid te hebben gedebiteerd. „Of hebben we soms niet meer het recht daarover te spreken?”, zegt hij dan erna.

Maar voor het meer sociale deel van de partij vliegt hij soms uit de bocht. Uitkeringstrekkers, zei hij eens, zijn „de kanker van de samenleving”. En recenter verscheurde Wauquiez de partij door in de tweede ronde van de presidentsverkiezingen te weigeren op te roepen tot een stem op Macron om Le Pen tegen te houden. Volgens Thierry Solère, een zwaargewicht die de Republikeinen onlangs verruilde voor een Macron-gezinde rechtse partij, staat Wauquiez op het punt „de dijken met het FN te breken”. Zelf ontkent Wauquiez dat, maar het FN noemt hem een „bondgenoot” en wil graag met hem samenwerken.

Ook zijn tomeloze geldingsdrang zit velen dwars. Over Wauquiez (bijnamen: ‘Judas’ of ‘le tueur’, de doder) doen de wonderlijkste verhalen de ronde. Volgens Le Monde verfde hij bijvoorbeeld als opkomend minister zijn haren grijs om „ ervarener over te komen” dan concurrerende jonge honden. Hij volgde lessen bij een stemcoach om zijn plattelandsaccent van de Haute-Loire te herontdekken. En op vergaderingen in Parijs komt hij volgens L’Express altijd met ongepoetste schoenen om te laten zien dat hij met zijn poten in de klei staat en weet wat de „vrais gens” (echte mensen) in de vaak door hem aangehaalde „majorité silencieuse” (zwijgende meerderheid) vinden.

Als leider van de Republikeinen hoopt hij die tegenstelling tussen de elite en het „perifere Frankrijk” verder aan te zetten. Macron „haat de provincie” en zijn parlementsleden hebben „onder de gouden plafonds” van Parijs hun zicht op de „concrete problemen van de Fransen” nu al verloren, zei hij onlangs. Hoe geloofwaardig dat is, mogen de Republikeinse kiezers beslissen. Wauquiez volgde dezelfde elite-opleidingen als Macron (zoals bestuurdersschool ENA), was op zijn 29ste parlementslid en al op zijn 32ste staatssecretaris.