Saakasjvili: ik geef me niet over

Chaos in Oekraïne

Aanhangers bevrijdden de oud-president van Georgië van de politie. Met hulp uit Moskou zou hij de „macht omver willen werpen”.

Mikheil Saakashvili maakt een overwinningsgebaar. Foto Gleb Garanich/Reuters

Een oud-president die op het dak klimt om te ontsnappen aan de agenten die hem willen arresteren en die vervolgens uit een arrestantenwagen wordt bevrijd door zijn aanhangers. Micheïl Saakasjvili, oud-president van Georgië en ex-gouverneur van Odessa, slaagde er dinsdag opnieuw in de gemoederen in Oekraïne op te schudden. „Ik sterf nog liever dan dat ik mij laat arresteren”, riep hij de toegestroomde menigte toe vanaf het dak.

Het tafereel dat zich vervolgens in het centrum van Kiev ontvouwde zou niet misstaan in een klucht, ware het niet dat het drama flinke consequenties kan hebben voor de stabiliteit van het land.

Van springen kwam het niet. Saakasjvili werd afgevoerd en in een busje gezet, van waaruit aanhangers hem na een handgemeen met de politie wisten te bevrijden. Daarna moesten agenten machteloos toezien hoe de politicus, nog met handboeien aan één pols, door de straten richting het parlement werd geleid, waar hij een Oekraïense vlag kreeg omgeslagen en zijn aanhangers opriep om „vreedzaam te protesteren om president Porosjenko af te zetten”. Hij noemde de Oekraïense president een „crimineel” en een „verrader”.

Saakasjvili kwam op ramkoers met de president na zijn vertrek als gouverneur van Odessa vorig jaar. Sindsdien beschuldigt hij de president van corruptie en samenspannen met de oligarchie. Hij begon een eigen oppositiepartij, die streeft naar vervroegde verkiezingen en het vertrek van Porosjenko. Die liet daarop zijn Oekraïense staatsburgerschap intrekken waardoor de ex-president, die in zijn vaderland Georgië gezocht wordt wegens machtsmisbruik, stateloos werd. Saakasjvili verliet Oekraïne om in september onder veel media-aandacht via Polen het land weer in te reizen en verhaal te halen bij de Oekraïense autoriteiten.

Saakasjvili wordt ervan verdacht deel uit te maken van een ‘criminele organisatie’ die de regering omver wil werpen. Daarop staat een straf van drie tot vijf jaar. Openbaar aanklager Joeri Loetsenko verklaarde dinsdag dat Saakasjvili geld zou hebben ontvangen van de naar Rusland gevluchte Oekraïense oligarch Sergej Koertsjenko om de val van Porosjenko te bewerkstelligen. Koertsjenko onderhoudt goede relaties met oud-president Janoekovitsj, die in 2014 eveneens naar Rusland vluchtte. Saakasjvili zou een half miljoen dollar hebben gekregen. Een woordvoerder van het Oekraïense OM bevestigde dinsdag aan NRC dat Saakasjvili verdacht wordt van het organiseren van protesten „om de wettig gekozen macht omver te werpen”. Aanklager Loetsenko zei dinsdag dat de politie al het mogelijke zou doen om hem te arresteren en riep de politicus op zich voor woensdagochtend 09.00 uur aan te geven. Woensdagochtend had Saakasjvili aan dat verzoek nog geen gevolg gegeven. Integendeel, hij verklaarde dat hij niet van plan was zich over te geven aan de „leugen-aanklager” die hij een „verrader van Maidan” noemde. Ook zei hij dat de politie hem ‘s nachts had proberen te arresteren, maar dat zij zich vergist hadden in het gebouw, naast het parlement, waar Saakasjvili en zijn aanhangers zich bevonden. De oud-gouverneur zei dat hij bereid was politie daar te ontvangen. Donderdagmiddag wil hij zich in een zitting beraden op verdere protesacties. „Deze plannen zijn helder: het belangrijkste is deze criminele groepering uit de macht te halen en haar afzetting uit te roepen.’

In een spoedzitting van het parlement zei Loetsenko dinsdagavond dat een „Russische winter” is voorkomen en dat de chaos pas een „eerste etappe” zou zijn in een door Rusland geplande serie acties. Saakasjvili ontkent de aantijgingen.