Mogen de Russen naar de Winterspelen, of niet? Vijf vragen

Het IOC en de Russische dopingfraude Het IOC bepaalt dinsdag de straf voor de dopingfraude waaraan Rusland zich heeft schuldig gemaakt. Er zijn drie sancties mogelijk.

De Rus Denis Joeskov werd zondag in Calgary gehuldigd als winnaar van de 1.500 meter, geflankeerd door Kjeld Nuis (links) en Koen Verweij. Joeskovs deelname aan de Winterspelen is nog onzeker. Foto Mike Sturk/EPA

Als het Internationaal Olympisch Comité (IOC) Rusland vanwege grootschalige dopingfraude weert van de Olympische Winterspelen in Pyeongchang, is dit seizoen voor hen zwaar gedevalueerd of zelfs verloren. Maar komt het zover?

Sinds de reeks onthullingen over de malversaties zijn Rusland, doping en de Olympische Spelen voor het IOC een regelrecht hoofdpijndossier. Het land wel of niet schorsen, is de vraag waarvoor het IOC zich gesteld ziet.

Voor de Zomerspelen van Rio de Janeiro in 2016 durfde het IOC Rusland niet te schorsen, ondanks grote druk van het wereldantidopingagentschap WADA. In plaats daarvan besloot het IOC de toegang van ‘schone’ Russische sporters over te laten aan de internationale sportbonden, met relatief weinig uitsluitingen tot gevolg.

Zijn de omstandigheden nu zodanig gewijzigd, dat een schorsing voor ‘Pyeongchang’ onvermijdbaar is?

  1. Wie beslist er binnen het IOC over de straf voor Rusland?

    Dat is de executive board, het ‘dagelijks bestuur’ van het IOC. Het bestaat uit IOC-voorzitter Thomas Bach en veertien roulerende IOC-leden.

    Twee van deze roulerende bestuursleden – Denis Oswald (Zwitserland) en Juan Antonio Samaranch jr. (Spanje) – maken deel uit van de IOC-commissie die de omvang van het Russische bedrog onderzoekt. Op basis van forensisch onderzoek naar dopingmonsters van de Winterspelen in Sotsji heeft ze al 25 Russische wintersporters levenslang geschorst voor de Spelen.

    Met name bij deze twee bestuursleden moet enige vooringenomenheid niet worden uitgesloten. Van de anderen is niet bekend waar ze staan in de kwestie.

  2. Lees ook ons portret van klokkenluider Grigori Rodtsjenkov: De angsten van Poetins grootste kwelgeest.
  3. Welke straf kan het IOC Rusland opleggen?

    Er zijn drie scenario’s: 1. Het land volledig van deelname uitsluiten; 2. Toelating van schone sporters overlaten aan de internationale sportbonden; 3. Aantoonbaar schone sporters laten deelnemen onder neutrale vlag.

    Bij die laatste sanctie schijnt Rusland als tegenactie een boycot van de Winterspelen in Pyeongchang te overwegen. Dat zou een verharding zijn van de houding die het land aannam bij de WK atletiek, afgelopen zomer in Londen. Daar werkte Rusland nog wel mee aan deelname van Russische atleten onder neutrale vlag.

  4. Welke rol speelt het wereldantidopingagentschap WADA?

    Het WADA adviseert het IOC Rusland als land geheel te schorsen. Het antidopingagentschap wordt daarbij gesteund door 37 nationale dopingautoriteiten, waaronder die van Nederland. Het WADA vindt dat het onderzoek van de Canadese sportjurist Richard McLaren de bewijzen van een staatsgestuurd dopingprogramma in Rusland zo evident heeft aangetoond, dat elke mildere straf ongepast is.

    Lees ook ons interview met Richard McLaren: De man die Poetin uit de wind hield bij de dopingfraude.
  5. Wat doen de internationale sportbonden?

    Vooralsnog zijn die terughoudend. Ook zijn ze verdeeld over het overnemen van schorsingen door het IOC. De skifederatie FIS bijvoorbeeld liet gestrafte Russische skilopers deelnemen aan een wereldbekerwedstrijd, vorig weekeinde in Finland, maar heeft hen daarna alsnog voorlopig geschorst. De bobslee- en skeletonbond IBSF had zo’n voorlopige schorsing al direct opgelegd. De schaatsunie ISU wacht met maatregelen op het IOC-besluit van deze dinsdag. Afgelopen weekeinde mochten de door het IOC gestrafte Olga Fatkoelina en Aleksandr Roemjantsev ‘gewoon’ meedoen aan de wereldbekerwedstrijden in Calgary.

  6. Wat zijn de sportieve gevolgen als Rusland in zijn geheel wordt uitgesloten?

    Die zijn groot, want Rusland is het op één na succesvolste land op de Winterspelen. De Sovjet-Unie en Rusland wonnen bij elkaar opgeteld 123 gouden, 90 zilveren en 93 bronzen medailles – 306 in totaal. En dan deed de Sovjet-Unie ook nog eens pas sinds 1956 mee. Alleen Noorwegen heeft meer medailles gewonnen: 329.

    Veruit de meeste medailles won Rusland bij het kunstrijden, skilopen en de biatlon. Rusland bezit wel het dubieuze record van natie met de meeste sporters van wie de medaille wegens dopinggebruik is afgenomen: dertien individuele en vijf teammedailles.