Na faillissement loopt de wachttijd voor abortus op

Abortusklinieken Casa verrichtte de helft van alle abortussen. Vrouwen reizen nu half Nederland door in de hoop op tijd een abortus te kunnen krijgen.

Briefje op de deur van de gesloten abortuskliniek in Amsterdam. Foto Daan Borrel

Veertien vrouwen zijn dinsdag naar Roermond gereisd voor een abortus. Uit Rotterdam, Amsterdam, Goes, Maastricht. „We zouden pas in januari opengaan maar we hebben het vervroegd”, vertelt directeur Gerrit Zomerdijk van de nieuwe Gynaekon Kliniek in Roermond. „Voor zaterdag staan al 15 vrouwen op de lijst. Overal vandaan. We kunnen niet meer dan twee dagen per week bieden, meer personeel hebben we niet.”

De acht overgebleven abortusklinieken in Nederland werken zich een slag in de rondte nu dinsdag drie grote klinieken van Casa dichtgingen: Amsterdam, Rotterdam en Maastricht hebben geen abortuskliniek meer. In september waren al vier Casa-klinieken dichtgegaan – Houten, Leiden, Den Haag en Goes. Casa is, na jaren van financiële problemen, failliet. De zeven vestigingen namen bijna de helft van de 30.800 Nederlandse abortussen per jaar voor hun rekening.

In zowel Amsterdam als Rotterdam kwamen volgens de curator, Marc Udink, elke dag 100 vrouwen voor een intakegesprek, een abortus of nazorg. Zij wijken nu uit naar Utrecht, Almere, Heemstede, Arnhem en Roermond. Ook Zwolle, Groningen en Eindhoven hebben een kliniek.

Udink hoopt dat deze vrijdag een ander bedrijf de kliniek in Rotterdam kan overnemen. Voor de andere zes klinieken is nog niets bekend.

Een abortus heeft per definitie haast. De klinieken voeren twee soorten uit: tot 13 weken zwangerschap en van 13 tot 22 weken zwangerschap, een tweedetrimesterabortus. Slechts twee klinieken – Heemstede en Utrecht – mogen een abortus na 18 weken zwangerschap uitvoeren. De abortussen na 20 weken – naar aanleiding van geconstateerde afwijkingen bij de foetus – vinden alleen plaats in ziekenhuizen.

Bij de Bloemenhove Kliniek in Heemstede is de wachttijd voor een abortus inmiddels twee weken. Normaal is dat een week; volgens de landelijke normen hoort een vrouw hooguit tien dagen te wachten. Directeur Thea Schipper: „We doen wat we kunnen. Maar het moet wel veilig gebeuren; er moet een bed zijn. Ik heb deze week twee extra receptionistes aangenomen want de telefoon staat maar niet stil. Ik heb ook een extra verpleegkundige. De toeloop uit Amsterdam, Den Haag, Leiden en zelfs Rotterdam is enorm.”

Minister Bruino Bruins (Medische Zorg, VVD) schreef vorige week aan de Tweede Kamer dat de overige klinieken verwachten dat „de capaciteit die wegvalt bij de Casa-klinieken door de gehele sector (tijdelijk) kan worden opgevangen”.

Lees ook deze ingezonden brief: Huisarts moet abortuspil kunnen voorschrijven

Ze kunnen het nu wel even aan, zegt Thea Schipper, maar op de lange termijn „zeker niet”. „15.000 extra patiënten in acht klinieken opvangen? Dat kan niet. Reken maar uit: wij doen al jaren ongeveer 3.000 abortussen per jaar. En zouden er opeens 1.875 bij moeten doen.”

12,5 procent van alle Nederlandse abortussen wordt gedaan bij vrouwen die in het buitenland wonen. Zij komen naar Nederland omdat een abortus in België, Frankrijk en Duitsland slechts is toegestaan tot 13 weken zwangerschap. In Nederland mag het tot 20 weken. Een paar vrouwen die tot vorige week in Maastricht terechtkonden, worden nu juist naar Belgische klinieken verwezen, mits ze korter dan 12 weken zwanger zijn.

De wettelijk voorgeschreven bedenktijd van vijf dagen moet, ook nu de klinieken overlopen, in acht worden genomen. Gerrit Zomerdijk in Roermond: „ Als een vrouw dus voor haar intakegesprek bij ons komt uit Goes of Amsterdam – 150 kilometer –, zal ze vijf dagen later opnieuw die reis moeten maken. We kunnen haar niet meteen behandelen, tenzij ze een verwijzing heeft van de huisarts van vijf dagen eerder. De arts moet officieel ook vaststellen dat de abortus de wens is van de vrouw zelf en niet van haar man of haar ouders.”

Voorzitter Annet Jansen van het Nederlands Genootschap van Abortusartsen noemt het „vreselijk” dat vrouwen zo lang moeten wachten en zo ver moeten reizen. Zelf werkte ze tot oktober bij Casa. Het is volgens haar belangrijk dat vrouwen in een kliniek terechtkunnen en niet naar een ziekenhuis hoeven. „Een kliniek is anoniem, een ziekenhuis niet. En in ziekenhuizen werken soms ook mensen die tegen abortus zijn.”