Zwarte Piet

Als hij er maar voldoende griezelig uitziet

Illustratie Verzameling Peter van Trigt

Karel Knip heeft niet ver genoeg gezocht naar de bron van Zwarte Piet (Verder zoeken naar de bron van Zwarte Piet, 2/12). Dan had hij de geruststellende conclusie kunnen trekken dat Zwarte Piet niets met slavernij te maken heeft, ook in oorsprong niet. In vrijwel iedere volkskundige publicatie waarin de achtergronden van de Nederlandse volksfeesten beschreven worden, is te lezen dat Zwarte Piet een van de oude volksbenamingen van de duivel is. Zoals in Nederlandse volksgebruiken bij hoogtijdagen uit 1947 te lezen is: „Aldus ontstond het volksgeloof dat de heilige Nicolaas op zijn feestdag de duivel in ketenen sloeg en geboeid met zich meevoerde. Dan moest de zwarte duivel (zwart van het roet van de hel) hem dienen, de geschenken doen glijden langs de wanden van de wijde schoorsteen, die de geestenwereld met die van de stervelingen verbond, en de stoute kinderen dreigen met de roe.” Voor wie dit ‘te christelijk’ zou vinden: zulke angstaanjagende figuren zijn in talloze heidense religies en gebruiken te vinden. Als we dus Sinterklaas graag als oer-Hollands feest willen blijven vieren, en serieus rekening willen houden met mensen die zich door Zwarte Piet gekwetst voelen, dan is dat helemaal niet moeilijk. De ‘roetveeg-Piet’ past veel beter in onze traditie dan het karikaturale hulpje van Sinterklaas. Hij moet er dan wel voldoende griezelig uitzien …