Keuzevak TU Delft online in Hongkong

Hoger onderwijs

Drie Nederlandse universiteiten en zes andere universiteiten in de wereld gaan elkaars keuzevakken online delen.

Hong Kong University of Science and Technology Foto Getty Images

Studenten van de universiteiten van Delft, Leiden en Wageningen kunnen vanaf januari punten halen voor online gevolgde keuzevakken van zes andere universiteiten die over de wereld zijn verspreid. Via hun laptop kunnen ze complete cursussen volgen bij bijvoorbeeld Rice University in Houston of de Hong Kong University of Science and Technology. Ook de École polytechnique fédérale de Lausanne en drie Australische universiteiten doen mee aan het project.

De negen betrokken universiteiten hebben dinsdag tijdens een internationaal forum in het Canadese Whistler de overeenkomst over het onderling delen van 38 keuzevakken bekrachtigd. De uitwisseling gebeurt met gesloten beurzen. Het wordt een virtuele Erasmusbeurs – zonder te reizen.

De uitwisseling op bescheiden schaal en het met punten honoreren van elkaars vakken is een nieuwe stap in het online naar buiten treden van universiteiten. Een aantal universiteiten experimenteert net als Delft al jaren met online cursussen, de zogeheten moocs (massive open online course), vaak intern gebruikt, maar ook gratis verspreid.

Een succes is het niet altijd. De meeste gebruikers ronden de cursussen niet af. Ook vallen de groei en verdienmogelijkheden tot nu toe wat tegen. Verder zijn de examens fraudegevoelig.

Surveillanten

Studenten die een online cursus als keuzevak mogen volgen, zijn wel gemotiveerd om die af te maken. De examens worden aan de universiteit van de student afgenomen met surveillanten en volgens de regels van de buitenlandse universiteit die de cursus geeft. Die buitenlandse universiteit krijgt ook de examens toegestuurd om ze met een cijfer te beoordelen. Er is onderling vertrouwen omdat de opleidingen van ongeveer hetzelfde niveau zijn.

„We kijken hoe we stapje voor stapje de samenwerking kunnen uitbreiden en welke docenten willen meedoen”, zegt Anka Mulder, vicevoorzitter van het college van bestuur van de Technische Universiteit Delft aan de telefoon vanuit Whistler. Zij heeft het initiatief genomen tot de internationale uitwisseling.

Tot nu toe zijn er twee rondes geweest van uitwisselingen van keuzevakken, waaraan tweehonderd studenten hebben meegedaan. „De Delftse studenten zijn grootverbruikers”, zegt Mulder. Vooral de vakken astrophysics aan de Australian National University, digital signal processing in Lausanne en psychology of criminal justice aan de University of Queensland zijn populair. „We kunnen niet alle vakken ontwikkelen op alle terreinen”, zegt Mulder.

Ontbundelen

Ook in de VS is er online uitwisseling tussen universiteiten die niet alle vakken zelf kunnen aanbieden. Het is een mogelijkheid om de explosieve stijging van collegegelden daar te bestrijden. De rector magnificus van de Universiteit Utrecht, Bert van der Zwaan, voorspelde zelfs in zijn boek Haalt de universiteit 2040? dat universitaire opleidingen „ontbundeld” raken. Studenten kunnen dan hun diploma bij een waaier van opleidingen bijeensprokkelen. Er zou geen concurrentie meer zijn tussen opleidingen, maar tussen vakken.

Zo ver gaat het niet, volgens de Delftse bestuurder Mulder. Dit initiatief heeft een beperkte schaal. Studenten zijn kritisch over online colleges en hebben ook graag fysiek aanwezige docenten in een collegeruimte met andere studenten. Het is volgens Mulder ook niet de bedoeling dat online de colleges gaat overnemen. „Het gaat om de mix”, zegt ze, „een verrijking van het aanbod.” De studentenraad van de TU Delft heeft het college van bestuur geadviseerd hier extra geld in te investeren.

Universiteiten kunnen hun voordeel doen bij de kennis die ze eerder hebben opgedaan bij de moocs die ze hebben verspreid. „Ze zijn een proeftuin voor allerlei didactische innovaties. Je leert hoe je de studenten erbij houdt en hoe je ze verliest. Een video kan bijvoorbeeld niet langer duren dan zeven minuten. Daarna moet je wat anders doen”, zegt Marinke Sussenbach, die voor Delft de internationale samenwerking mede heeft opgezet. Via de gebruiksdata weten de docenten precies op wat voor momenten studenten afhaken.

Niertransplantatie

De geboden keuzevakken zijn aantrekkelijk en beeldrijk. In chats kunnen cursisten elkaar helpen. Studenten krijgen feedback van de docenten, er zijn opdrachten en filmpjes.

De Universiteit Leiden biedt online colleges over niertransplantatie, bestuurskunde en onderzoeksmethoden aan. Wageningen levert onder meer de vakken food security en management van landbouwgrond. Delft heeft online cursussen zonne-energie, data-analyse, innovatie, infrastructuur voor de volgende generatie en quantummechanica.