De verpleegkundige had gestolen, maar mocht toch weer de zorg in

Insulinedoden

Zorgpersoneel laat zich goed screenen. Maar dat moet de werkgever dan wel doen. Bij Rahiied A. ging het mis. Eerst diefstal, nu moord?

Foto iStock

Hoe kon de jonge verpleegkundige Rahiied A. (21) weer aan het werk komen? Hij stal vorig jaar 5.000 euro van een vrouw in het verpleeghuis waar hij werkte, werd daarvoor veroordeeld tot een werkstraf, én ontslagen. En nu blijkt hij toch weer in verpleeghuizen te hebben gewerkt – tot hij drie weken geleden werd gearresteerd. Verdacht van drie moorden op ouderen, en twee pogingen daartoe. In de regio Rotterdam heeft justitie nu zeven verdachte sterfgevallen en acht mensen die onverwachts onwel werden in onderzoek.

Dus: hoe kon Rahiied met zijn strafblad toch weer aan het werk komen?

„Dat is de vraag die ons bezighoudt”, zegt Nico de Pijper, directeur van Zorgwaard. Deze zorgstichting, met tien vestigingen in de Hoeksche Waard, was A.’s laatste werkgever. Vorige maand belandde een bewoonster van ’t Huys te Hoecke in Puttershoek, onderdeel van Zorgwaard, in het ziekenhuis nadat ze insuline van A. had gekregen. Zij leeft nog. Onderzoek door een arts en collega van A. wees uit dat de oude vrouw dit middel voor diabetici niet had mogen krijgen. ’t Huys te Hoecke deed aangifte tegen A. bij de politie. Daarna liet het Openbaar Ministerie het lichaam van een andere bewoner van de instelling opgraven om sectie te doen.

Verklaring omtrent het gedrag

In alle verpleeghuizen geldt het protocol dat twee personeelsleden akkoord geven voor toediening van zware medicijnen als insuline. De Pijper: „Ook bij ons. Dat wordt strikt nageleefd. Maar het is de vraag of er íéts te bedenken is tegen iemand die echt kwaad wil.” Wat er precies fout is gegaan, weet de directeur niet.

Rahiied A. had een verklaring omtrent het gedrag (vog), vertelt De Pijper. Je krijgt zo’n officieel document alleen als je eerdere gedrag geen bezwaar vormt voor een bepaalde taak of functie. Elke nieuwe werknemer in een verpleeghuis moet zo’n vog overleggen. „Maar de vog [van A.] was blijkbaar niet actueel.”

Dat A. bij zijn vorige werkgever, Laurens in Rotterdam, was ontslagen hadden ze bij Zorgwaard „wel willen weten”, zegt De Pijper desgevraagd. Diefstal van een bejaarde bewoner vindt hij „een relevant feit”. Maar hoe kom je achter zoiets? Zorgwaard, zegt De Pijper, vraagt niet voor elke nieuwe werknemer referenties op. Een kwestie van vertrouwen.

Eigenlijk is dat vog opvragen de enige echte verplichting voor zorgwerkgevers die personeel aannemen. Maar zo’n verklaring kan dus best vier jaar oud zijn.

Er zijn wel andere manieren om het nodige over personeel te weten te komen. Sinds twee jaar bestaat de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg, bedoeld om patiënten te beschermen tegen fouten van artsen, verpleegkundigen en verzorgenden. Die verplicht zorgwerkgevers ontslag van een werknemer te melden bij wat tegenwoordig de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGS) is. Een nieuwe werkgever kan daar vragen of van zijn sollicitant veroordelingen bekend zijn. Maar weer niet waarvoor hij is veroordeeld.

Verder gebiedt de wet een werkgever van al z’n nieuwe werknemers uit te zoeken of ze ‘bekwaam’ zijn. Dat heet de ‘vergewisplicht’. Hij kan bijvoorbeeld vragen naar diploma’s, of het BIG-register raadplegen waarin de bevoegdheden van individuele zorgverleners staan. En hij kan referenties bij vorige werkgevers opvragen.

Sporen nagaan

Harm Voogt, die screeningsbedrijf CV-OK leidt, bevestigt dit: „Dat kán. Dat zijn suggesties die de overheid doet. Maar het staat niet precies in de wet hóé je je moet vergewissen.”

Zijn bedrijf verifieert gegevens van nieuw personeel voor allerlei bedrijfstakken, en steeds vaker voor zorginstellingen – een nieuwe markt. „Zorgbedrijven hebben al zo veel administratie te doen. Ze hebben niet allemaal tijd om ook nog de sporen van nieuwe werknemers na te gaan.”

Humanitas in Rotterdam, waarvoor A. ook in een verpleeghuis werkte, zegt wél altijd referenties op te vragen bij oude werkgevers. Maar over deze verpleegkundige willen ze verder niets zeggen, nu justitie onderzoek doet. Zorgorganisatie Riederborgh in Ridderkerk, waar A. stage liep, zwijgt eveneens en verwijst naar het Openbaar Ministerie.

Zorgwerkgeversvereniging Actiz vroeg in 2015 of zorgorganisaties in het register van de inspectie kunnen kijken, om te zien of een sollicitant geschikt is. Dat mocht niet, legt de Actiz-woordvoerder uit, „omdat dit de privacy van artsen en verpleegkundigen zou schenden”. In plaats daarvan besloot de overheid werkgevers de vergewisplicht op te leggen.