Minnares die staatsveiligheid bedreigde

Christine Keeler (1942-2017),

De jonge vrouw had een affaire met de Britse Oorlogsminister en tegelijkertijd met een Sovjet-spion. Alle alarmbellen gingen af tijdens de Koude Oorlog.

Christine Keeler in april 1963. Foto AP

Op een lome juli-avond in 1961 ontmoette de 19-jarige Christine Keeler aan het zwembad van Cliveden House John Profumo, de 46-jarige talentvolle minister van Oorlogszaken in de Conservatieve regering van Harold MacMillan. De twee kregen een affaire, die leidde tot een politieke crisis op een spannend moment tijdens de Koude Oorlog en die tot haar dood afgelopen maandag op 75-jarige leeftijd Keelers leven beheerste.

Ruim 57 jaar na hun eerste ontmoeting – Profumo had oog voor Keeler omdat zij haar badpak was ‘kwijtgeraakt’, memoreren Engelse media – is de Britse fascinatie voor de affaire ongekend groot. De affaire was meer dan een verhouding tussen een aantrekkelijk vrouw uit de arbeidersklasse en een machtige politicus die verkeerde in elitaire kringen. Hun relatie werd gezien als mogelijke bedreiging van de staatsveiligheid. Keeler had tegelijkertijd een affaire met Jevgenie Ivanov, marine-attaché bij de Sovjet-ambassade in Londen én spion.

Wist Keeler van Profumo geheimen te ontfutselen? Keeler zegt van wel. „Ik heb mijn land verraden”, citeerde The Daily Mail in 2013 op basis van een nieuw boek. Ze vond dat het officiële onderzoek een doofpot was. Haar lezing werd, volgens Keeler, weggemoffeld om de zaak zo onschuldig mogelijk voor te doen.

De kritiek is dat Keeler altijd weer met nieuwtjes over Profumo kwam, hoofdzakelijk voor financieel gewin. Dat deed afbreuk aan haar geloofwaardigheid.

Vaststaat dat Profumo eerst loog over zijn verhouding en vervolgens moest aftreden. Het schandaal droeg bij aan de ondergang van de regering-MacMillan. Als gevolg won Labour de verkiezingen van 1964. Profumo verdween van het publieke toneel en overleed in 2006.

Keeler werd veroordeeld voor meineed in een zaak tegen een cafébaas met banden met de onderwereld. Ze zat een half jaar vast in een vrouwengevangenis. Stephen Ward, een osteopaat bevriend met de Engelse elite, werd ook vervolgd. Hij was de spil, leerde Keeler kennen in een toplessbar, was bevriend met Ivanov en rekende Lord Astor, eigenaar van Clivenden House, tot zijn patiënten. Zonder Ward geen Profumo-affaire.

De autoriteiten dachten dat Ward een pooier was en vervolgden hem om „het vergaren van inkomsten op immorele wijze”. Hij pleegde zelfmoord tijdens het proces. In 2001 zei Keeler dat Ward ook Sovjet-spion was, die haar trachtte te vermoorden. Lord Astor raakte in diskrediet. In 2014 zei zijn zoon: „Het was een schandaal dat de hypocrisie van het establishment blootlegde, de oneerlijkheid van de politie, aanklagers, veiligheidsdiensten.”

Een jonge vrouw die lol wilde hebben

In 1963 verscheen The Christine Keeler Story, een film over de Profumo-affaire. Ze moest meedoen aan een fotoshoot. De promotie-managers wilden haar naakt, zij niet, vertelde fotograaf Lewis Morley in 2002. Morley had een ingeving, zette een blote Keeler in een omgedraaide stoel. De beroemde foto ademt seksappeal, terwijl Keeler door de opstaande rugleuning haar waardigheid behield, aldus Morley.

De zaak bleef voer voor verfilmingen (Scandal uit 1989 met Jeroen Krabbé als spion Ivanov) en musicals (Stephen Ward van Andrew Lloyd Webber uit 2013). De BBC-dramaserie The Trial of Christine Keeler wordt in 2018 opgenomen.

Zelf bleef Keeler met onthullingen, interviews en boeken komen. Omdat ze geld nodig had én de gebeurtenissen moest verwerken, oordelen Engelse kranten in hun necrologieën deze week.

Seymour Platt, haar zoon, zegt in verschillende media dat zijn moeder niks fout deed. Ze was een jonge vrouw die lol wilde hebben na een traumatische jeugd, waarin ze werd misbruikt. Ze wilde in de seksuele revolutie van de jaren zestig haar recht als zelfstandige vrouw opeisen. Haar imago als verleidster, als intrigant is onterecht, zegt Platt. „Mijn moeder vocht vele gevechten. Ze heeft een plek bemachtigd in de Britse geschiedenis, maar de prijs die zij daar persoonlijk voor betaalde was immens.”

Fameuze foto van Keeler Achterpagina