Foto anp/Remko de Waal Kinderombudsvrouw Margrite Kalverboer

‘Belang kind asielouders moet zwaarder meewegen’

Kinderombudsman

Asielzoekers zonder verblijfsstatus krijgen voor hun kinderen geen enkele toeslag. „Dat gaat ten koste van hun levensstandaard.”

Twee armoederapporten in één (Sinterklaas)week. Eenendertig aanbevelingen aan gemeenten, rijk en overheidsdiensten. De Nationale Kinderombudsman Margrite Kalverboer heeft de schijnwerper gezet op arme kinderen. Het eerste rapport, dat dinsdag verscheen, ging over armoede onder alle kinderen in Nederland. Conclusie: één op de negen kinderen leeft in armoede. Het laatste rapport (Nederlandse kinderen ontkoppeld), dat vrijdag verscheen, gaat over kinderen die ten minste één ouder hebben zonder verblijfsstatus in Nederland. Deze kinderen zitten volgens Kalverboer knel tussen regels die „legaal” zijn en „goed te begrijpen”, maar die als effect hebben dat veel van deze kinderen opgroeien in gezinnen die onder het bijstandsniveau leven.

Om hoeveel kinderen gaat het?

„We denken dat het enkele honderden zijn. We kunnen het alleen schatten op basis van gegevens van bijvoorbeeld de Belastingdienst, die toeslagen voor kinderen toekent. Onder de aanvragen die de dienst afwijst, zijn er die worden afgewezen op grond van het feit dat een verblijfsstatus ontbreekt bij de ouder of ouders in kwestie. Bij ons bureau zijn de afgelopen vijf jaar zo’n tien gevallen aangedragen.”

Er lijkt een ijzeren logica in te zitten: als je vader of moeder niet in Nederland mogen verblijven, hebben zij ook niet het recht voor hun kinderen toeslagen aan te vragen.

„Wij betwisten de legitimiteit van de regels niet, maar we vragen aandacht voor de gevolgen. Mij valt het verschil op in de beoordeling van armoede onder kinderen van ouders zonder verblijfsstatus of bijvoorbeeld kinderen wier ouders gedetineerd zijn. Toen we daarover vorige maand een rapport uitbrachten, werden de aanbevelingen meteen omarmd door gevangenissen en door de politie. Als je aandacht vraagt voor kinderen van ouders zonder verblijfsstatus hoor je vaker: ‘Moeten die ouders het maar beter regelen’.”

Van wie hoort u dat?

„Het is het algemene beeld. We hebben gesprekken met veel gemeenten gehad en regionale ombudsmannen. Het is meer een gevoel.”

Een van de aanbevelingen is dat de Immigratie- en Naturalisatiedienst de belangen van kinderen zwaar laat meewegen bij de asielprocedure. Zou dat kunnen uitlokken dat mensen hun kinderen meenemen op een gevaarlijke migratieroute, enkel en alleen om hun kansen op sociale voorzieningen te vergroten?

„Ik zie de link niet. Ja, families sturen alleenstaande minderjarigen naar Europa, in de hoop dat die meer kans hebben op een verblijfsvergunning. Maar of volwassenen kinderen mee gaan nemen als onze aanbeveling wordt opgevolgd? Ik verwacht het niet. Het probleem speelt vooral bij status-loze ouders die hier kinderen krijgen, van wie de kinderen dus van geboorte Nederlands zijn.”

Nederland maakt een voorbehoud op het Internationale Kinderrechtenverdrag. Namelijk waar het gaat om de vraag of kinderen zelfstandig een beroep kunnen doen op sociale voorzieningen. U beveelt aan dat voorbehoud te schrappen.

„Als de Nederlandse overheid dat voorbehoud niet had gemaakt, dan was dit rapport nooit verschenen. En als het wordt geschrapt, heb je alle andere aanbevelingen niet meer nodig. Toenmalig staatssecretaris Klijnsma van Sociale Zaken schreef in juli 2016 aan de Eerste Kamer dat zij de ‘directe correlatie’ niet zag tussen armoede en het voorbehoud op dat artikel in het verdrag. Het is overduidelijk: ouders die geen verblijfsstatus hebben, kunnen voor hun kinderen geen kindgebonden budget aanvragen, geen kinderopvangtoeslag krijgen. Dat gaat regelrecht ten koste van hun levensstandaard.”

Het bureau van de Kinderombudsman zoekt achteraf nog uit of ook andere landen een soortgelijk voorbehoud hebben gemaakt bij artikel 26 van het Kinderrechtenverdrag. Nee, Nederland is het enige land.