Democratische senator Al Franken weg door #MeToo

Grensoverschrijdend gedrag

De prominente Democraat Al Franken kondigde donderdag zijn vertrek aan uit de Amerikaanse Senaat wegens grensoverschrijdend gedrag. Enkele uren later stapte ook het Republikeinse Congreslid Trent Franks op.

De Democratische senator Al Franken verlaat donderdag het Capitool in Washington na zijn aankondiging dat hij ontslag neemt wegens beschuldigingen van grensoverschrijdend gedrag. Foto Yuri Gripas / Reuters

De #MeToo beweging heeft in de VS het eerste politieke kopstuk doen vallen. De vooraanstaande Democratische senator Al Franken, die zijn bekendheid mede dankte aan zijn verleden als comedian en aan wie kansen werden toegedicht als presidentskandidaat bij de verkiezingen van 2020, maakte donderdag bekend dat hij opstapt.

Franken was sinds half november in opspraak omdat er steeds weer vrouwen naar voren traden die hem beschuldigden van handtastelijkheden – woensdag steeg hun aantal tot acht. In zijn afscheidstoespraak in de Senaat zei Franken dat sommige beschuldigingen volgens hem niet kloppen en dat hij zich situaties „anders herinnert”. Toch vertrekt hij omdat hij naar zijn zeggen geen goed volksvertegenwoordiger kan zijn als zijn ethiek ter discussie staat.

Grensoverschrijdend gedrag

Enkele uren na het opzienbarende vertrek van Franken kondigde ook het Republikeinse Congreslid Trent Franks aan ontslag te nemen wegens grensoverschrijdend gedrag, nadat het Ethics Committee van het Huis van Afgevaardigden liet weten een onderzoek naar hem te hebben ingesteld. Twee vrouwelijke ex-medewerkers van Franks hadden klachten ingediend nadat Franks mogelijk draagmoederschap bij hen aan de orde had gesteld.

In het geval van Al Franken leek het aanvankelijk alsof hij de storm zou doorstaan. Eind november bood hij zijn excuses aan en zei dat hij juist wilde aanblijven om te tonen dat hij had geleerd van zijn fouten. Zijn positie wankelde toen de beschuldigingen bleven komen en werd onhoudbaar nadat woensdag een groep vrouwelijke Democratische senatoren op sociale media verklaarde dat de maat wat hen betreft vol was. Hun gecoördineerde actie was afgestemd met de leider van de Democraten in de Senaat, Chuck Schumer, die zelf eveneens druk uitoefende op Franken.

Pensioen

Voor de Democraten is Franken het tweede Congreslid in korte tijd dat opstapt. Dinsdag werd bekend dat Afgevaardigde John Conyers (88), wiens langdurig patroon van seksuele intimidatie van vrouwelijke stafleden in de golf van #MeToo-verhalen duidelijk werd, met onmiddellijk pensioen gaat. Conyers werd in 1964 in het Congres gekozen. Daarnaast ligt nog een jonge Democratische afgevaardigde uit Nevada onder vuur om deze reden.

Met Franken verliezen de Democraten een boegbeeld, en moeten zij bij de tussentijdse Congresverkiezingen van 2018 een extra Senaatszetel verdedigen. Maar door het vertrek van Franken en Conyers hebben de Democraten iets mogelijk belangrijkers gered: hun positie op de moral high ground. Democraten kunnen betogen dat zij schoon schip maken en dat zij de partij voor vrouwelijke kiezers zijn, waar de Republikeinen nu Roy Moore steunen, hun Senaatskandidaat uit Alabama die volgens beschuldigingen als dertiger hardnekkig schoolmeisjes lastig viel en aanrandde. De Republikeinen hebben ook een president in het Witte Huis die opschepte over aanranden van vrouwen en daar door zestien vrouwen van beschuldigd wordt. „Er zit enige ironie in het feit dat ik vertrek terwijl een man die op band opschept over aanranding in het Oval Office zit, en een man die herhaaldelijk jonge meisjes belaagde campagne voert met de volledige steun van zijn partij”, aldus Franken in zijn toespraak.

Franken geeft zijn zetel eind van de maand op als de gouverneur van zijn staat, Minnesota, een tijdelijke opvolger heeft aangewezen. Veel namen die circuleren zijn van vrouwen.