May en EU merken nu dat bij Foster de principes tellen

Arlene Foster

Arlene Foster van de Noord-Ierse DUP blokkeert een voor de Brexit-gesprekken cruciaal akkoord. In Belfast leerde ze onderhandelen.

Arlene Foster in november op een partijbijeenkomst in County Down.Foto Paul McErlane/EPA

Zeg tegen Arlene Isabel Foster (47) niet dat ze geen idee heeft wat in Noord-Ierland op het spel staat. Tweemaal was de politiek leider van de Democratic Unionist Party betrokken bij The Troubles.

Als kind maakte ze een aanval mee op de familieboerderij. Haar vader, een politieagent, werd neergeschoten. „Ik wist niet wat er aan de hand was totdat ik mijn vader zag binnenkruipen op handen en voeten, onder het bloed”, zei Foster in 2015 tegen de Belfast Telegraph. Tien jaar later blies de IRA de schoolbus op waar Foster in zat.

De gewelddadige geschiedenis van Noord-Ierland is dus ook de persoonlijke geschiedenis van Foster. Vrede, stabiliteit en samenwerking tussen sektarische groepen, vindt zij erg belangrijk, zegt ze in interviews. De stabiliteit in Noord-Ierland komt volgens haar mede voort uit het unionisme, de wetenschap dat de provincie onlosmakelijk met het Verenigd Koninkrijk is verbonden.

Juist daarom laat Foster zich niet koeioneren. Haar verzet tegen een compromis dat de Britse premier May met Ierland sloot over de Noord-Ierse grens, blokkeert een akkoord met de EU over de eerste fase van de Brexitonderhandelingen. Ongemakkelijk? Ach, dat is Foster, als eerste vrouwelijke leider van de oerconservatieve partij, gesticht door dominee Ian Paisley, wel gewend.

Waar Foster en de DUP niet aan gewend zijn, is in de schijnwerpers staan. Toen ze na de verkiezingen van juni als gedoogpartner van de Tories machtig werden, had de partij geen soepel pr-apparaat. Lang bleef een geruststelling uit dat de partij opvattingen (tegen abortus, tegen homohuwelijk) niet zou opdringen. Ook toen verkeek May zich op hoe taai Foster en de DUP waren. Uiteindelijk regelde de DUP een miljard pond aan extra geld voor Noord-Ierland in ruil voor gedoogsteun.

Ervaring met pittig onderhandelen heeft Foster in Belfast opgedaan.

Als premier van Noord-Ierland leidde ze samen met Sinn Fein een regering. Het is in Noord-Ierland verplicht dat de grootste unionistische en nationalistische partijen samen de macht delen. Tot aan de laatste maanden voor zijn overlijden bestuurde Foster samen met Martin McGuinness, die in het verleden op zijn minst zeer nauwe banden met de IRA onderhield.

Persoonlijk kon Foster zich daar overheen zetten, terwijl ze inhoudelijk streed voor unionistische belangen. Zo is ze tegen een grote positie voor de Ierse taal in Noord-Ierland.

Dat Foster niet te vermurwen is, bleek de afgelopen maanden. Ze laat een regeringscrisis in Noord-Ierland nu al maanden voortduren omdat ze geen verdere concessies aan Sinn Fein wenst te doen. Dat schaadt Noord-Ierland, dat zonder deelregering politiek niet vertegenwoordigd is tijdens de Brexitgesprekken. Dat deert Foster niet: principes gaan voor, precies wat Theresa May en de rest van de EU nu merken.