Johnny Hallyday, idool van vele generaties Fransen

Johnny Hallyday 1943-2017

Met zijn vroege nummers boekte Johnny Hallyday ook in Nederland succes, maar zijn roem bleef vooral beperkt tot Frans sprekende landen. Daar was de zanger een waar icoon.

De Franse rocklegende Johnny Hallyday op het Baalbeck Festival in Baalbeck, Libanon.

Johnny Hallyday was een ster, maar dat is veel te zwak uitgedrukt. Hij was een icoon – een vaak misbruikt woord, dat bij hem echter volkomen van toepassing was. Althans: in de Frans sprekende landen. Daarbuiten werd hij soms spottend aangeduid als ‘de grootste rock-ster van wie u nog nooit hebt gehoord’.

Van dag tot dag heeft Frankrijk bijna zes decennia lang gevolgd hoe het Johnny Hallyday verging: in zijn platen en zijn concerten, in de films waarin hij speelde, in zijn turbulente liefdesleven, bij zijn fiscale besognes en met zijn gezondheid, die al minstens tien jaar zorgwekkend was door de cocktail van drank en sigaretten die hij in straf tempo tot zich nam.

Begin maart maakte hij bekend aan longkanker te lijden, maar nog niet in levensgevaar te verkeren. Nu hij dinsdagnacht toch is gestorven – op 74-jarige leeftijd – hebben de Fransen een man verloren die, zoals de krant Libération eens constateerde, het idool was geworden ‘van zeven- tot zevenenzeventig-jarigen’.

Johnny Hallyday had een Belgische vader en een Franse moeder. Zijn echte naam luidde Jean-Philippe Smet, maar hij koos een Engels klinkende artiestennaam omdat hij net zo’n ruige rocker wilde worden als Elvis Presley. Zijn eerste plaatje (Souvenirs, souvenirs) maakte hij in 1960. In het toen nog goeddeels rock-vrije Frankrijk werd hij razendsnel een idool. Dat de rock, de twist en de beat ook daar ware rages werden, was vooral aan hem te danken. Met zijn masculiene geluid was Johnny Hallyday de koning van de yé-yé, zoals het nieuwe genre daar heette.

Zijn eerste grote hits scoorde hij in 1963, met het energieke Pour moi la vie va commencer en het van jeugdsentiment vervulde Tes tendres années. Met beide nummers boekte hij ook in Nederland succes; ze stonden bovenaan de top-10 van het radioprogramma Tijd voor teenagers (de Top-40 bestond toen nog niet). Wel werd Tes tendres années hier al snel verdrongen door een Nederlandse bewerking: het door Willeke Alberti gezongen Spiegelbeeld.

Hallydays eerste Nederlandse optreden, eveneens in 1963, ontketende in het Concertgebouw in Amsterdam „een ware razernij”, aldus het Algemeen Handelsblad, een van de beide voorlopers van NRC: „Men behoeft geen Sigmund Freud te heten om een deel van de aantrekkingskracht van deze jongeman, manipulerend met de microfoon op het podium, te kunnen begrijpen.”

Zijn Nederlandse roem duurde echter niet lang. Steeds vaker kwam Johnny Hallyday met Franstalige versies van nummers die door het Nederlandse publiek liever in het originele Engels werden beluisterd. Zoals het meeslepende House of the rising sun, dat in Hallydays gammele uitvoering Le pénitencier heette.

Maar wel drongen uit Frankrijk nog jarenlang de berichten door over ’s mans huwelijken (onder meer met popzangeres Sylvie Vartan en filmactrice Nathalie Baye, met wie hij respectievelijk zoon David en dochter Laura kreeg). En ook waren in Nederland sommige films te zien waarin hij optrad. In totaal maakte hij er meer dan twintig, met grote regisseurs als Lelouch (l’Aventure c’est l’Aventure, 1972), Godard (Detective, 1985) en Costa-Gavras (Conseil de famille, 1986). Met zijn karakteristieke présence kon hij in elke rol de suggestie van een doorleefd verleden leggen.

Zijn laatste optreden in Nederland dateert van november 1994, toen hij in Paradiso in Amsterdam nummers kwam zingen van zijn Engelstalige album Rough City – een zoveelste poging om ook op de internationale markt door te breken. Bijvoorbeeld in Los Angeles, waar hij jarenlang woonde maar door niemand werd herkend. Paradiso was die avond uitverkocht, maar toch bleef Hallydays sterstatus goeddeels beperkt tot zijn eigen land – waar hij ruim een halve eeuw op handen werd gedragen.

    • Henk van Gelder