‘Verbieden vakantievluchten vanaf Schiphol is oneerlijk’

Luchtvaart

Het kabinet wil vluchten naar 89 bestemmingen verhuizen naar Lelystad. Het plan leidt tot veel kritiek.

Foto Robin Utrecht / ANP

Luchtvaartmaatschappijen zijn zeer kritisch over een voorstel van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat voor gedwongen verhuizing van vakantievluchten van Schiphol naar Lelystad Airport. In dit voorstel vervallen 89 bestemmingen in met name Zuid-Europa vanaf Schiphol.

Dat blijkt uit de reacties op een internetconsultatie die het ministerie heeft gehouden. Betrokken partijen konden tot donderdag reageren op het plan voor een zogenoemde verkeersverdelingsregel.

Het ministerie bereidt deze Algemene Maatregel van Bestuur voor om maatschappijen zo nodig te kunnen dwingen vanaf Lelystad te gaan vliegen. Vanaf april 2019 moet Lelystad Airport vakantieverkeer overnemen van Schiphol. Daar komt dan meer ruimte voor intercontinentaal en zakelijk verkeer. Zulke vluchten maken Schiphol tot mondiaal knooppunt en Nederland aantrekkelijk voor buitenlandse bedrijven, is de redenering.

De vakantiebestemmingen voldoen aan een aantal criteria: ze zijn geen hoofdsteden, liggen tussen de 700 en 4.000 kilometer van Schiphol en minder dan 10 procent van de passagiers stapt er over. Dit betreft 89 bestemmingen vanaf Schiphol. Het gaat om onder meer alle bestemmingen in Griekenland, Portugal en Kroatië behalve Athene, Lissabon en Zagreb. Ook veel steden in Turkije en Marokko vallen af. De lijst bevat verder plaatsen als Innsbruck, Napels, Pisa, Thessaloniki en Sevilla. Luchtreizigers voor die bestemmingen moeten in de toekomst naar Lelystad.

Lelystad Airport wordt uitgebreid om internationale vluchten te kunnen afhandelen. Maar dat stuit op veel verzet. Lees ook: Alleen de wethouder is nog enthousiast over Lelystad Airport

Volgens easyJet, de tweede maatschappij op Schiphol, werkt de verdelingsregel discriminerend en marktverstorend omdat KLM wordt bevoordeeld. EasyJet vliegt op veertien van de verboden bestemmingen, KLM op vijf. Opvallend: Belfast City Airport, waar KLM op vliegt, blijft op Schiphol. Belfast International Airport, waar easyJet op vliegt, valt af. En, vraagt easyJet zich af, waarom staan de Spaanse KLM-bestemmingen Alicante, Bilbao en Valencia niet op de lijst?

Reizigers uit Bangalore

Ook de ANVR, de koepelorganisatie van de reisbranche, is zeer ongelukkig met de verdelingsregel. Uit de reactie: „Nederlandse reizigers die op familiebezoek gaan naar Spanje moeten wijken voor reizigers uit Bangalore die op familiebezoek gaan in Denemarken en op Schiphol overstappen.” Dat vakantiegangers naar Lelystad moeten omdat vrachtvervoer op Schiphol voorrang krijgt, vindt de ANVR „niet uit te leggen”. Ook wijst de brancheorganisatie er op dat overstappende passagiers weinig bijdragen aan de Nederlandse economie.

Na het verwerken van de reacties legt het kabinet de maatregel ter goedkeuring voor aan de Europese Commissie. Halverwege 2018 zal duidelijk zijn of Schiphol maatschappijen heeft kunnen verleiden om vrijwillig te verhuizen. Daarna valt het besluit of het dwangmiddel vanaf 2019 wordt ingezet.

Goedkeuring door de Europese Commissie is zeker niet vanzelfsprekend. De vrije keuze van maatschappijen voor een luchthaven is vastgelegd in een verordening. Een land kan daar alleen van afwijken als de maatregel niemand discrimineert en als de alternatieve luchthaven aan een aantal voorwaarden voldoet.

Maatschappijen die (deels) gedwongen naar Lelystad verhuizen, zijn in het nadeel, vinden easyJet en Corendon. Werken vanaf twee luchthavens is duur en lastig, zeggen ze. Zo is het aantal (nacht)vluchten en voorzieningen in Lelystad beperkt. Het eerste jaar gaat het om zes vluchten per dag.

Een van de EU-voorwaarden is dat de twee luchthavens binnen 90 minuten reistijd van elkaar moeten liggen. Ook moeten ze verbonden zijn met goed openbaar vervoer. Vooralsnog is Lelystad Airport slecht bereikbaar. Daar wordt aan gewerkt, met onder meer een shuttlebus vanaf station Lelystad. Maar een eigen treinstation zit er niet in.

Correctie (8 december 2017): In een eerdere versie van dit artikel stond dat KLM naar Belfast International Airport vliegt en easyJet naar Belfast City Airport. Het is andersom.