De wereld reageert op Trumps Jeruzalem-toespraak

Premier Netanyahu spreekt van een “mijlpaal”, terwijl de Palestijnse leider Abbas, Turkije, de VN en president Macron van Frankrijk Trumps verklaring veroordelen.

Twee Palestijnse mannen bekijken de toespraak van Trump in een Jeruzalems café. Foto Ahmed Gharabli/AFP

De aankondiging van president Donald Trump dat de Verenigde Staten voortaan Jeruzalem erkennen als de hoofdstad van Israël, maakt wereldwijd een hoop reacties los. Hieronder de belangrijkste.

Benjamin Netanyahu, premier van Israël:
Netanyahu bejubelt Trumps beslissing, die hij in een persverklaring een “historische mijlpaal” noemt. Hij benadrukt hoe dankbaar Israël is. Dat de Amerikanen Jeruzalem nu zien als de Israëlische hoofdstad, is volgens Netanyahu “een belangrijke stap op weg naar vrede”. “We blijven samenwerken met de president en zijn team om onze vredesdroom te laten uitkomen”, aldus de premier. Erkenning van Jeruzalem als Israëlische hoofdstad is een ononderhandelbare eis voor een eventueel vredesverdrag, zegt Netanyahu. Hij spoort andere landen aan net als de VS hun ambassade naar Jeruzalem te verplaatsen. Volgens Netanyahu zijn er meerdere landen die dat ook echt overwegen. Daarbij noemde hij niet concreet welke landen dat zijn. (Reuters, AP)

Mahmoud Abbas, president van de Palestijnse Autoriteit
De Palestijnse leider Abbas veroordeelt en verwerpt het besluit van Trump om Jeruzalem in het vervolg te herkennen als hoofdstad van de Israëliërs. In een toespraak op televisie zei Abbas dat de VS hierdoor zijn rol als bemiddelaar in het conflict niet langer kan uitvoeren. Volgens Abbas is Jeruzalem “de eeuwige hoofdstad van de Palestijnse staat”.(Reuters)

Palestijnse beweging Hamas:
Een overduidelijke daad van agressie jegens het Palestijnse volk, zo noemt Hamas Trumps aankondiging. De beweging roept Arabieren en moslims in het Midden-Oosten op de Verenigde Staten te “ondermijnen”. De beslissing van Trump heeft “de poorten van de hel geopend voor de Amerikaanse belangen in de regio”, zegt Hamas. Hamas-leider Ismaïl Haniyeh zegt dat Trump “de historische en aardrijkskundige feiten niet kan veranderen”. “De Palestijnen weten hoe ze moeten reageren op de minachting voor hun gevoelens en heiligdommen.” Donderdagochtend zei Haniyeh dat de Palestijnen in opstand moeten komen tegen Israël: “We zouden moeten oproepen en werken aan een intifada tegen onze zionistische vijand.” (AP, AFP)

Antonio Guterres, secretaris-generaal van de Verenigde Naties:
“Ik heb me telkens uitgesproken tegen unilaterale maatregelen die de kans op vrede tussen Israël en de Palestijnen kleiner maken. Op dit zeer gespannen ogenblik wil ik één ding duidelijk maken: er is geen alternatief voor een tweestatenoplossing. Er is geen plan B. Ik doe alles wat binnen mijn macht ligt om voor zinvolle onderhandelingen tussen de Israëlische en Palestijnse leiders te zorgen.” (Reuters)

Abdel Fattah al-Sisi, president van Egypte:
Egypte verwerpt volgens president Sisi de Amerikaanse aankondiging en “alle gevolgen die deze zal hebben”. Sisi zegt dat hij gebeld is door de Palestijnse leider Abbas. Ze hebben tegenmaatregelen besproken die ze kunnen nemen als reactie op de beslissing van de VS hun ambassade naar Jeruzalem te verhuizen. (Reuters)

Het Turkse ministerie van Buitenlandse Zaken:
“We veroordelen de onverantwoordelijke verklaring van de Amerikaanse regering. We roepen haar op tot herziening van dit foute besluit, dat zeer negatieve gevolgen kan hebben. De Amerikaanse regering moet voorkomen dat ze ondoordachte stappen zet die de multiculturele en historische status van Jeruzalem beschadigen.” (Reuters)

Twitter avatar MevlutCavusoglu Mevlüt Çavuşoğlu Press Release of Turkey’s Foreign Ministry on US decision to move its Israel Embassy to #Jerusalem https://t.co/5cpyHOSz3h

Saoedi-Arabië
Het hof van de Saoedische koning keurt de stap van Trump ten strengste af. Saoedi-Arabië zegt in een verklaring al gewaarschuwd te hebben voor de gevolgen van de beslissing en het “blijft z’n diepe afkeer betuigen over de beslissing van de Amerikaanse regering” die het “onrechtmatig en onverantwoordelijk” noemt. Saoedi-Arabië roept de VS op het besluit te heroverwegen. De historische rechten van de Palestijnen in Jeruzalem worden geschonden, meent het koninkrijk. Ook is het een stap terug in het vredesproces en een “schending van historisch neutrale houding van de VS ten opzichte van Jeruzalem.” Het komt niet vaak voor dat Saoedi-Arabië zo openlijk ingaat tegen een besluit van bondgenoot Amerika. (AP, AFP)

