Pietendebat: niet minder discussie, wel (veel) meer weergaven

Sinterklaas verlaat woensdag het land, en met hem (voorlopig) de discussie over het uiterlijk van Zwarte Piet. Was de discussie dit jaar echt minder hevig dan andere jaren? Op sociale media blijkt dat niet.

Foto Jeroen Jumelet / ANP

Sinterklaas: leuk dat hij er is, maar voor sommigen stiekem ook wel fijn dat hij woensdag weer richting Spanje vertrekt. Want met de uittocht van de Sint, verstomt de verscheurende discussie over Zwarte Piet meestal ook al snel. Hoewel bij sommigen de roep klinkt ‘moe’ te zijn van de Pietendiscussie, het AD een Sinterklaaspact voorstelde en er in grote steden niet of minder werd gedemonstreerd, blijkt het debat online nog verre van verstomd te zijn: de kans dat je een Facebookpost of tweet die met Zwarte Piet te maken heeft voorbij zag komen, was dit jaar groter dan ooit. Dat blijkt uit een meting van online marketingbureau SDIM, dat gegevens van Facebook, Twitter en Google op een rij zette.

Het draait daarbij om het aantal impressies, ofwel het aantal keer dat een volger een tweet mogelijk tegenkomt op zijn of haar tijdlijn. Dit aantal steeg enorm: van zo’n 3,5 miljoen in 2016 naar niet minder dan 732 miljoen dit jaar.

Lees ook: Eind jaren tachtig verving de Kerstman bijna de Sint

De oorzaak van deze gigantische stijging: op 29 november startte een collectief van tweehonderd ‘influencers’, BN’ers met een groot online gevolg, een campagne op sociale media tégen het traditionele uiterlijk van Zwarte Piet. Onder meer Georgina Verbaan en Jett Rebel deden mee en lieten zich fotograferen met een shirt aan dat de tekst “Zwarte Piet is Racisme” droeg. De piek is opvallend – op de dag vóórdat de actie startte, was het aantal impressies nog 73 miljoen. Ruim een week later was het totale aantal impressies vertienvoudigd. Een goed gecoördineerde actie dus.

De vertienvoudiging van het aantal impressies komt uiteraard ook dankzij het kamp dat zich uitspreekt vóór een traditionele Zwarte Piet: invloedrijke twitteraars als columnist Annabel Nanninga en PVV-leider Geert Wilders en mengden zich in het debat.

Hoe zit het met de niet-BN’er?

De kans is dus groter dat we iets voorbij zien komen – maar discussiëren we er zelf ook meer over? Dat blijkt mee te vallen: de meting laat zien dat de omvang van de discussie (lees: het aantal verstuurde berichten) min of meer gelijk is gebleven sinds 2014 – een jaar nadat de discussie voor het eerst op grote schaal werd gevoerd. Het aantal berichten dat verstuurd werd over Zwarte Piet piekte in 2013, en schommelde de afgelopen drie jaar tussen de 300.000 en 340.000.

Ook werd er de afgelopen jaren steeds iets minder op Google gezocht naar zoektermen die met Zwarte Piet te maken hebben. In een analyse op Google Trends is te zien dat er relatief steeds minder gezocht wordt op zoektermen als “Zwarte Piet”, “Zwarte Piet Racisme” of “Zwarte Piet Blijven”. Wat de reden is dat er op Google minder wordt gezocht - misschien zijn Nederlanders wel beter op de hoogte dan jaren geleden? - is uit deze data niet te zeggen.

Correctie: In een eerdere versie van dit artikel stond dat Claudia de Breij zich ook liet fotograferen met een shirt aan dat de tekst “Zwarte Piet is Racisme” droeg. Dit klopt niet.

    • Sjoerd Klumpenaar