Rusland
Rusland zal vrijdag, als de VN-Veiligheidsraad in spoedzitting bijeenkomt, het besluit van de VS bekritiseren. Volgens Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov heeft het erkennen van Jeruzalem als hoofdstad de situatie in het Midden-Oosten lastiger gemaakt. Daarnaast is er volgens hem sprake van een breuk in de internationale gemeenschap. Tegelijkertijd roept Rusland alle partijen op rustig te blijven. Iedereen moet zich onthouden van acties die “gevaarlijke en oncontroleerbare gevolgen” kunnen hebben. (Reuters, AP)

Angela Merkel, bondskanselier van Duitsland:
“De Duitse regering steunt het standpunt van de VS niet, want de oplossing van het geschil over de status van Jeruzalem ligt binnen een tweestatenoplossing.” (Reuters)

Emmanuel Macron, president van Frankrijk:
Frankrijk staat niet achter de beslissing van Trump, laat Macron weten. “Dit is een spijtig besluit dat Frankrijk afkeurt. Het gaat in tegen het internationale recht en alle resoluties van de VN-Veiligheidsraad”, aldus Macron. (Reuters)

Federica Mogherini, EU-buitenlandchef:
Mogherini drukte namens de EU grote bezorgdheid uit over Trumps aankondiging. Die is volgens haar slecht voor de kans op vrede in het Midden-Oosten. “De wensen van beide partijen moeten worden ingewilligd. We moeten via onderhandelingen een manier vinden waarop Jeruzalem de hoofdstad van beide staten kan zijn.”

Het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken:
De Iraniërs “veroordelen sterk” dat de VS hun ambassade naar Jeruzalem verplaatsen. Het ministerie schrijft in een verklaring dat de VS internationale resoluties schendt. Geestelijk leider Ali Khamenei zei eerder op woensdag al dat de Amerikanen proberen de regio te destabiliseren, in de hoop dat er een oorlog uitbreekt waarin de VS en Israël gezamenlijk Israëls vijanden kunnen aanpakken. (Reuters)

Saeb Erekat, secretaris-generaal van de Palestijnse partij PLO:
Erekat zegt dat Trump de tweestatenoplossing voor het Palestijns-Israëlische conflict heeft “verwoest”. Ook heeft Trump volgens Erekat “de Verenigde Staten buitenspel gezet voor welke rol dan ook in het vredesproces”. (AFP)

Michael Aoun, president van Libanon:
In de ogen van Libanon is de boodschap van Trump een gevaarlijke, die de geloofwaardigheid van de Verenigde Staten als bemiddelaar in het vredesproces bedreigt. Dat zei de Libanese president Michael Aoun woensdagavond in een schriftelijke reactie op de toespraak van de Amerikaanse president. Door Jeruzalem uit te roepen tot hoofdstad van Israël heeft Trump tientallen jaren voortgang in de vredesonderhandelingen tenietgedaan, stelt Aoun. (Reuters)

Syrië:
De Palestijnse zaak zal blijven leven onder Arabieren totdat er een vrije Palestijnse staat is met Jeruzalem als hoofdstad, zegt de Syrische regering. “De toekomst van Jeruzalem wordt niet bepaald door een staat of een president, maar door de geschiedenis en door de wil en vastberadenheid van de voorvechters van de Palestijnse zaak.” (Reuters)

Jordanië:
De Jordanese regering vindt dat de status van Jeruzalem “door middel van onderhandelingen moet worden bepaald”. Het besluit van Trump is “een schending van het internationale recht”, zo stelt een woordvoerder van de regering in een verklaring. Jordanië – in Jeruzalem verantwoordelijk voor het bewaken van heilige islamitische plaatsen - beschouwt de maatregelen die de Amerikaanse president aankondigde dan ook als “ongeldig en nietig”. (AFP)

Nederlandse reacties

Halbe Zijlstra, minister van Buitenlandse Zaken:
“Onverstandig en contraproductief” noemde Zijlstra woensdagmiddag de Amerikaanse erkenning van Jeruzalem als hoofdstad van Israël. Op dat moment had Trump zijn toespraak nog niet gegeven, maar het was wel vrijwel zeker wat de Amerikaanse president ging zeggen. “De kans is groot dat het vredesproces achteruitgaat”, aldus Zijlstra. “Wij zijn altijd heel helder geweest: een eindoplossing is een tweestatenoplossing.” (ANP)

Geert Wilders, PVV-leider:
“Alle beschaafde landen moeten het voorbeeld van de dappere Verenigde Staten volgen en Jeruzalem erkennen als de eeuwige en ondeelbare hoofdstad van Israël. De Nederlandse regering, onze premier en onze minister van Buitenlandse Zaken zijn helaas lafaards die te zwak zijn om op te treden als de Amerikaanse president.” (Twitter)